Đề xuất đầu tư tuyến vành đai chiến lược trước năm 2030
Ban Quản lý dự án Thăng Long (Bộ Xây dựng) cùng liên danh tư vấn vừa trình Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5-Vùng Thủ đô với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 265.517 tỷ đồng.
Theo đề xuất, tuyến đường có tổng chiều dài khoảng 340km, không bao gồm 33km đi trùng với cao tốc Hà Nội-Thái Nguyên và cao tốc Hà Nội-Lào Cai. Điểm đầu dự án tại Km0, tương ứng Km367+100 đường Hồ Chí Minh, thuộc địa phận xã Yên Bài, thành phố Hà Nội và điểm cuối khép kín tại vị trí điểm đầu.
Dự án đi qua 7 địa phương gồm Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh, Hải Phòng, Thái Nguyên, Phú Thọ và Ninh Bình. Trong đó, chiều dài qua từng địa phương lần lượt là Hà Nội 51km, Ninh Bình 36km, Hưng Yên 27km, Hải Phòng 63km, Bắc Ninh 49km, Thái Nguyên 36km và Phú Thọ 78km.
Theo quy hoạch, tuyến chính được nghiên cứu đầu tư theo tiêu chuẩn cao tốc quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế từ 100-120km/giờ. Riêng đoạn qua Thái Nguyên từ Km248+124 đến cao tốc CT.07 được đề xuất đầu tư quy mô 4 làn xe.
Bên cạnh tuyến cao tốc chính, các địa phương cũng được định hướng quy hoạch đồng bộ hệ thống đường song hành, cây xanh và vỉa hè. Tổng bề rộng mặt cắt ngang tối thiểu của toàn tuyến, bao gồm cả đường cao tốc và hạ tầng phụ trợ, khoảng 120m.
Trong cơ cấu tổng vốn đầu tư, chi phí giải phóng mặt bằng và tái định cư chiếm khoảng 81.356 tỷ đồng. Đây được xem là một trong những thách thức lớn nhất của dự án do tuyến đi qua nhiều khu vực dân cư và vùng phát triển kinh tế năng động.
Theo Bộ Xây dựng, Vành đai 5 là dự án quan trọng quốc gia, đã được xác định trong Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, với lộ trình triển khai trong giai đoạn 2026-2030.
Theo đánh giá của cơ quan quản lý, việc đầu tư tuyến Vành đai 5 không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu vận tải đang gia tăng nhanh chóng mà còn tạo động lực phát triển mới cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc.
Hiện nay, khu vực Hà Nội và các tỉnh lân cận đang chịu áp lực rất lớn về hạ tầng giao thông khi tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và gia tăng dân số diễn ra mạnh mẽ. Nhiều tuyến giao thông cửa ngõ thường xuyên quá tải, trong khi nhu cầu vận chuyển hàng hóa giữa các trung tâm công nghiệp, logistics và cảng biển ngày càng tăng.
Việc hình thành tuyến Vành đai 5 được kỳ vọng sẽ tạo ra trục giao thông chiến lược, tăng cường kết nối giữa Thủ đô Hà Nội với các địa phương trong vùng Đồng bằng sông Hồng và trung du miền núi phía Bắc. Đồng thời, tuyến đường sẽ góp phần phân luồng giao thông từ xa, giảm áp lực cho các tuyến vành đai hiện hữu và hệ thống giao thông nội đô Hà Nội.
Bộ Xây dựng cho rằng, dự án sẽ góp phần hoàn thiện mạng lưới cao tốc quốc gia theo quy hoạch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; đồng thời thúc đẩy liên kết vùng, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.
Ngoài yếu tố giao thông, tuyến đường còn được kỳ vọng mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp và dịch vụ cho nhiều địa phương. Những khu vực có tuyến đi qua có cơ hội hình thành các đô thị vệ tinh, trung tâm logistics, khu công nghiệp và dịch vụ mới.
Theo Nghị quyết số 30-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế-xã hội vùng Đồng bằng sông Hồng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, mục tiêu đặt ra là hoàn chỉnh các tuyến cao tốc hướng tâm và các tuyến vành đai vùng Thủ đô, trong đó ưu tiên đầu tư Vành đai 4 và Vành đai 5.
Dự án cũng được đánh giá có ý nghĩa quan trọng về quốc phòng, an ninh khi tăng khả năng kết nối liên vùng, hỗ trợ cơ động chiến lược và nâng cao năng lực ứng phó trong các tình huống khẩn cấp.
Yêu cầu nghiên cứu bài bản với tầm nhìn dài hạn
Tại cuộc họp với các bộ, ngành và địa phương liên quan về Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, nhiều địa phương cơ bản thống nhất với hướng tuyến đề xuất, song cũng kiến nghị cần tiếp tục rà soát kỹ phương án đầu tư, đặc biệt tại các nút giao nhằm tránh phát sinh ùn tắc trong tương lai.
Một số địa phương đề xuất lựa chọn hình thức đầu tư công bằng nguồn ngân sách Trung ương do gặp khó khăn trong cân đối nguồn lực nếu triển khai theo hình thức đối tác công tư.
Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn yêu cầu các đơn vị khẩn trương hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi để sớm trình cấp có thẩm quyền xem xét, phấn đấu báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
Các địa phương được đề nghị sớm có ý kiến chính thức bằng văn bản, đặc biệt liên quan đến hướng tuyến, quy mô đầu tư và phương thức triển khai.
Kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh đây là dự án có ý nghĩa chiến lược lâu dài nên cần được nghiên cứu khoa học, bài bản với tầm nhìn từ 50 đến 100 năm.
Bộ trưởng yêu cầu đơn vị tư vấn rà soát toàn bộ các quy hoạch liên quan, nghiên cứu phương án đầu tư thống nhất quy mô 6 làn xe và có dự phòng mở rộng trong tương lai nhằm tránh tình trạng vừa đưa vào khai thác đã quá tải.
Ngoài ra, Bộ Xây dựng cũng lưu ý cần nghiên cứu đồng bộ các hạng mục trên tuyến như cầu, hầm chui, nút giao, trạm dừng nghỉ, trạm thu phí và hệ thống giao thông thông minh. Đặc biệt, dự án cần tích hợp các yếu tố phát triển bền vững như hạ tầng xanh, trạm sạc cho phương tiện điện và các giải pháp giảm phát thải.
Ban Quản lý dự án Thăng Long cùng đơn vị tư vấn được giao tiếp thu toàn bộ ý kiến đóng góp để hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, bảo đảm chất lượng và tiến độ theo yêu cầu đặt ra.
Nếu được thông qua và triển khai đúng tiến độ, Vành đai 5-Vùng Thủ đô sẽ trở thành một trong những công trình hạ tầng giao thông quy mô lớn nhất khu vực phía Bắc trong giai đoạn tới, tạo dư địa phát triển mới cho cả vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc trong nhiều thập niên tiếp theo.
Thiên Trường
