Theo Nghị định, quy định này áp dụng đối với hàng hóa có nguồn gốc từ các doanh nghiệp, quốc gia hoặc vùng lãnh thổ liên quan đến hành vi cưỡng bức lao động, nhằm tăng cường trách nhiệm trong chuỗi cung ứng, bảo đảm tuân thủ các cam kết quốc tế và thúc đẩy hoạt động thương mại bền vững.
Nhiều mặt hàng tiếp tục thuộc diện cấm xuất nhập khẩu
Nghị định 292/2026/NĐ-CP quy định chi tiết việc quản lý các hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế, bao gồm xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển khẩu, quá cảnh cùng các hoạt động liên quan; đồng thời hướng dẫn việc giải quyết tranh chấp trong áp dụng các biện pháp quản lý ngoại thương.
Kèm theo Nghị định là 7 phụ lục quy định về danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu; hàng hóa chỉ định thương nhân xuất nhập khẩu; hàng hóa xuất nhập khẩu theo giấy phép hoặc điều kiện; danh mục hàng hóa và thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận lưu hành tự do (CFS); danh mục hàng hóa cấm kinh doanh tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu; danh mục sản phẩm quân phục gia công xuất khẩu cho lực lượng vũ trang nước ngoài và các biểu mẫu thực hiện.
Theo Phụ lục I, danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu gồm nhiều nhóm hàng như sản phẩm mật mã bảo vệ bí mật Nhà nước, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, xuất bản phẩm thuộc diện cấm lưu hành, gỗ tròn và gỗ xẻ từ rừng tự nhiên trong nước cùng một số mặt hàng khác theo quy định pháp luật.
Đối với hàng hóa cấm nhập khẩu, Nghị định tiếp tục quy định cấm nhập khẩu pháo các loại (trừ pháo hiệu an toàn hàng hải theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng), đèn trời, thiết bị gây nhiễu máy đo tốc độ giao thông, hàng tiêu dùng đã qua sử dụng, thiết bị y tế đã qua sử dụng, sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng và nhiều nhóm phương tiện, thiết bị khác.
Một số mặt hàng nằm trong cả danh mục cấm xuất khẩu và cấm nhập khẩu như vũ khí, đạn dược, vật liệu nổ; hóa chất nguy hiểm thuộc danh mục cấm đầu tư kinh doanh; kim cương thô không đáp ứng Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley; thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
Nghị định cũng quy định rõ cơ chế cấp phép đối với trường hợp đặc biệt được phép xuất khẩu, nhập khẩu các mặt hàng thuộc danh mục cấm theo quy định của Luật Quản lý ngoại thương và các văn bản liên quan.
Bổ sung quy định về giấy phép, điều kiện xuất nhập khẩu
Ngoài việc cập nhật danh mục hàng hóa cấm, Nghị định 292/2026/NĐ-CP cũng quy định chi tiết danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu theo giấy phép hoặc theo điều kiện.
Trong đó, nhiều nhóm hàng tiếp tục phải có giấy phép khi xuất khẩu hoặc nhập khẩu như hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, tiền chất thuốc nổ, vàng nguyên liệu, hàng hóa thương mại chiến lược, tàu bay không người lái, mỹ phẩm phục vụ nghiên cứu, vật liệu phóng xạ, thiết bị hạt nhân...
Đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo điều kiện, nghị định quy định các nhóm hàng như gạo, xăng dầu, khí hóa lỏng, khoáng sản, thủy sản, mỹ phẩm, rượu, ô tô, phế liệu và nhiều mặt hàng chuyên ngành khác phải đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định pháp luật trước khi tham gia hoạt động thương mại quốc tế.
Một điểm mới khác của Nghị định là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được giao thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận lưu hành tự do (CFS) đối với hàng hóa xuất khẩu khi có yêu cầu của doanh nghiệp và hàng hóa đáp ứng các điều kiện theo quy định.
CFS đối với hàng hóa xuất khẩu có thời hạn hiệu lực 5 năm kể từ ngày cấp, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác. Cơ quan cấp CFS có quyền thu hồi giấy chứng nhận nếu doanh nghiệp giả mạo hồ sơ hoặc hàng hóa không còn đáp ứng tiêu chuẩn đã công bố.
Bên cạnh đó, Nghị định cũng quy định danh mục hàng hóa cấm kinh doanh tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu; cơ chế cấp phép gia công quân phục xuất khẩu cho lực lượng vũ trang nước ngoài; đồng thời ban hành hệ thống biểu mẫu thống nhất phục vụ hoạt động quản lý ngoại thương.
Việc ban hành Nghị định 292/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ hoàn thiện khung pháp lý về quản lý ngoại thương, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời giúp hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp minh bạch hơn, phù hợp với các cam kết thương mại quốc tế và xu hướng phát triển bền vững trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Hậu Thạch (t/h)
