Thông tư số 85/2026/TT-BTC sẽ thay thế hoàn toàn Thông tư số 14/2015/TT-BTC và Thông tư số 17/2021/TT-BTC trước đây. Theo Bộ Tài chính, sự thay đổi này nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý về phân tích và phân loại hàng hóa. Cơ quan quản lý đặc biệt chú trọng việc ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường kết nối dữ liệu liên thông giữa cơ quan Hải quan với các bộ ngành quản lý chuyên ngành và người khai hải quan. Nhờ định hướng này, số lượng hồ sơ giấy sẽ được giảm thiểu, thời gian xử lý thủ tục được rút ngắn và tính minh bạch trong quản lý nhà nước được nâng cao.
Đáng chú ý, cơ quan chức năng sẽ không còn quy định việc sử dụng kết quả phân tích để phục vụ mục đích kiểm tra chất lượng hay kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Cùng với đó, thông tư cho phép sử dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc tiêu chí kỹ thuật do cơ quan có thẩm quyền ban hành để xác định tên gọi và mã số đối với những mặt hàng chưa đủ cơ sở phân loại theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam.
Nhiều quy định điều chỉnh tại Thông tư số 85/2026/TT-BTC được kỳ vọng sẽ trực tiếp giúp cộng đồng doanh nghiệp giảm thiểu thời gian và chi phí. Đối với các mặt hàng máy liên hợp hoặc tổ hợp máy thuộc các Chương 84, 85 và 90 khi nhập khẩu trong cùng một chuyến, doanh nghiệp sẽ không phải đăng ký Danh mục và Phiếu theo dõi trừ lùi. Người khai hải quan chỉ cần thực hiện việc đăng ký Danh mục trước thời điểm mở tờ khai nhập khẩu của lô hàng đầu tiên, thay vì phải đăng ký trước thời điểm nhập khẩu lần đầu như quy định cũ.
Cơ quan Hải quan cũng quy định rõ ràng về thời hạn xử lý đối với hồ sơ đăng ký Danh mục và Phiếu theo dõi trừ lùi nhằm nâng cao tính minh bạch và bảo đảm tiến độ cho doanh nghiệp. Về quy trình lấy mẫu hàng hóa, trong trường hợp người khai hải quan vắng mặt, việc lấy mẫu chỉ cần sự chứng kiến của một trong các bên bao gồm doanh nghiệp kinh doanh cảng, cơ quan nhà nước tại khu vực hoặc đại diện doanh nghiệp vận tải. Yêu cầu mới này linh hoạt hơn rất nhiều so với quy định phải có đầy đủ các bên tham gia như trước đây.
Bên cạnh việc tạo thuận lợi thương mại, cơ quan Hải quan sẽ tăng cường năng lực quản lý rủi ro thông qua biện pháp phân loại, đánh giá các Danh mục chưa nhập khẩu hết theo thời hạn đã đăng ký nhằm phục vụ công tác kiểm tra sau thông quan.
Khung pháp lý mới cũng bổ sung các quy định cụ thể về việc lưu giữ mẫu hàng hóa trong trường hợp phát sinh khiếu nại liên quan đến kết quả phân tích và phân loại. Cơ quan quản lý quyết định bãi bỏ quy định về việc Thông báo kết quả phân tích kèm mã số hàng hóa. Đồng thời, thẩm quyền ban hành thông báo kết quả phân tích, phân loại và thông báo kết quả kiểm tra, đánh giá tiêu chí kỹ thuật sẽ được phân cấp trực tiếp cho Đội trưởng Đội Kiểm định hải quan nhằm đẩy nhanh tiến độ giải quyết thủ tục chuyên ngành.
Thành Nam (t/h)
