Thiên nhiên đã ưu ái cho Ba Vì địa hình núi non trùng điệp, hồ nước rộng lớn và những cánh rừng nguyên sinh trong lành. Nổi bật là Vườn Quốc gia Ba Vì – điểm đến quen thuộc của du khách yêu thích trekking, dã ngoại và khám phá sinh thái. Kề cận đó là Hồ Suối Hai với mặt nước mênh mang, tạo điều kiện phát triển nghỉ dưỡng, thể thao ngoài trời và các sản phẩm du lịch gắn với cảnh quan hồ.
Không chỉ có tài nguyên tự nhiên, vùng đất này còn lưu giữ hàng trăm di tích lịch sử, văn hóa đặc sắc của xứ Đoài. Những công trình như Đền Thượng Ba Vì hay Đình Tây Đằng là minh chứng cho chiều sâu truyền thống lâu đời. Sự kết hợp giữa du lịch sinh thái và du lịch tâm linh, về nguồn mở ra cơ hội hình thành các tuyến trải nghiệm đa dạng, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách.
Theo ông Lê Xuân Vinh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hoàn Kiếm, lợi thế lớn của Ba Vì nằm ở khoảng cách gần trung tâm Hà Nội và hạ tầng giao thông thuận tiện. Khu vực này từ lâu đã là lựa chọn cho các chuyến nghỉ cuối tuần, dã ngoại của gia đình và trường học. Tuy nhiên, để giữ chân du khách lâu hơn, điểm đến cần những sản phẩm mới mẻ, đặc biệt là du lịch đêm và trải nghiệm chăm sóc sức khỏe.
Thực tế cho thấy lượng khách đến Ba Vì tăng đều, nhất là dịp lễ và cuối tuần. Nhiều khu nghỉ dưỡng, homestay thường xuyên kín phòng. Song mức chi tiêu và thời gian lưu trú vẫn còn hạn chế, chủ yếu tập trung vào mô hình tham quan trong ngày. Điều này đặt ra yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển theo hướng liên kết vùng, tạo chuỗi trải nghiệm trọn vẹn thay vì các điểm đến rời rạc.
TS. Phạm Trương Hoàng, Trưởng khoa Du lịch và Khách sạn, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng Ba Vì nên ưu tiên phát triển nghỉ dưỡng cao cấp gắn với bản sắc địa phương. Lợi thế “vườn thuốc Nam” của người Dao có thể trở thành nền tảng xây dựng các sản phẩm tắm lá thuốc, xông hơi thảo dược – xu hướng du lịch chữa lành đang được ưa chuộng. 
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Vũ Văn Tuyên, Tổng Giám đốc Travelogy Việt Nam, đề xuất địa phương cần công khai quy hoạch và danh mục dự án kêu gọi đầu tư. Sự minh bạch thông tin sẽ giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng sản phẩm, đồng thời tạo niềm tin cho nhà đầu tư. Bên cạnh đó, ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, bán tour và quản lý điểm đến được xem là chìa khóa tiếp cận nhóm khách trẻ.
Theo ông Trần Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội, Ba Vì được định vị là “lá phổi xanh” phía Tây Thủ đô. Định hướng thời gian tới là phát triển các dòng sản phẩm thân thiện môi trường, kết hợp nghỉ dưỡng với khám phá văn hóa bản địa, đảm bảo hài hòa giữa khai thác và bảo tồn.
Tổng thể, vùng chân núi Tản hội tụ đủ điều kiện để trở thành trung tâm du lịch xanh của Hà Nội. Điều quan trọng không chỉ là gia tăng lượng khách mà là tổ chức lại quy hoạch, nâng cấp dịch vụ, xây dựng sản phẩm đặc thù và tăng cường liên kết giữa chính quyền – doanh nghiệp – cộng đồng. Khi những mảnh ghép này được đặt đúng chỗ, Ba Vì sẽ thực sự bứt phá, góp phần đa dạng hóa không gian du lịch Thủ đô theo hướng xanh và bền vững.
Nam Sơn (t/h)
