Trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, trong khi hàng vạn người dân phải đi thuê nhà hoặc ở trong những căn hộ ổ chuột, diện tích quá nhỏ hẹp thì nhiều lô chung cư nằm trong chương trình tái định cư (TĐC) lại bị bỏ hoang quá nhiều năm.

Ảnh minh họa

“Ế” hàng nghìn căn hộ tái định cư

Theo thống kê, TP Hồ Chí Minh có khoảng 32.000 căn hộ chung cư dành cho  TĐC nhưng nhu cầu sử dụng chỉ khoảng 24.000 căn. Nguy cơ dư thừa căn hộ TĐC ngày càng tăng cao khi mới đây TP Hồ Chí Minh đã cho triển khai thêm nhiều dự án TĐC tại quận 2, quận 7… Điều đáng nói nhiều khu căn hộ TĐC đã bị bỏ không nhiều năm nay. Trong đó, tại cụm sáu lô chung cư cao sáu tầng và hai lô cao 14 và 15 tầng với 1.553 căn hộ thuộc dự án Khu chung cư Bàu Cát II (phường 10, quận Tân Bình) do Công ty CP địa ốc Tân Bình làm chủ đầu tư, đến nay lô 15 tầng (lô B) với hơn 250 căn hộ và một lô sáu tầng (lô J) 70 căn hộ đã được bán kinh doanh thương mại. Ông Nguyễn Xuân Mẫn, Giám đốc Kế hoạch – Đầu tư Công ty CP địa ốc Tân Bình cho biết: Công trình đã được bàn giao lại cho Tổng công ty Địa ốc Sài Gòn và Công ty Dịch vụ công ích quận Tân Bình quản lý làm nhà TĐC phục vụ việc di dời khu dân cư Nguyễn Kim, quận 10 và dự án Tân Sơn Nhất – Bình Lợi. Theo quan sát, hiện lô B chỉ có khoảng 50% số hộ đến ở, lô J hoàn thành vào năm 2007 nhưng vẫn bỏ không vào đầu năm 2014 mới có một hộ vào ở.

Dự án khu dân cư Bắc Rạch Chiếc, quận 9, là một tòa nhà năm tầng với hơn 100 căn hộ, khánh thành cách đây hơn 5 năm nhưng hiện chỉ có lác đác vài hộ chuyển vào sinh sống. Chung cư này được xây dựng để bố trí TĐC cho dân bị giải tỏa trong dự án Bắc Rạch Chiếc. Theo người dân, đường dẫn vào chung cư chưa hoàn thiện, phần khác khi về ở đây, người dân không thuận tiện sinh kế. Trên địa bàn thành phố, nhiều khu TĐC cũng đang ở tình cảnh tương tự.

Không chỉ những dự án TĐC do Nhà nước dùng ngân sách xây dựng, ngay cả những căn hộ Nhà nước mua lại từ những dự án nhà ở thương mại cũng thừa do dân không ở. Đơn cử như chung cư 481 Bến Ba Đình, quận 8. Dự án có vị trí đắc địa, cơ sở hạ tầng khang trang với hai tòa nhà cao 15 tầng, tổng số 350 căn hộ, được UBND TP Hồ Chí Minh mua lại để bố trí TĐC cho dân tại dự án cải tạo chỉnh trang đô thị Rạch Ụ Cây ( quận 8). Tuy nhiên, vì giá bán cao, từ 1,4 đến 1,7 tỷ đồng/ căn nên không người dân bị giải tỏa nào có khả năng mua, dẫn tới dự án bỏ trống.

Người dân tái định cư bị bỏ rơi?

Theo ông Huỳnh Công Hùng, Trưởng ban Kinh tế -  Ngân sách HĐND thành phố Hồ Chí Minh, hàng nghìn người dân sau TĐC hiện vẫn đang gặp cảnh khó khăn về việc làm và nhiều vấn đề khác trong cuộc sống. nguyên nhân một phần do các chính sách bồi thường, TĐC mới chỉ dừng lại ở mức hỗ trợ thiệt hại về đất đai, tài sản; hỗ trợ di dời, chứ chưa tính đến các thiệt hại về vật chất  ở nơi ở cũ như lợi thế kinh doanh, buôn bán nhỏ; lợi thế về trồng trọt, chăn nuôi… Ngoài ra, người dân TĐC còn thiệt hại về thu nhập trong quá trình giải tỏa di dời; tốn kém do phải đi làm xa hơn.

Khảo sát của HĐND TP Hồ Chí Minh cho thấy, đến nay công tác chăm sóc, quản lý hỗ trợ người dân sau TĐC chưa được quan tâm đúng mức. Đặc biệt là vấn đề hồi phục thu nhập để người dân bảo đảm cuộc sống cũng như các chi phí phát sinh sau TĐC như: Vay tiền xây nhà, các loại phí ở chung cư, trả góp tiền còn thiếu khi mua nhà TĐC …Việc quan tâm của các chính quyền địa phương với người dân chủ yếu chỉ mới dừng lại ở mức độ hỗ trợ chuyển hộ khẩu; chuyển trường, thực hiện chính sách hỗ trợ  từ nguồn Quỹ xóa đói, giảm nghèo và giải quyết việc làm ( quỹ 156) với những người có nhu cầu và đăng ký. Trong vòng sáu năm, thành phố phát ra đến 53.982 phiếu điều tra, khảo sát nhu cầu hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm, nhưng Hội đồng quản lý quỹ chỉ thu về 19.597 phiếu, đạt tỷ lệ 36%. Theo Hội đồng Quản lý Quỹ 156, phần lớn người dân chỉ quan tâm đến giá trị bồi thường và sẽ TĐC ở đâu. Về phía chính quyền, trừ quận Phú Nhuận có thực hiện nắm thông tin về người dân trước và sau TĐC ; còn các quận, huyện khác chỉ nắm được những hộ thuộc diện nhận nhà đất TĐC, những hộ nhận tiền tự đi lo nơi ở mới đều không có thông tin. Vì vậy xảy ra tình trạng những hộ nhận được ít tiền bồi thường đã tìm đến những khu vực nhà đất rẻ hoặc tình trạng pháp lý không rõ ràng, không phù hợp quy hoạch…

Mới đây, Cục thống kê TP Hồ Chí Minh cũng đã công bố kết quả Khảo sát đời sống từ 1.200 hộ dân sau TĐC tại 12 quận, huyện. Kết quả cho thấy,có 38 % số hộ đánh giá việc làm có cải thiện hơn so trước, trong khi 45,5 % cho là vẫn như cũ và 16,5% giảm sút. Tương tự, về thu nhập, có 36% số hộ cho rằng có cải thiện hơn, 37,8% cho rằng vẫn như cũ và 26,2% bị giảm sút. Nguyên nhân khiến cuộc sống người dân sau TĐC khó khăn phần lớn là do mất đất sản xuất nông nghiệp , chăn nuôi.

Từ thực tế trên, theo Ông Huỳnh Công Hùng, chính quyền thành phố cần sớm ban hành chương trình chăm lo cho người dân sau TĐC nhằm giải quyết vấn đề thu nhập cho người dân khi đến nơi ở mới; huy động nhiều nguồn lực tham gia chăm lo đời sống người dân sau TĐC. Ngoài ra, cần quy định việc điều tra xã hội học trước khi tiến hành giải tỏa, di dời để nắm bắt nhu cầu của người dân và định hướng giả quyết các vấn đề phát sinh; đồng thời quy định về trách nhiệm giữa chủ đầu tư và chính quyền địa phương với người dân bị giả tỏa ít nhất trong vòng ba năm, gắn Quỹ 156 với chương trình chăm lo người dân sau TĐC để hỗ trợ vốn vay…

Theo Thời Nay