Xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông thời gian gần đây đã tác động mạnh đến cung – cầu xăng dầu toàn cầu. Đặc biệt, nguy cơ eo biển Hormuz tại Iran bị đóng cửa đang khiến thị trường năng lượng lo ngại, bởi tuyến hàng hải này vận chuyển khoảng một phần tư sản lượng dầu thô của thế giới. Nếu xảy ra gián đoạn, giá xăng dầu quốc tế có thể tăng mạnh và nguồn cung trở nên khan hiếm.
Trao đổi với báo chí, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết tình hình hiện nay rất khó đoán định, do đó các cơ quan quản lý đã chủ động xây dựng nhiều kịch bản ứng phó.
Chủ động kịch bản bảo đảm nguồn cung xăng dầu
Theo ông Trần Hữu Linh, ngay khi chiến sự bùng phát cách đây vài ngày, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã tổ chức họp khẩn với các nhà máy lọc dầu Nghi Sơn, Bình Sơn, các doanh nghiệp đầu mối lớn và Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN).
Trên cơ sở đó, Cục đã báo cáo Bộ Công Thương để xây dựng các phương án, kịch bản cụ thể nhằm ứng phó với các biến động của thị trường.
“Chúng tôi đã báo cáo Bộ Công Thương để dự kiến trình Thủ tướng Chính phủ nhiều phương án. Bộ sẽ theo dõi sát diễn biến thị trường, nguồn cung và giá xăng dầu thế giới để có giải pháp xử lý kịp thời”, ông Linh nhấn mạnh.
Cụ thể, Bộ Công Thương sẽ tăng cường kiểm tra tình hình nhập khẩu, xuất hàng, dự trữ và lưu thông xăng dầu của các thương nhân đầu mối. Các doanh nghiệp đầu mối được yêu cầu thực hiện nghiêm tổng nguồn xăng dầu tối thiểu năm 2026 theo tiến độ đã được phân giao, nhằm bảo đảm nguồn cung cho hệ thống phân phối trong nước. Đồng thời, các quy định về dự trữ xăng dầu cũng phải được tuân thủ nghiêm ngặt.
Song song với đó, Bộ Công Thương đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan, đặc biệt là Bộ Tài chính, nghiên cứu các phương án bình ổn giá xăng dầu để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét.
Các phương án này được xây dựng theo nhiều kịch bản khác nhau, từ trường hợp xung đột sớm hạ nhiệt đến kịch bản xấu nhất là chiến sự kéo dài khiến nguồn cung năng lượng bị đứt gãy. Trong trường hợp cần thiết, việc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu sẽ được tính toán để giảm tác động lên thị trường trong nước.
Đối với sản xuất trong nước, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã làm việc với Tập đoàn Dầu khí Việt Nam để chỉ đạo các nhà máy lọc dầu chủ động mọi phương án, bảo đảm vận hành ổn định và cung cấp đủ nguồn hàng theo hợp đồng đã ký.
Các nhà máy lọc dầu Bình Sơn và Nghi Sơn được yêu cầu nỗ lực tối đa, chủ động điều chỉnh sản xuất nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho thị trường nội địa.
Tăng cường kiểm soát thị trường, ngăn chặn găm hàng và tăng giá
Để đảm bảo an ninh năng lượng trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang, Bộ Công Thương cũng đưa ra nhiều yêu cầu đối với các doanh nghiệp và cơ quan liên quan.
Đối với các thương nhân sản xuất, đặc biệt là các nhà máy lọc dầu, Bộ Công Thương đề nghị vận hành an toàn, ổn định và cung ứng xăng dầu đúng theo kế hoạch đã đăng ký. Đồng thời, các đơn vị cần chủ động dự báo tình hình, xây dựng phương án ứng phó và đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu, tăng cường nhập khẩu dầu thô từ các nguồn thay thế ngoài Trung Đông.
Đối với các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, Bộ yêu cầu thực hiện nghiêm tổng nguồn xăng dầu tối thiểu năm 2026, bảo đảm nguồn cung liên tục trong toàn hệ thống từ đầu mối đến cửa hàng bán lẻ.
“Trong mọi tình huống phải cung cấp đầy đủ xăng dầu cho các cửa hàng bán lẻ thuộc hệ thống để duy trì bán hàng thường xuyên; đồng thời chú trọng chia sẻ nguồn cung và lợi nhuận hợp lý trong hệ thống phân phối để tránh gián đoạn cung ứng”, ông Trần Hữu Linh nhấn mạnh.
Bộ Công Thương cũng kiến nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố ưu tiên nguồn ngoại tệ và tín dụng cho các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh xăng dầu để kịp thời nhập khẩu dầu thô và các sản phẩm xăng dầu trong bối cảnh thị trường biến động.
Các địa phương được đề nghị hỗ trợ tích cực trong công tác lưu thông, phân phối xăng dầu, bảo đảm an ninh trật tự và tăng cường thanh tra, kiểm tra hoạt động kinh doanh xăng dầu trên địa bàn.
Trước những biến động khó lường của tình hình quốc tế, đặc biệt là xung đột Trung Đông, ngày 3/3, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã ban hành Công văn số 544 yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh xăng dầu trên cả nước.
Theo đó, lực lượng quản lý thị trường cần chủ động theo dõi sát diễn biến cung – cầu và giá bán xăng dầu tại địa bàn quản lý; kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường như khan hiếm hàng hóa, tăng giá bất hợp lý, gián đoạn nguồn cung hoặc ngừng bán hàng không có lý do chính đáng.
Công tác kiểm tra sẽ tập trung vào các doanh nghiệp và cửa hàng bán lẻ xăng dầu nhằm kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm như găm hàng tạo khan hiếm, tự ý tăng giá, bán không đúng giá niêm yết, kinh doanh xăng dầu nhập lậu hoặc không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
Đối với các vụ việc nghiêm trọng, phức tạp vượt thẩm quyền, các đơn vị phải báo cáo ngay cơ quan có thẩm quyền và phối hợp với lực lượng chức năng liên quan để xử lý theo đúng quy định của pháp luật.
Bên cạnh công tác kiểm tra, các cơ quan quản lý cũng yêu cầu tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn các doanh nghiệp chấp hành nghiêm các quy định pháp luật, nâng cao trách nhiệm trong việc bảo đảm nguồn cung và bình ổn thị trường xăng dầu. Đồng thời, các địa phương phải làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý thị trường và cán bộ phụ trách địa bàn nếu để xảy ra vi phạm mà không kịp thời phát hiện, xử lý.
Thiên Trường
