Kiểm soát thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng
Theo quyết định của Bộ Y tế về việc công bố thủ tục hành chính bị bãi bỏ trong lĩnh vực phòng bệnh, thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ, 2 thủ tục bị bãi bỏ liên quan đến công bố hợp quy đối với thuốc lá điếu theo Thông tư số 51/2025/TT-BYT ngày 31/12/2025 của Bộ trưởng Bộ Y tế và Thông tư số 14/2026/TT-BKHCN ngày 9/4/2026 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ.
Cụ thể, Bộ Y tế bãi bỏ thủ tục hành chính mã số 1.013896, về thông báo tiếp nhận hồ sơ công bố hợp quy dựa trên kết quả chứng nhận hợp quy của tổ chức chứng nhận hợp quy được chỉ định, theo phương thức đánh giá bên thứ ba đối với thuốc lá.
Thủ tục hành chính mã số 1.013898, về thông báo tiếp nhận hồ sơ công bố hợp quy dựa trên kết quả tự đánh giá của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thuốc lá, theo phương thức đánh giá bên thứ nhất, cũng được bãi bỏ.
Bộ Y tế nêu rõ, việc công bố hợp quy đối với thuốc lá điếu được thực hiện theo Điều 13 Thông tư số 14/2026/TT-BKHCN. Trường hợp Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng bị lỗi hoặc chưa hoàn thiện hạ tầng, việc công bố hợp quy thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 13 của Thông tư này.
Tổ chức, cá nhân công bố hợp quy có trách nhiệm thực hiện theo Điều 14 Thông tư số 14/2026/TT-BKHCN. Đồng thời, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu thuốc lá điếu phải bảo đảm sản phẩm phù hợp với QCVN 16-1:2025/BYT và các quy định pháp luật có liên quan.
Đối với sản phẩm thuốc lá điếu đã được sản xuất trước ngày QCVN 16-1:2025/BYT có hiệu lực thi hành, hồ sơ công bố hợp quy đã nộp trước thời điểm này và Giấy tiếp nhận bản công bố hợp quy đã được cấp theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với thuốc lá điếu ban hành kèm theo Thông tư số 23/2015/TT-BYT, việc thực hiện được áp dụng theo Điều 4 Thông tư số 51/2025/TT-BYT.
Các tổ chức, cá nhân đã thực hiện công bố hợp quy có trách nhiệm theo Điều 17 Thông tư số 14/2026/TT-BKHCN.
Cùng với việc đơn giản hóa thủ tục công bố hợp quy đối với thuốc lá điếu, vấn đề kiểm soát thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tiếp tục nhận được sự quan tâm, nhất là trước nguy cơ thanh thiếu niên tiếp cận và sử dụng các sản phẩm này.
Thời gian gần đây, tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trong thanh thiếu niên có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp. Một bộ phận người sử dụng vẫn lầm tưởng đây là sản phẩm ít độc hại, không gây nghiện hoặc chỉ là thú vui theo trào lưu. Tuy nhiên, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng thường chứa nicotine, chất gây nghiện mạnh, có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh, tim mạch và hô hấp. Đối với thanh thiếu niên, nicotine có thể tác động đến quá trình phát triển não bộ, làm gia tăng nguy cơ lệ thuộc vào chất gây nghiện.
Đáng lo ngại, trên thị trường còn xuất hiện các loại thuốc lá điện tử không rõ nguồn gốc, có thể bị pha trộn các chất kích thích hoặc chất ma túy. Người sử dụng có nguy cơ bị ảnh hưởng đến sức khỏe, tâm thần, mất kiểm soát hành vi, từ đó phát sinh những hệ lụy đối với xã hội.
Là nhân viên văn phòng tại Hà Nội và có sử dụng thuốc lá truyền thống, anh Trung Anh (38 tuổi) cho rằng, sự xuất hiện của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng khiến nguy cơ tiếp cận các sản phẩm chứa nicotine trở nên dễ dàng hơn, đặc biệt đối với giới trẻ.
Theo anh Trung Anh, thuốc lá điện tử có nhiều loại mùi, kiểu dáng đa dạng, dễ tạo tâm lý tò mò và khiến thanh thiếu niên tiếp cận. Người trẻ có thể nghĩ đây chỉ là sản phẩm giải trí hoặc một trào lưu, nhưng khi sử dụng thường xuyên thì rất dễ hình thành sự lệ thuộc.
Từ góc nhìn của một người đã từng hút thuốc, anh Trung Anh cho rằng, cần hạn chế nguồn cung và ngăn chặn người trẻ hoặc người lớn tuổi tiếp cận thuốc lá điện tử.
“Nếu đã biết sản phẩm có nicotine và có nguy cơ gây nghiện thì theo tôi cần có biện pháp mạnh để bảo vệ trẻ em, học sinh. Việc cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng sẽ giúp giảm nguy cơ các em tiếp cận và sử dụng từ sớm”, anh Trung Anh chia sẻ.
Chế tài xử phạt và trách nhiệm bảo vệ trẻ em
Theo Nghị định số 90/2026/NĐ-CP ngày 30/3/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, Điều 26 quy định phạt tiền từ 3-5 triệu đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Đối với hành vi chứa chấp, để người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình, mức phạt được quy định từ 5-10 triệu đồng. Tang vật vi phạm cũng bị buộc tiêu hủy theo quy định.
Những quy định này cho thấy việc quản lý thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang được đặt ở mức nghiêm khắc hơn. Bên cạnh chế tài, gia đình, nhà trường và cộng đồng cần đồng hành trong việc ngăn ngừa nguy cơ trẻ em, thanh thiếu niên tiếp cận và sử dụng các sản phẩm này.
Với những người từng sử dụng, việc từ bỏ thuốc lá điện tử là một lựa chọn để bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình. Còn với những người đang hút thuốc, nguy cơ lệ thuộc nicotine cho thấy việc bắt đầu sử dụng một sản phẩm mới luôn tiềm ẩn nguy cơ khó kiểm soát.
Từ những trải nghiệm thực tế, nhiều ý kiến cho rằng cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng không chỉ là câu chuyện quản lý một sản phẩm, mà còn hướng tới tạo ra môi trường an toàn hơn cho thế hệ trẻ.
Thiên Trường
