Nếu như trước năm 2009, khi nói đến mua bán, sáp nhập DN (M&A), người ta nghĩ đến các thương vụ nước ngoài mua lại hoặc đầu tư vào DN Việt Nam. Tuy vậy, kể từ năm 2009 đến nay, hiện tượng các DN Việt Nam thực hiện M&A đã ngày càng phổ biến.

Ảnh minh họa

5 năm qua chúng ta chứng kiến sự trưởng thành mạnh mẽ trong việc chủ động tiếp cận và làm chủ M&A của giới DN Việt Nam. Số liệu thống kê cho thấy 40% số thương vụ có sự tham gia của DN Việt Nam trong vai trò của người đi mua.

Nhiều DN Việt Nam đã nổi lên với chiến lược tăng trưởng đột phá nhờ các thương vụ M&A như Công ty Masan với những thương vụ đình đám trong đó nổi bật là việc mua lại cổ phần Vinacafe Biên Hòa và công ty Proconco; Công ty Kinh Đô với thương vụ mua lại nhà máy sản xuất kem Wall’s của Uniliver, thương hiệu chiếm 50% thị trường kem Việt Nam, trở thành thương hiệu Kido’s với 60% thị phần kem trung và cao cấp...

Một trong những công ty có chiến lược M&A tiêu biểu để tăng trưởng đột phá tại Việt Nam giai đoạn 2009 - 2013 là Thiên Minh Group. Điểm đặc biệt của thương vụ này là Tập đoàn Thiên Minh đã mua lại thành công chuỗi khách sạn Victoria Hotels & Resorts của DN nước ngoài. Điều này cho thấy DN trong nước đã trở thành thế lực lớn trong việc thâu tóm các dự án bất động sản.

Các chuyên gia nhận định, trong những năm tới, cơ hội vẫn có rất nhiều cho các DN Việt Nam trong việc chủ động nắm bắt cơ hội, tìm kiếm đối tác tiềm năng để mua lại. Và không chỉ mua lại các DN trong nước mà còn cả các DN nước ngoài tại Việt Nam hoặc tại nước ngoài.

Theo đánh giá, những DN thành công đều chủ yếu tập trung vào các ngành được coi là phát triển khá sôi động và đầy tiềm năng tại Việt Nam như hàng tiêu dùng, thực phẩm, bất động sản, trung tâm thương mại cao cấp và chế biến thủy sản... Những thương vụ này cho thấy sự nắm bắt cơ hội nhạy bén của những công ty tiên phong trong chiến lược phát triển mở rộng nhằm tận dụng cơ hội và tăng sức cạnh tranh trên thị trường.

Ông Nguyễn Hữu Tùng, người sáng lập Công ty Cổ phần Tập đoàn Y khoa Hoàn Mỹ, nhận định, đối với tình hình tài chính của thế giới, của khu vực và dựa trên chính sách của Chính phủ Việt nam hiện nay thì trong năm 2014, các DN vừa và nhỏ sẽ mua bán và sáp nhập lẫn nhau và đến cuối năm 2015 sẽ có luồng sóng M&A rất lớn. “Tuy nhiên, trở ngại là thủ tục và hiểu biết về M&A trong DN chưa sâu sát. Thị trường M&A sầm uất nhưng thành công của các thương vụ thì chưa nổi.”

Ông Hồ Việt Hà, Giám đốc tài chính, Công ty CP Du lịch Thiên Minh cho rằng, cho dù có nhiều cơ hội đi chăng nữa thì sự tăng trưởng, tạo ra giá trị cộng hưởng mới là điều quan trọng nhất. Tuy nhiên, thực tế là việc tạo ra giá trị cộng hưởng sau M&A không phải lúc nào cũng được như ý muốn.

Theo các chuyên gia, trên thực tế số thương vụ thành công vẫn là con số ít ỏi so với tổng số các thương vụ M&A đã được tiến hành. Theo GS. Nigel Denscomber, Nhà tư vấn quản trị chiến lược quốc tế, có khoảng 80% các thương vụ không có được kết quả như ý muốn. GS.Nigel Denscomber cho rằng, có những rào cản trong việc thực hiện các thương vụ M&A, đó là việc thiếu thông tin, thiếu tính minh bạch, quản lý yếu kém... Theo ông, để có thương vụ M&A thành công, trước hết cần phải có sự nghiên cứu để có thể chọn ra đối tượng M&A hợp lý. Cần tìm ra được mục tiêu phù hợp với hoàn cảnh và không chỉ tăng trưởng về quy mô mà còn cần kết hợp tốt với nhau để tiếp tục tạo ra sự tăng trưởng về mọi mặt.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến các thương vụ M&A thành công ở thị trường Việt Nam còn khiêm tốn, do bên bán (các DN Việt Nam) thường đưa ra mức giá quá cao so với mức mà người mua có thể chấp nhận được, bên bán không minh bạch trong báo cáo tài chính, chậm trễ trong tái cơ cấu... Các chuyên gia cho rằng, để giảm thiểu rủi ro, các DN cần chủ động chuẩn bị chiến lược M&A cho DN mình bằng cách tái cơ cấu trước khi bước vào con đường M&A.

Hà An