Cần thành lập công ty thẩm định độc lập

(TH&CL)Thu hút vốn đầu tư của người nước ngoài, Việt kiều vào kinh doanh BĐS ở Việt Nam là vấn đề cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, làm sao quản lý hoạt động này nhằm tránh những hệ lụy là điều được dư luận quan tâm. Phóng viên Thương hiệu & Công luận đã có cuộc trao đổi với TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính - ngân hàng về vấn đề này.

TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính-ngân hàng

Dự thảo Luật Kinh doanh BĐS sửa đổi mở rộng phạm vi hoạt động kinh doanh BĐS cho các tổ chức, cá nhân nước ngoài, Việt kiều. Theo ông, cần phải làm gì để hoạt động này hiệu quả và an toàn?

Vấn đề của Việt Nam hiện nay là chấp nhận cho các nhà đầu tư nước ngoài vào đầu tư, có nghĩa  đối mặt với việc có thể chủ đầu tư sập tiệm, “chạy làng”, để lại một đống tài sản dang dở, xây dựng tiếp thì không có tiền, mà đập đi thì uổng phí. Có một điều rất quan trọng khi các dự án đầu tư BĐS của người nước ngoài, Việt kiều được tiến hành đó là cần phải có một công ty độc lập làm nhiệm vụ kiểm tra tiến độ thực hiện của các dự án. Công ty độc lập này góp một phần quan trọng trong vấn đề kiểm tra tiến độ của công trình, giúp các ngân hàng giải ngân theo đúng tiến độ. Thời gian qua, gây ra vấn đề nợ xấu ở Việt Nam một phần là do không có các công ty kiểm tra độc lập như thế. Chủ đầu tư (CĐT) đòi giải ngân và ngân hàng cũng đáp ứng nhu cầu đó. Giải ngân thiếu hoặc giải ngân thừa, trong bất cứ trường hợp nào cũng không tốt cho ngành xây dựng.

Những cái lợi khi thành lập công ty thẩm định độc lập này là gì?

Ở nước ngoài, các công ty thẩm định độc lập bên ngoài rất phổ biến. Họ làm nhiệm vụ kiểm tra tiến độ xây dựng và báo cáo lại cho ngân hàng. Nếu thông tin có gì sai sót thì họ hoàn toàn chịu trách nhiệm về công việc của họ trước pháp luật. Việt Nam cũng nên tiến tới hình thành một công ty như vậy. Với điều đó, mình có thể giảm thiểu được rủi ro việc nhà đầu tư nước ngoài ôm một đống tiền chạy về nước, bởi ít nhất mình còn cam kết của ngân hàng trong nước hoặc nước ngoài và có thể tìm được nhà đầu tư khác thay thế tiếp tục công trình xây dựng cho đến khi hoàn thành.

CĐT vì lý do nào đó mà không tiếp tục thực hiện dự án thì ngân hàng vẫn có đất đai là tài sản đảm bảo. Nếu nhà đầu tư nước ngoài huy động vốn của dân, trong trường hợp nhà đầu tư “sập tiệm”, trở về nước thì người dân biết lấy lại tiền của mình ở đâu?

Các CĐT huy động vốn của dân là điều vô cùng bất hợp lý, ở nước ngoài, người ta không cho phép. CĐT thiếu tiền thì phải vay ngân hàng chứ họ không được vay tiền trong dân chúng. Theo tôi, Việt Nam cũng nên cấm. Bởi các CĐT vẫn thường hay thổi phồng giá trị các dự án của mình lên, rồi kêu gọi dân chúng đóng góp vào, nhưng khi CĐT bỏ đi thì dân chúng là người thiệt thòi. Ở Mỹ, có một loại hình công ty được phép huy động tiền từ dân chúng để đầu tư vào BĐS, nhưng những công ty ấy phải được Chính phủ cho phép và chỉ những công ty đó mới có quyền huy động vốn trong dân chúng. Không ai cho phép CĐT làm dự án sau đó lên báo chí truyền hình lăng xê cho dự án của mình rồi huy động vốn ở dân, dân chúng ào ào góp vốn và đùng một cái CĐT “biến mất”. Hiện tại, biết bao nhiêu người mất tiền mất của vì điều đó. Chúng ta phải điều chỉnh. Không chỉ là nhà đầu tư nước ngoài, mà ngay cả với các CĐT trong nước cũng có nhiều dự án rơi vào tình trạng này. Tại nhiều dự án, người dân đã đóng đủ tiền, song CĐT vẫn yêu cầu nộp thêm để hoàn tất dự án, dù không muốn nhưng đâm lao phải theo lao, nhiều người vẫn phải cắn răng nộp thêm dù không biết chừng nào dự án mới xong.

Xin cảm ơn ông!

Vân Khánh (Thực hiện)