Ế vốn, đua nhau giảm lãi suất trong những tháng cuối năm là chiêu bài thường thấy của các tổ chức tín dụng (TCTD). Tuy nhiên, động thái này bị đánh giá là không khả dụng. Bởi dù giảm lãi suất, nhưng không linh hoạt điều kiện cho vay vốn thì người dân và các DN thực sự cần vốn vẫn không thể tiếp cận được vốn ưu đãi, chưa kể cho vay cá nhân có thể dẫn đến nguy cơ tăng nợ xấu.

Phá giá lãi suất vì ế vốn

Các chuyên gia kinh tế nhận định, trần lãi suất huy động sẽ ổn định ở 7% từ nay đến cuối năm. Theo đó, lãi suất áp dụng cho các cá nhân, DN đang được áp dụng ở mức từ 12 - 15%.

Tuy nhiên, do ứ đọng vốn, một số NH đã tung ra những gói giải ngân nhiều tỷ đồng với mức lãi suất rất thấp so với lãi suất chung của thị trường. Chẳng hạn, Oceanbank vừa triển khai chương trình cho vay mua nhà, mua xe, vay tiêu dùng với lãi suất 5,91%, duy trì mức lãi suất ưu đãi từ 6 tháng đến 1 năm. Một số NH cũng đã triển khai những gói vay với mức lãi suất từ 6% đến dưới 7%… Bên cạnh đó, nhiều TCTD cũng đang đẩy mạnh hình thức cho vay cá nhân.

DaiABank giải ngân gói 2.000 tỷ đồng phục vụ sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng với lãi suất 9,9%/năm trong 6 tháng đầu tiên. VietBank cho vay khách hàng cá nhân, hộ kinh doanh cá thể với lãi suất chỉ từ 10%/năm trong 3 tháng đầu. HDBank có gói tín dụng 1.000 tỷ đồng, lãi suất cho vay 0%/năm trong tháng đầu, cố định 11,86%/năm trong 11 tháng tiếp theo đối với khoản vay từ 500 triệu đồng trở lên và 12,86%/năm trong 11 tháng tiếp theo đối với khoản vay trên 200 triệu đồng và dưới 500 triệu đồng, với một số khoản vay NH này quy định…

Xét về cán cân cung – cầu, việc các NH đua nhau giảm lãi suất, thậm chí phá giá lãi suất là đang đi ngược lại với ngành kinh doanh tiền tệ. Dù đại diện các NH trên khẳng định họ vẫn cân đối được lợi ích dù có phá giá lãi suất cho vay; nhưng hầu hết các chuyên gia cho rằng, việc phá giá lãi suất vừa khiến các TCTD không có lãi, lại gây tác động không tốt đến các NH khác. Không khó để nhận ra sự bất hợp lý trong việc phá giá lãi suất.

Cụ thể, nếu các NH cho vay với mức lãi suất thấp và nâng lên ở mức hợp lý, thì một số gói giải ngân sẽ đem đến nguồn lợi cho khách hàng, dù các TCTD có thể không có lợi nhuận.

Nhiều nguy cơ tiềm ẩn

Thực tế đã có không ít gói giải ngân đưa ra lãi suất thấp, thực chất không đem đến nguồn lợi cho khách hàng, vì kiểu kinh doanh “đầu chuột đuôi voi”. Nghĩa là, đưa mức lãi suất thật thấp trong một vài tháng đầu, những tháng sau tăng vọt, cao hơn mức trần lãi suất trên thị trường rất nhiều, nhằm bù đắp thiệt hại. Lúc này, khách hàng vay chỉ còn biết “há miệng mắc quai” vì không có vốn để hoàn ngay, thậm chí hoàn vốn trước thời hạn có thể bị phạt từ 0,2 - 0,5% tổng dư nợ…

Theo tính toán, nhiều TCTD chào mời khách hàng những gói vay ưu đãi, nhưng nếu tính suốt quá trình vay, khách hàng có thể phải trả mức lãi suất lên tới 25% - 30%/năm. Chính vì vậy, khi khách hàng đã rành rẽ những “chiêu trò” của một số TCTD, họ thường mất niềm tin hoặc không mặn mà với những gói vay giải ngân lãi suất thấp.

Chính vì vậy, hệ thống NH vẫn khó thoát ra khỏi tình trạng rối vốn và loay hoay với lãi suất. Để các TCTD tuân thủ những quy định hoạt động tài chính chặt chẽ, minh bạch, Chính phủ và NHNN đã có công văn quy định, các phòng giao dịch, chi nhánh giới thiệu dịch vụ của TCTD phải công khai biểu lãi suất chi tiết áp dụng cho từng nhóm sản phẩm, từng loại sản phẩm cho vay, các TCTD vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm.

Ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó giám đốc NHNN - Chi nhánh TP. HCM cho rằng: “Do tín dụng của nền kinh tế còn khó khăn nên nhiều NH tập trung tăng trưởng tín dụng thể nhân trong những tháng đầu năm, tốc độ tăng trưởng tín dụng ở mức 40% so với cuối năm. Cụ thể, đối với lĩnh vực thẻ, thông qua hình thức thấu chi tăng trưởng ở mức độ rất nhanh. Doanh số khách hàng sử dụng qua thẻ phát sinh nhanh, cao và rất ấn tượng”.

Nhưng theo thống kê của NHNH, việc thúc đẩy cho vay cá nhân cũng khiến nợ xấu trong lĩnh vực thể nhân phát sinh nhanh trong những tháng vừa qua. Theo ông Minh, trước tình hình cho vay thể nhân tăng cao vừa qua, NHNN đã đưa ra những cảnh báo đến các NH do tình hình này tiềm ẩn nhiều rủi ro; đồng thời yêu cầu các NH đánh giá lại chất lượng tín dụng đối với thể nhân, có giải pháp phù hợp trong việc phát triển tín dụng lĩnh vực này.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu: Nếu DN làm ăn khó khăn thì thu nhập của người lao động bị ảnh hưởng. Vì vậy, nếu họ đang có tín dụng tại NH thì sẽ mất khả năng trả nợ, nguy cơ nợ xấu là hiện hữu. Nhiều sản phẩm thẻ được đưa ra với hạn mức từ vài chục triệu đến vài trăm triệu, có khi đến cả tỷ đồng, thậm chí không giới hạn thời hạn thanh toán. Nhưng do cuộc chạy đua trong cho vay cá nhân của các NH nên đã có không ít điều khoản ràng buộc giữa NH và cá nhân bị bỏ qua.

Nguyễn Hạnh – Bích Hà