Việc đáp ứng thuốc điều trị cho người bệnh đang đặt ra những yêu cầu  bức thiết đối với các doanh nghiệp sản xuất thuốc trong nước. Làm sao để thuốc trong nước vừa đạt chất lượng nhưng giá cả hợp lý?

Cạnh tranh khốc liệt

Theo ông Nguyễn Văn Tựu, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất, kinh doanh dược Việt Nam sáu tháng đầu năm 2014,ước tính tổng giá trị tiền thuốc sử dụng của người dân là 1.344 triệu USD. Trị giá thuốc thành phẩm nhập khẩu 825 triệu USD, còn trị giá thuốc sản xuất trong nước chỉ đạt 570 triệu USD. Qua đó cho thấy tỷ lệ thuốc sản xuất trong nước có phần “ lép vế”. “ Tuy rằng trị giá thuốc sản xuất trong nước đã tăng 21,3% so cùng kỳ năm 2013 nhưng thuốc nhập ngoại vẫn chiếm lĩnh thị phần”, ông Tựu trăn trở.

Nguyên nhân có nhiều, nhưng một số ý kiến cho rằng việc “ ưu ái” cho thuốc nhập khẩu thoải mái quảng cáo, còn doanh nghiệp dược trong nước bị hạn chế không quá 15% doanh thu nên thua thiệt… Thực tế từ tổng hợp của Cục Quản lý dược ( Bộ Y tế) cũng cho thấy, hiện đã có 10.861 thuốc đăng ký nước ngoài với gần 1.000 hoạt chất, trong khi ngành dược trong nước mới sản xuất được khoảng 500 hoạt chất. Do đó, thuốc nhập khẩu vẫn đa dạng hơn, đáp ứng được nhiều nhu cầu điều trị của người bệnh.

Không chỉ cạnh tranh khốc liệt với thuốc nhập khẩu, ngay chính các doanh nghiệp dược trong nước cũng “ đạp” nhau để cạnh tranh. Theo ông Nguyễn Văn Tựu, hiện nay đang xảy ra tình trạng một hoạt chất mà có nhiều số đăng ký nên cạnh tranh quá lớn.

TS Trương Quốc Cường, Cục trưởng Quản lý dược ( Bộ Y tế), cũng nhìn nhận các doanh nghiệp dược trong nước đang ‘ cạnh tranh vô tổ chức”  và đặt ra nghi vấn về những loại thuốc có giá rẻ dưới cả giá thành sản xuất? và kết quả sau khi kiểm tra có nhiều sản phẩm chất lương không  đạt yêu cầu nên không cho sản xuất, không cho nhập khẩu. Đó là minh chứng giá thuốc rẻ nên chất lượng chưa tốt.

Hành trình còn gian nan

Đấu thầu thuốc vào các bệnh viện công lập cũng đang là vấn đề bức xúc đối với các doanh nghiệp dược trong nước, mặc dù trước đó Bộ Y tế đã triển khai đề án “ Người Việt Nam ưu tiên dùng thuốc Việt Nam”.

Theo ông Huỳnh Tấn Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất, kinh doanh dược Việt Nam, đề án trên rất có ý nghĩa nhưng không nên đánh đồng khái niệm “ thuốc Việt” và gây ngộ nhận thuốc giá rẻ với chất lượng “ cũng rẻ”. Thuốc Việt ở đây phải hiểu đúng là thuốc sản xuất trong nước nhưng phải là thuốc tốt, bảo đảm chất lượng và có thể thay thế thuốc ngoại nhập về cả điều trị và giá cả hợp lý”, ông Nam nói.

Ông Nam cũng băn khoăn là có tình trạng hiểu sai, vô tình định hướng sử dụng thuốc Việt bằng bất cứ giá nào, xem nhẹ yếu tố chất lượng và hàm lượng khoa học. Cách làm này sẽ cổ súy cho xu hướng phát triển tiêu cực vì chỉ cần thuốc nội giá rẻ là đủ, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điều trị bệnh, triệt tiêu động lực đầu tư khoa học – kỹ thuật và sẽ đánh mất niềm tin của người tiêu dùng.

Bà Phan thị Minh tâm, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Dược Trung ương Medipharco – Tenamya, bày tỏ bức xúc vì một số hành lang pháp lý hiện hành, nhất là thông tư quy định về đấu thầu thuốc vào bệnh viện đang khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn. “ Bất cập lớn nhất là thuốc trúng thầu được chọn giá rẻ nhất nhưng làm sao rẻ nhất mà chất lượng là bài toán khó. Chúng tôi có ba nhà máy  sản xuất đạt GMP – WHO ( thực hành tốt sản xuất thuốc), nhưng với cơ chế đấu thầu như hiện nay, các nhà máy của chúng tôi phải đóng cửa từ giữa năm 2013 đến nay, công nhân không có việc làm”, bà Tâm than thở.

Cũng cùng “ hoàn cảnh”, bà Nguyễn Thị Đào, Tổng giám đốc Công ty dược Imexpharm, cho biết từ khi thực hiện Thông tư 01, đến Thông tư 36 rồi hướng dẫn Thông tư số 37 về đấu thầu thuốc chọn giá rẻ nhất thì Imexpharm… trắng tay. Theo bà Đào, cái gì vận dụng được ưu tiên thuốc trong nước thì các cơ quan thẩm quyền cần vận dụng, nhất là đối với các nhà máy đạt chuẩn EU- GMP ( thực hành tốt sản xuất thuốc tiêu chuẩn châu Âu)…

Minh chứng cho điều này, ông Huỳnh Tấn Nam cho rằng quy định  tại Thông tư liên tịch số 36/2013/ TTLT-BYT-BCT về đấu thầu thuốc là chưa hợp lý khi sản phẩm đầu ra thuốc sản xuất  nhượng quyền của nhà máy đạt tiêu chuẩn EU-GMP hoặc  PIC/S – GMP bị xếp cùng nhóm với sản phẩm đầu ra của nhà máy sản xuất nhượng quyền đạt GMP- WHO. Như vậy sẽ triệt tiêu động lực đầu tư kỹ thuật cao.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng, việc đấu thầu cạnh tranh giá thấp nhất khiến doanh nghiệp được trong nước không nuôi nổi công nhân, đầu tư cho khoa học, tái đầu tư phát triển và đề nghị sớm điều chỉnh Thông tư 36 để kích thích sản xuất trong nước, làm sao đấu thầu giá hợp lý nhất nhưng phải bảo đảm phát triển.

Còn theo Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, yêu cầu chiến lược đối với ngành dược là phải bảo đảm chất lượng, giá cả hợp lý, bảo đảm nhu cầu của nhân dân, cung ứng đủ thuốc cho nhu cầu phòng bệnh, chữa bệnh của nhân dân. Bộ Trưởng cho biết sẽ yêu cầu các đơn vị liên quan tiếp thu và phản hồi sớm các kiến nghị, vướng mắc của doanh nghiệp dược trong nước. Đối với những bất cập liên quan Thông tư 01, Thông tư 36 và 37 về đấu thầu thuốc, Bộ trưởng yêu cầu có ý kiến cụ thể để tháo gỡ…

Theo Thời nay