Động lực chính đến từ nhu cầu gia cố vốn trong bối cảnh quy mô tín dụng tăng nhanh. Đến cuối năm 2025, tổng dư nợ cho vay của khoảng 30 ngân hàng thương mại trong nước đã đạt gần 15,8 triệu tỷ đồng, tăng gần 19% so với đầu năm. Tốc độ tăng trưởng này vượt xa mục tiêu điều hành, khiến hệ thống ngân hàng đối mặt với rủi ro nếu không kịp thời bổ sung vốn chủ sở hữu.
Áp lực càng gia tăng khi Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 14/2025/TT-NHNN với các yêu cầu nghiêm ngặt hơn về chất lượng vốn cấp 1. Theo đánh giá của FiinRatings và VIS Rating, nếu không có nguồn vốn mới, nhiều ngân hàng có thể chứng kiến tỷ lệ an toàn vốn suy giảm đáng kể vào cuối năm 2026, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng tín dụng.
Trong bối cảnh đó, một loạt cơ chế mới đã được triển khai nhằm tạo “cú hích” cho quá trình tăng vốn. Đáng chú ý, Nghị quyết 79-NQ/TW cho phép các ngân hàng quốc doanh giữ lại lợi nhuận sau thuế để tăng vốn điều lệ. Quy định này mở ra dư địa tài chính lớn cho các “ông lớn” tham gia tài trợ các dự án hạ tầng quy mô lớn trong giai đoạn tới.
Nắm bắt cơ hội, BIDV đã triển khai phương án phát hành riêng lẻ hơn 263 triệu cổ phiếu cho các nhà đầu tư chuyên nghiệp. Với mức giá 38.900 đồng/cổ phiếu, thương vụ dự kiến mang về hơn 10.000 tỷ đồng, đồng thời nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên hơn 18%. Nguồn vốn này được định hướng tập trung cho tín dụng xanh và mảng bán lẻ.
Trong khi đó, Vietcombank đang xúc tiến kế hoạch chào bán tối đa 6,5% vốn cho nhà đầu tư chiến lược. Thương vụ được ước tính có quy mô khoảng 1,3–1,4 tỷ USD và đang bước vào giai đoạn định giá, hứa hẹn trở thành một trong những giao dịch huy động vốn lớn nhất ngành ngân hàng thời gian gần đây.
Ở khối ngân hàng thương mại cổ phần, bên cạnh hình thức tăng vốn quen thuộc như chia cổ tức bằng cổ phiếu, xu hướng thu hút vốn ngoại đang trở thành tâm điểm. Việc ban hành Nghị định 69/2025/NĐ-CP cho phép nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên tối đa 49% đối với các tổ chức tín dụng tham gia tái cơ cấu ngân hàng yếu kém đã mở ra cơ hội lớn cho các nhà băng.
Những cái tên như MB, HDBank và VPBank được đánh giá là có lợi thế trong việc thu hút dòng vốn quốc tế nhờ dư địa room ngoại còn lớn. Theo phân tích của Chứng khoán ACBS, HDBank là ứng viên sáng giá có thể nới room sớm nhờ chưa có cổ đông chiến lược nước ngoài và còn nhiều dư địa tăng tỷ lệ sở hữu.
Dù một số ngân hàng đang duy trì tỷ lệ an toàn vốn ở mức khá, khoảng 14%, nhưng phần lớn dựa vào vốn cấp 2. Do đó, việc tăng vốn cấp 1 thông qua phát hành cổ phần, đặc biệt từ nhà đầu tư nước ngoài, được xem là yếu tố then chốt để giảm chi phí vốn và nâng cao năng lực tài chính dài hạn.
Song song với quá trình tăng vốn, hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) trong ngành ngân hàng cũng trở nên sôi động hơn. Một trong những điểm nóng là lượng cổ phần lớn tại Sacombank đang chờ xử lý, cùng với kế hoạch tìm kiếm đối tác chiến lược của nhiều ngân hàng như VIB hay SHB.
Việc củng cố bộ đệm vốn không chỉ giúp các ngân hàng đảm bảo an toàn hệ thống mà còn tạo nền tảng để đặt ra những mục tiêu tăng trưởng tham vọng. Đơn cử, MB đặt kế hoạch lợi nhuận hợp nhất gần 39.500 tỷ đồng trong năm 2026, với mục tiêu tăng trưởng khoảng 20%, đồng thời mở rộng mạnh mẽ quy mô tín dụng và tập khách hàng.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và yêu cầu quản trị rủi ro gia tăng, việc tận dụng các cơ chế mới để tăng vốn được xem là bước đi chiến lược. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là nền tảng quan trọng giúp hệ thống ngân hàng Việt Nam nâng cao sức chống chịu và phát triển bền vững trong dài hạn.
Nam Sơn (t/h)
