Thanh khoản ngân hàng đang thừa, khối doanh nghiệp vẫn chưa thực sự khỏe, hiện nhiều ngân hàng chủ yếu tăng tín dụng bằng cách cho vay các dự án giao thông, cho vay mua nhà. Đây là những khoản vay dài hạn. Vấn đề này đang gặp phải những luồng ý kiến trái chiều.

“Bước đi đúng hướng”…

Theo quy định hiện nay, dư nợ cấp tín dụng đối với một khách hàng không được vượt quá 15% vốn tự có của một ngân hàng thương mại. Thế nhưng, từ đầu năm đến nay, nhiều ngân hàng đã đề xuất với Ngân hàng Nhà nước được nới tỷ lệ lấy vốn huy động ngắn hạn cho vay trung, dài hạn (30%). Theo đó,  hàng loạt ngân hàng như VietinBank, Vietcombank, Eximbank, SHB… đã được Chính phủ chấp thuận cho vay vượt trần cho phép.

Tại các dự án tài trợ vốn của SHB như Dự án mở rộng Quốc lộ 1, đoạn qua tỉnh Khánh Hòa, Dự án mở rộng Quốc lộ 1, đoạn qua tỉnh Thừa Thiên Huế… đều là những dự án lớn, được triển khai trong thời gian dài. Do vậy, SHB đề nghị có thể cho vay vượt 15% vốn tự có.

Do hiện nay các ngân hàng đang gặp khó khi cho vay ngắn hạn nên đã chuyển sang cho vay dài hạn, đặc biệt là ở các dự án hạ tầng giao thông, bất động sản… nhu cầu vay vốn là rất lớn. Bởi vậy, tính đến thời điểm này, vốn đổ vào giao thông cũng tăng rất mạnh và đã lên tới trên 400.000 tỷ đồng .

TS. Trần Du Lịch, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính tiền tệ Quốc gia cho rằng, việc nới tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn, sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng tín dụng và kéo giảm lãi suất cho vay trung dài hạn. “Ngân hàng Nhà nước cho phép các ngân hàng thương mại sẽ được sử dụng tối đa 60% vốn huy động ngắn hạn để cho vay dài hạn là bước đi đúng hướng trong bối cảnh hiện nay”, ông Lịch cho biết.

Nên thận trọng

Theo phân tích của ông Lịch, hiện nay, vốn huy động trung hạn của hệ thống ngân hàng chỉ chiếm khoảng 15% (tức kỳ hạn trên 1 năm) còn lại 85% nguồn vốn là huy động ngắn hạn. Vì thế, việc sử dụng có 30% vốn huy động ngắn hạn để cho vay trung dài hạn là hơi thấp. Ngoài ra, khi nới tỷ lệ này thì tự nhiên lãi suất cho vay trung dài hạn sẽ dần giảm.

Tuy nhiên, trái ngược với nhận định của TS. Trần Du Lịch, nhiều ý kiến tỏ ra băn khăn về việc đẩy quá cao việc sử dụng vốn huy động ngắn hạn cho vay trung và dài hạn sẽ làm tăng rủi ro cho hệ thống. Lãnh đạo BIDV khẳng định: “Rủi ro là vấn đề chúng tôi đã tính đến. Theo quy định của NHNN, các ngân hàng được phép lấy 30% vốn huy động ngắn hạn cho vay dài hạn và chúng tôi chưa chạm mức trần này. Ngoài quy định của Ngân hàng Nhà nước, chúng tôi cũng đưa ra quy định quản trị rủi ro nội bộ, theo đó, tổng vốn vay trung, dài hạn của ngân hàng không quá 44,5%, hiện tỷ lệ cho vay trung, dài hạn của BIDV là 44%”.

Xung quanh vấn đề này, TS. Cao Sĩ Kiêm cho rằng, các ngân hàng nên thận trọng bởi nếu kinh tế diễn biến bất thường hoặc ngân hàng có gặp sự cố, thì nguy cơ mất thanh khoản sẽ xảy ra nếu ngân hàng lạm dụng việc sử dụng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn.

Đồng tình với ý kiến này, một số chuyên gia kinh tế nhận định, do kinh tế mới bắt đầu có dấu hiệu hồi phục nên hiện các kênh đầu tư chưa thực sự khởi sắc nên người gửi tiền vẫn đang quay vòng, hết hạn lại gửi tiếp. Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia, khi các kênh đầu tư ấm lên dòng tiền có thể chảy ra khỏi ngân hàng, khi đó thanh khoản của những ngân hàng cho vay trung, dài hạn nhiều sẽ bị ảnh hưởng.

Hoàng Hà