Theo thống kê, tỷ lệ che phủ rừng của Quảng Trị hiện đạt hơn 61%, thuộc nhóm cao trong khu vực. Đây là điều kiện lý tưởng để phát triển các loại cây dược liệu ưa bóng, tận dụng không gian dưới tán rừng mà không làm ảnh hưởng đến cấu trúc hệ sinh thái. Trên cơ sở đó, tỉnh đã chủ động quy hoạch các vùng trồng dược liệu tập trung, từng bước định hình ngành dược liệu trở thành một trụ cột kinh tế mới.
Hình thành vùng nguyên liệu, tạo sinh kế bền vững
Những năm gần đây, diện tích trồng dược liệu tại Quảng Trị không ngừng được mở rộng. Toàn tỉnh hiện có hơn 500 ha dược liệu với nhiều loại cây chủ lực như cà gai leo, chè vằng, an xoa, nghệ… Đây đều là những dược liệu có giá trị sử dụng cao, thị trường tiêu thụ ổn định và phù hợp với điều kiện tự nhiên địa phương.
Sản lượng từ các vùng trồng cũng tăng trưởng tích cực, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Đáng chú ý, nhiều mô hình trồng dược liệu dưới tán rừng đã chứng minh hiệu quả rõ rệt. Tại Đakrông, cây sa nhân tím đang mang lại nguồn thu ổn định cho đồng bào dân tộc thiểu số. Trong khi đó, tại Hướng Hóa, việc phát triển các loại dược liệu giá trị cao như sâm Ngọc Linh mở ra triển vọng kinh tế mới.
Bên cạnh đó, các mô hình trồng nấm dược liệu như linh chi đỏ cũng đang được nhân rộng, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và tăng giá trị trên cùng một diện tích đất. Điểm chung của các mô hình này là vừa tạo thu nhập, vừa giữ rừng. Khi người dân gắn lợi ích kinh tế với tài nguyên rừng, ý thức bảo vệ rừng cũng được nâng cao rõ rệt.
Không chỉ dừng lại ở sản xuất nguyên liệu, Quảng Trị còn chú trọng xây dựng chuỗi giá trị khép kín. Nhiều hợp tác xã và doanh nghiệp đã tham gia vào các khâu từ cung ứng giống, trồng trọt đến thu hoạch và tiêu thụ, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm rủi ro thị trường.
Đẩy mạnh chế biến sâu, nâng tầm giá trị dược liệu
Song song với phát triển vùng trồng, Quảng Trị đang tăng tốc đầu tư vào lĩnh vực chế biến nhằm gia tăng giá trị sản phẩm. Hiện toàn tỉnh có hơn 90 cơ sở sơ chế và chế biến dược liệu quy mô vừa và nhỏ, phân bố tại nhiều địa phương.
Đặc biệt, việc đưa vào vận hành nhà máy sản xuất dược liệu đạt tiêu chuẩn GMP đầu tiên của tỉnh đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa ngành dược liệu. Nhà máy có công suất xử lý từ 2 đến 5 tấn nguyên liệu tươi mỗi ngày, áp dụng công nghệ chiết xuất hiện đại, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm.
Nhờ ứng dụng khoa học công nghệ, các sản phẩm dược liệu của Quảng Trị đang dần chuyển từ dạng thô sang chế biến sâu như cao dược liệu, trà hòa tan… Những sản phẩm này không chỉ có giá trị kinh tế cao hơn mà còn thuận tiện trong bảo quản, vận chuyển và tiêu dùng.
Việc đầu tư vào chế biến cũng góp phần giải quyết bài toán đầu ra cho vùng nguyên liệu, tạo sự liên kết chặt chẽ giữa sản xuất và tiêu thụ. Đây được xem là yếu tố then chốt để ngành dược liệu phát triển ổn định và bền vững trong dài hạn.
Trong thời gian tới, Quảng Trị đặt mục tiêu tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất. Cụ thể, tỉnh dự kiến phát triển thêm hàng trăm ha dược liệu tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số và mở rộng diện tích trồng dưới tán rừng. Đồng thời, địa phương sẽ ưu tiên phát triển các loại dược liệu có giá trị cao như sâm Ngọc Linh, ba kích, đảng sâm, khôi tía, sa nhân…
Một định hướng quan trọng khác là xây dựng các vùng trồng đạt tiêu chuẩn GACP-WHO – tiêu chuẩn quốc tế về thực hành tốt trồng trọt và thu hái dược liệu. Cùng với đó, tỉnh sẽ thúc đẩy liên kết theo chuỗi giá trị, hỗ trợ phát triển hợp tác xã và thu hút doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào ngành dược liệu.
Có thể thấy, với cách tiếp cận bài bản và định hướng rõ ràng, Quảng Trị đang từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng dược liệu, biến “kho báu xanh” thành động lực phát triển kinh tế. Nếu tiếp tục duy trì được đà này, ngành dược liệu không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn trở thành trụ cột quan trọng trong chiến lược tăng trưởng xanh của địa phương.
Nam Sơn
