Khẳng định giá trị khoa học và dược tính
Nấm linh chi từ lâu được xem là dược liệu quý trong y học cổ truyền Việt Nam và nhiều quốc gia châu Á. Các nghiên cứu hiện đại cho thấy, nấm chứa nhiều hoạt chất sinh học quan trọng như polysaccharide, triterpenoid, có tác dụng chống oxy hóa, tăng cường miễn dịch, hỗ trợ phòng và điều trị một số bệnh mãn tính.
Không chỉ có giá trị về y dược, nấm linh chi còn mang lại tiềm năng kinh tế lớn trong bối cảnh nhu cầu dược liệu tự nhiên ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, nguồn nấm trong tự nhiên tại Vườn quốc gia Tà Đùng đang chịu áp lực suy giảm do khai thác quá mức, tác động của biến đổi khí hậu và suy giảm sinh cảnh.
Xây dựng cơ sở dữ liệu và quy trình nuôi trồng
Đề tài do nhóm 12 nhà khoa học thuộc Trường Đại học Tây Nguyên thực hiện, do PGS.TS Nguyễn Phương Đại Nguyên chủ trì, tập trung khảo sát, đánh giá đa dạng các loài nấm thuộc họ Ganodermataceae tại khu vực nghiên cứu.
Kết quả, nhóm đã thu thập 86 mẫu nấm, xác định 14 loài thuộc 2 chi, gồm chi Ganoderma và Amauroderma. Đây là nguồn dữ liệu khoa học quan trọng, góp phần bổ sung hiểu biết về hệ nấm dược liệu ở Lâm Đồng.
PGS.TS Nguyễn Phương Đại Nguyên cho biết: “Đề tài không chỉ dừng lại ở việc nhận diện và phân loại, mà còn tập trung đánh giá hoạt tính sinh học, qua đó phát triển sản phẩm thương mại và ứng dụng trong thực tiễn”.
Đồng thời, nhóm nghiên cứu sàng lọc hoạt tính sinh học của một số loài, ghi nhận các tác dụng tiềm năng như hỗ trợ chống tăng sinh tế bào ung thư, hỗ trợ điều trị tiểu đường và tăng cường miễn dịch.
Trên cơ sở đó, các quy trình nhân giống, nuôi trồng nấm linh chi đã được xây dựng và hoàn thiện. Hai mô hình nuôi trồng được triển khai gồm mô hình tại cơ sở sản xuất và mô hình dưới tán rừng, góp phần tạo nguồn nguyên liệu ổn định, giảm áp lực khai thác tự nhiên.
Hướng tới thương mại hóa sản phẩm
Từ kết quả nghiên cứu, nhóm đã phát triển 3 dòng sản phẩm gồm: Nấm linh chi khô, cao linh chi và rượu linh chi. Các sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng và an toàn thực phẩm theo quy định. Bên cạnh đó, đề tài cũng hoàn thiện quy trình công nghệ sản xuất cao linh chi và rượu linh chi, xây dựng tiêu chuẩn cơ sở cho từng sản phẩm, đồng thời đăng ký nhãn hiệu tại Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam.
Theo đánh giá của các chuyên gia, đề tài có tính ứng dụng cao, có khả năng chuyển giao và nhân rộng trong thực tiễn. Việc chủ động nhân giống, nuôi trồng không chỉ góp phần bảo tồn nguồn gen nấm quý mà còn tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.
PGS.TS Hoàng Thị Kim Dung, Phó Viện trưởng Viện Công nghệ tiên tiến (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cho biết: “Đề tài đã triển khai đầy đủ từ nghiên cứu, nhân giống, nuôi trồng, đến ứng dụng và hoàn thiện sản phẩm, có khả năng chuyển giao, nhân rộng và mang lại hiệu quả thiết thực. Qua đó không chỉ làm rõ giá trị khoa học và dược liệu của nấm linh chi Tà Đùng góp phần bảo tồn nguồn gen quý, mà còn mở ra hướng phát triển dược liệu bền vững, tạo sinh kế cho người dân, giảm áp lực khai thác tài nguyên rừng”.
Trong bối cảnh tài nguyên rừng đang chịu nhiều áp lực, hướng đi này được xem là giải pháp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển kinh tế, từng bước đưa nấm linh chi Tà Đùng trở thành sản phẩm dược liệu đặc trưng của Lâm Đồng.
Hoàng Phương (t/h)
