Tại Hội thảo khoa học “Vai trò của kiềm hữu cơ có nguồn gốc thảo dược đối với đời sống con người” tổ chức tại Hà Nội, bác sĩ Trần Thị Thùy – Giám đốc quản lý Dự án chăm sóc sức khỏe người cao tuổi – nhấn mạnh, Việt Nam hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển dược liệu thành ngành công nghiệp năng suất cao, vừa phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng, vừa góp phần cải thiện sinh kế cho người dân, đặc biệt tại các vùng nông thôn và miền núi.
Nguồn tài nguyên phong phú – nền tảng cho chiến lược phát triển
Phát triển dược liệu được xác định là nhiệm vụ chiến lược trong chính sách y tế quốc gia. Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đề ra định hướng đột phá nhằm tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, trong đó nhấn mạnh việc xây dựng cơ chế phát huy tiềm năng dược liệu, quy hoạch và phát triển các vùng trồng đạt tiêu chuẩn.
Theo các chuyên gia, Việt Nam có nền y học cổ truyền lâu đời với nhiều bài thuốc quý được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Nếu được đầu tư bài bản, kết hợp chính sách phù hợp và ứng dụng công nghệ hiện đại, nguồn dược liệu trong nước hoàn toàn có thể tạo ra những sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao giá trị gia tăng.
Thực tế cho thấy, nhiều quốc gia không sở hữu nền y học cổ truyền lâu đời nhưng đã thành công trong việc ứng dụng khoa học – công nghệ để phát triển sản phẩm từ thảo dược. Trong khi đó, Việt Nam sở hữu lợi thế về điều kiện tự nhiên, khí hậu nhiệt đới gió mùa và thổ nhưỡng đa dạng, giúp mỗi vùng miền hình thành các loại dược liệu đặc trưng với dược tính nổi trội. Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu, một số dược liệu Việt Nam có hàm lượng hoạt chất vượt trội so với nhiều quốc gia khác.
Ứng dụng khoa học công nghệ – chìa khóa khai thác giá trị
Mặc dù tiềm năng lớn, song việc khai thác dược liệu trong nước hiện mới đạt một phần nhỏ so với giá trị thực tế. Hạn chế lớn nhất nằm ở việc thiếu ứng dụng đồng bộ khoa học công nghệ trong khâu chiết xuất, chuẩn hóa và sản xuất công nghiệp. 
Trong hơn 12 năm nghiên cứu, một số doanh nghiệp và nhà khoa học đã tiên phong đưa công nghệ hiện đại vào khai thác dược tính thảo mộc. Nhóm nghiên cứu của Công ty Cổ phần Đầu tư DDA Việt Nam đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp bằng độc quyền sáng chế cho quy trình sản xuất dung dịch kiềm hữu cơ có nguồn gốc thảo dược. Đồng thời, công nghệ trích ly chọn lọc đã được ứng dụng nhằm giữ lại các thành phần có lợi, giảm thiểu mùi và màu không mong muốn, tạo ra sản phẩm kiềm thảo mộc Sflora.
Các chuyên gia trong lĩnh vực y học cổ truyền cho rằng, để ngành dược liệu phát triển bền vững, cần có đội ngũ nghiên cứu trình độ cao, định hướng rõ ràng và chiến lược đầu tư dài hạn. Trong nghiên cứu y dược, không thể chạy theo lợi ích ngắn hạn; nhiều công trình phải mất trên 10 năm mới đủ cơ sở khoa học và thực tiễn để thương mại hóa an toàn.
Hoàn thiện cơ chế, bảo vệ thương hiệu
Bên cạnh hỗ trợ về khoa học – công nghệ, cơ chế chính sách cũng đóng vai trò quyết định. Doanh nghiệp khoa học – công nghệ cần được tạo điều kiện về ưu đãi thuế, thuê đất, tiếp cận vốn dài hạn và giảm thủ tục hành chính. Đồng thời, việc kết nối với các nền công nghiệp dược tiên tiến trên thế giới sẽ giúp nâng cao năng lực nghiên cứu và mở rộng thị trường xuất khẩu.
Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh, nguy cơ hàng giả, hàng nhái cũng gia tăng. Theo thông tin từ Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, đến ngày 1/7/2026, Luật Thương mại điện tử sẽ chính thức có hiệu lực, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với việc kiểm soát chất lượng hàng hóa trên các sàn giao dịch trực tuyến. Đây được kỳ vọng là công cụ pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ thương hiệu và quyền lợi người tiêu dùng.
Với lợi thế thiên nhiên ưu đãi, nền tảng y học cổ truyền lâu đời và sự đồng hành của khoa học công nghệ, dược liệu Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp, cùng chiến lược đầu tư dài hạn và cơ chế bảo vệ thương hiệu hiệu quả. Khi những “mỏ vàng xanh” được khai thác đúng hướng, dược liệu không chỉ chăm sóc sức khỏe cộng đồng mà còn góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.
Hoàng Phương (t/h)
