Bộ Nội vụ nêu rõ việc xây dựng dự thảo nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 29/2026 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước thời điểm Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, đồng thời tháo gỡ điểm nghẽn cho các dự án tồn đọng kéo dài. Theo nghị quyết này, cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang nhân dân để xảy ra sai phạm đất đai trước ngày 1/8/2024 sẽ được xem xét miễn kỷ luật nếu hành động vì mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh, không có hành vi tham nhũng, không gây thất thoát lãng phí tài sản nhà nước, hoặc có phát sinh thất thoát nhưng đã chủ động khắc phục toàn bộ hậu quả. Động thái sửa đổi này cũng nhằm tạo sự đồng bộ với quy định kỷ luật viên chức tại Nghị định 234 và sẵn sàng cho các chính sách đặc thù tiếp theo từ cấp có thẩm quyền.
Về các trường hợp chưa xem xét xử lý kỷ luật, dự thảo nghị định bổ sung mới hai nhóm đối tượng. Đó là các trường hợp quy định tại Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế đặc thù xử lý vi phạm đất đai thời kỳ trước Luật Đất đai 2024 để gỡ vướng cho dự án chậm tiến độ, cùng các trường hợp chưa xem xét kỷ luật khác theo quy định pháp luật.
Đối với chế định loại trừ trách nhiệm kỷ luật, thay vì dẫn chiếu chung chung sang Bộ luật Hình sự và luật liên quan như hiện hành, dự thảo đã liệt kê cụ thể ba diện được loại trừ. Cụ thể gồm người được cơ quan có thẩm quyền xác nhận mất năng lực hành vi dân sự tại thời điểm thực hiện vi phạm; người có vi phạm được cấp có thẩm quyền xác nhận diễn ra trong tình thế cấp thiết, do sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan theo Bộ luật Dân sự và quy định về tình trạng khẩn cấp khi thi hành công vụ; cùng các trường hợp được loại trừ khác theo quy định.
Đặc biệt, dự thảo nghị định mở rộng và quy định chi tiết 5 trường hợp cán bộ, công chức có hành vi vi phạm đến mức xử lý nhưng được miễn hoàn toàn trách nhiệm kỷ luật.
Trường hợp đầu tiên là người triển khai đề xuất nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo đã được cơ quan thẩm quyền cho phép và xác nhận thực hiện đúng chủ trương, động cơ trong sáng vì lợi ích chung, không tham nhũng hay cố ý vi phạm dù có thiệt hại phát sinh. Trường hợp thứ hai dành cho người đã tuân thủ đúng thẩm quyền, trình tự, không vụ lợi cá nhân nhưng vẫn để xảy ra thiệt hại do yếu tố khách quan ngoài tầm kiểm soát. Trường hợp thứ ba là người vi phạm kỷ luật nhưng đã qua đời. Trường hợp thứ tư là các đối tượng được miễn kỷ luật theo Nghị quyết đặc thù của Quốc hội về xử lý vi phạm đất đai trước ngày 1/8/2024 để giải phóng dự án tồn đọng. Trường hợp cuối cùng bao gồm các diện miễn trừ kỷ luật khác do pháp luật quy định.
Tâm An
