Xu hướng huy động vốn đang dịch chuyển cùng công nghệ số
Quá trình chuyển đổi số đang làm thay đổi cách doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực tài chính. Bên cạnh tín dụng ngân hàng, phát hành cổ phiếu hay trái phiếu, nhiều doanh nghiệp trên thế giới đã bắt đầu khai thác các nền tảng tài chính phi tập trung nhằm đa dạng hóa nguồn vốn và mở rộng khả năng tiếp cận nhà đầu tư.
Khác với mô hình tài chính truyền thống, DeFi vận hành trên nền tảng blockchain và hợp đồng thông minh, cho phép các giao dịch tài chính được thực hiện trực tiếp giữa các bên mà không cần quá nhiều khâu trung gian. Nhờ đó, quá trình huy động và phân bổ dòng vốn có thể được rút ngắn, đồng thời nâng cao tính minh bạch và khả năng theo dõi giao dịch.
Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh đầu tư cho chuyển đổi số, công nghệ và đổi mới sáng tạo, DeFi có thể trở thành một kênh bổ trợ hữu ích, đặc biệt đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp công nghệ hoặc các dự án có nhu cầu huy động vốn linh hoạt từ cộng đồng nhà đầu tư quốc tế.
Việt Nam cũng đang sở hữu những điều kiện thuận lợi để phát triển thị trường này. Theo nhiều tổ chức nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ người dân sở hữu tài sản số của Việt Nam thuộc nhóm cao trên thế giới. Báo cáo của Vemanti Group ước tính đến năm 2025 có khoảng 20–21 triệu người Việt Nam sử dụng hoặc nắm giữ tài sản kỹ thuật số, trong khi Global Crypto Adoption Index 2025 xếp Việt Nam đứng thứ tư toàn cầu về mức độ chấp nhận tiền điện tử.
Dự báo của Statista Market Forecast cho thấy doanh thu thị trường DeFi tại Việt Nam có thể đạt hơn 400 triệu USD trong năm 2026, cùng với khoảng 6 triệu người sử dụng. Những con số này phản ánh xu hướng tài chính số đang mở rộng nhanh chóng và tạo nền tảng cho các mô hình huy động vốn mới.
Doanh nghiệp ưu tiên mô hình kết hợp thay vì thay thế hoàn toàn
Mặc dù DeFi được đánh giá có nhiều tiềm năng, phần lớn doanh nghiệp vẫn lựa chọn triển khai theo hướng kết hợp với các kênh tài chính truyền thống thay vì chuyển đổi hoàn toàn.
Theo các chuyên gia, mô hình kết hợp giúp doanh nghiệp tận dụng lợi thế của blockchain trong việc mở rộng nguồn vốn, đồng thời vẫn duy trì sự ổn định từ hệ thống tài chính hiện hữu. Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp khi thị trường DeFi vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện.
Khảo sát về xu hướng ứng dụng cho thấy mô hình hybrid giữa tài chính truyền thống và DeFi hiện được doanh nghiệp lựa chọn nhiều nhất. Các hình thức token hóa tài sản, phát hành token hay cho vay phi tập trung cũng từng bước được quan tâm, song chủ yếu triển khai ở quy mô thí điểm nhằm tích lũy kinh nghiệm và đánh giá hiệu quả trước khi mở rộng.
Theo đánh giá của giới chuyên môn, DeFi không nên được xem là sự thay thế cho hệ thống tài chính truyền thống mà là một công cụ bổ sung, giúp doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn vốn, tối ưu dòng tiền và nâng cao khả năng tiếp cận các nhà đầu tư toàn cầu.
Khung pháp lý sẽ quyết định tốc độ phát triển
Bên cạnh những cơ hội, DeFi vẫn đối mặt với nhiều thách thức về pháp lý, công nghệ và quản trị.
Hiện nay, Việt Nam chưa có khung pháp lý chuyên biệt điều chỉnh các hoạt động tài chính phi tập trung. Nhiều mô hình như token hóa tài sản, hợp đồng thông minh hay cho vay phi tập trung vẫn chưa có quy định đầy đủ, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình triển khai cũng như xác định quyền, nghĩa vụ của các bên tham gia.
Các chuyên gia cho rằng, khoảng trống pháp lý không chỉ làm gia tăng rủi ro cho doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư và khả năng giám sát của cơ quan quản lý.
Bên cạnh đó, thị trường DeFi cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về công nghệ. Các sự cố liên quan đến hợp đồng thông minh, an toàn dữ liệu hay biến động mạnh của tài sản số có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả huy động vốn nếu doanh nghiệp không xây dựng hệ thống quản trị phù hợp.
Ngoài yếu tố pháp lý và công nghệ, nguồn nhân lực cũng là thách thức lớn. Việc triển khai các giải pháp blockchain, xây dựng hợp đồng thông minh và quản trị hệ thống tài chính số đòi hỏi đội ngũ có trình độ chuyên môn cao, trong khi nguồn nhân lực chất lượng trong lĩnh vực này vẫn còn hạn chế.
Theo các chuyên gia, để DeFi phát huy hiệu quả như một kênh huy động vốn mới, cần sớm xây dựng hành lang pháp lý đồng bộ, phát triển hạ tầng blockchain, hoàn thiện cơ chế giám sát và đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số.
Về phía doanh nghiệp, việc lựa chọn mô hình phù hợp, triển khai từng bước, tăng cường quản trị rủi ro và minh bạch thông tin sẽ là những yếu tố quan trọng giúp khai thác hiệu quả tiềm năng của DeFi.
Trong dài hạn, khi công nghệ blockchain ngày càng hoàn thiện và hệ thống pháp luật được bổ sung đồng bộ, tài chính phi tập trung có thể trở thành một cấu phần quan trọng của thị trường vốn, góp phần mở rộng khả năng huy động nguồn lực cho doanh nghiệp Việt Nam, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế số.
Nam Sơn (t/h)
