Hiện nay, chương trình “Thúc đẩy khu vực tư nhân tham gia phát triển chuỗi giá trị vì người nghèo” được coi là giải pháp hữu ích giúp hỗ trợ các hộ gia đình nông thôn nghèo tăng thu nhập, đồng thời tạo lợi nhuận cho DN.

Cần chủ động trong sản xuất nông nghiệp

Cùng người nghèo kinh doanh

Nông thôn là thị trường có nhiều rủi ro, chi phí giao dịch lớn và thiếu tính liên kết… Do đó, huy động các nguồn lực của khu vực tư nhân cho phát triển bền vững vì người nghèo vẫn là một thách thức lớn. Bù lại, nông thôn là thị trường rộng lớn, nhiều cơ hội kinh doanh mang lại lợi nhuận và có tính bền vững. Trên thực tế, một số dự án đã được thực hiện và mang lại thành công, như: Dự án “Mở rộng phát triển chuỗi giá trị mây, lùng cho phụ nữ và dân tộc thiểu số nghèo tỉnh Nghệ An”; “Phát triển bền vững chuỗi giá trị dâu tằm tơ và dệt vải”...

Tăng cường sức lan tỏa sang các vùng và lĩnh vực mà người nghèo đang kiếm sống và chuyển sang để kiếm sống - là cách hiệu quả và nhanh hơn để giảm nghèo.

Kinh doanh cùng người thu nhập thấp, cụ thể là người nghèo ở nông thôn là mô hình kinh doanh huy động nhóm thu nhập thấp trong chuỗi giá trị của DN với vai trò là nhà cung ứng, khách hàng,  nhà phân phối và/hoặc công nhân bằng cách tạo ra các giá trị chia sẻ. Phương pháp tiếp cận kinh doanh với người thu nhập thấp, ngoài việc giúp người dân nâng cao nhận thức, thay đổi tư duy, DN còn phải tìm kiếm những sản phẩm đặc thù có giá trị thương mại, chuẩn hóa sản phẩm,  hỗ trợ kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm, đào tạo dài hạn cho người nông dân, tạo niềm tin cho họ.

Ông Javier Ayala, Giám đốc điều hành Quỹ thách thức DN Việt Nam chia sẻ, những chuỗi giá trị có sự tham gia giữa doanh nghiệp và những đối tượng có thu nhập thấp đã tạo ra những lợi ích đáng kể như công ty ngành chè đã góp phần tăng thu nhập cho người thu nhập thấp lên 60% (trước đó chỉ 0,5 USD/ngày) cho ít nhất 800 nông hộ (giai đoạn thử nghiệm, tiềm năng cho hơn 2.000 hộ); mặt khác, góp phần tạo ra năng suất cao hơn, chất lượng tốt hơn, các hợp đồng thương mại bền vững.

Thoát nghèo không thoát nông

Nông nghiệp hiện chiếm 20% GDP và 21% tổng kim ngạch xuất khẩu, thu hút tới 45% lực lượng lao động với đa phần ở các vùng nông thôn. Cho đến nay, nông nghiệp vẫn được coi là thế mạnh và có vị trí quan trọng trong cơ cấu ngành ở nước ta. Bởi vậy, theo nhiều chuyên gia kinh tế, Việt Nam vẫn nên phát huy thế mạnh của mình và khuyến khích người nông dân thoát nghèo nhưng không thoát nông.

Ông Javier Ayala cho rằng, kinh doanh cùng người thu nhập thấp bằng cách hỗ trợ nông dân quy mô nhỏ là cách hiệu quả nhất để thúc đẩy phát triển kinh tế và giảm nghèo, vì 70% lương thực thế giới sản xuất bởi nông dân quy mô nhỏ.

Ở Việt Nam, thói quen và tập quán lao động phụ thuộc vào thời tiết, điều kiện thiên nhiên khiến người nông dân luôn sống trong vòng luẩn quẩn “được mùa rớt giá”. Để phát triển một cách bền vững, chuyên gia kinh tế Lý Trường Chiến cho rằng, phát triển nông nghiệp cần dựa vào công nghệ từ công nghệ trồng, công nghệ chế biến đến công nghệ lưu chuyển. Trong đó, công nghệ lưu chuyển phải có sự hợp tác thương mại với các thương lái, thúc đẩy quá trình thương mại hóa quốc gia và quốc tế.

Với quy trình này, sự hợp tác kinh doanh giữa các DN với người nông dân là yếu tố chủ chốt, tạo ra sự liên kết, đồng thời đem lại lợi ích kép cho các bên mà lợi ích kép này đang trở thành một xu hướng toàn cầu.

Nhằm cải thiện mối quan hệ hợp tác với khu vực tư nhân để mang lại lợi ích bền vững cho các cộng đồng nông thôn còn đang trong tình trạng nghèo dai dẳng ở Việt Nam, Cơ quan Hợp tác và Phát triển Thụy Sỹ (SDC) đã hỗ trợ ngân sách 5,2 triệu USD cho các tổ chức, dự án tham gia vào chuỗi giá trị vì người nghèo.

 

Thảo Miên