Sau nhiều lần điều chỉnh chính sách trong hơn một thập kỷ qua, lĩnh vực kinh doanh xăng dầu đang được đề xuất thay đổi theo hướng nâng cao tính minh bạch, giảm thủ tục hành chính và tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp.
Tại hội nghị lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 83/2014/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung, Bộ Công Thương cho biết, mục tiêu của lần sửa đổi này là hoàn thiện khung pháp lý để thị trường xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh nhu cầu và nguồn cung ngày càng biến động.
Theo dự thảo, nhiều quy định về điều kiện kinh doanh được điều chỉnh nhằm nâng cao năng lực của các doanh nghiệp tham gia thị trường. Thương nhân đầu mối phải có tối thiểu 36 tháng hoạt động trong vai trò thương nhân phân phối trước khi được cấp phép, đồng thời phải sở hữu kho chứa có sức chứa ít nhất 15.000 m³ và tối thiểu 10 cửa hàng bán lẻ, thay vì được thuê như trước.
Doanh nghiệp cũng phải duy trì tổng nguồn cung tối thiểu 100.000 m³ mỗi năm. Nếu không đáp ứng yêu cầu này trong hai năm liên tiếp, giấy phép kinh doanh có thể bị thu hồi.
Đổi mới quản lý giá và thúc đẩy chuyển đổi số
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của dự thảo là thay đổi phương thức điều hành giá xăng dầu.
Thay vì cơ quan quản lý công bố giá cơ sở định kỳ, doanh nghiệp đầu mối và thương nhân phân phối sẽ được chủ động xác định, công bố giá bán lẻ trong hệ thống của mình theo công thức được quy định tại Nghị định. Sau mỗi lần điều chỉnh, doanh nghiệp có trách nhiệm kê khai và báo cáo giá để phục vụ công tác giám sát.
Song song với đó, hệ thống phân phối cũng được đề xuất tinh gọn theo hướng giảm các tầng nấc trung gian. Các loại hình đại lý bán lẻ, thương nhân nhận quyền bán lẻ và thương nhân phân phối hiện nay sẽ được hợp nhất thành một mô hình thương nhân phân phối thống nhất, thực hiện cả hoạt động bán buôn và bán lẻ.
Dự thảo cũng chuyển phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Theo đó, thương nhân phân phối sẽ không còn phải xin giấy xác nhận đủ điều kiện kinh doanh mà thực hiện đăng ký, kê khai và chịu sự giám sát sau cấp phép.
Để nâng cao hiệu quả quản lý, toàn bộ dữ liệu về kho chứa, tồn kho, nguồn cung, hệ thống phân phối và giá bán của thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối sẽ phải kết nối trực tuyến với Bộ Công Thương. Việc số hóa dữ liệu được kỳ vọng giúp cơ quan quản lý theo dõi sát diễn biến thị trường, kịp thời xử lý các biến động về cung cầu.
Bên cạnh mục tiêu hiện đại hóa hoạt động quản lý, dự thảo vẫn duy trì các quy định nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, trong đó có yêu cầu thương nhân đầu mối duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 20 ngày cung ứng và bổ sung cơ chế ứng phó khi thị trường xuất hiện biến động bất thường về giá.
Bộ Công Thương cho biết sẽ tiếp tục tổng hợp ý kiến từ các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp để hoàn thiện dự thảo trước khi trình Chính phủ xem xét ban hành.
Nam Sơn (t/h)
