Khảo sát thực tế những ngày qua tại các vùng chuyên canh cho thấy, thương lái chỉ trả mức 3.000 đến 4.000 đồng/kg đối với những lô hàng tuyển chọn có trái to, mẫu mã đẹp đạt chuẩn xuất khẩu. Riêng với hình thức thu mua xô toàn bộ tại vườn, giá bán chỉ còn vỏn vẹn khoảng 2.000 đồng/kg.
Đơn cử tại xã Hàm Kiệm, nông dân ở đây cho biết, gia đình vừa thu hoạch gần 2 tấn trái nhưng chỉ thu về chưa đầy 4 triệu đồng, số tiền này hoàn toàn không đủ bù đắp chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật chứ chưa tính đến công sức chăm sóc ròng rã nhiều tháng trời. Giá rớt xuống quá thấp khiến nhiều chủ vườn chán nản, bỏ mặc trái chín rộ rụng đầy gốc hoặc chủ động cắt bỏ để dưỡng cây.
Tình cảnh này khiến người trồng bất ngờ bởi chỉ cách đây chưa lâu, thị trường từng ghi nhận mặt bằng giá rất cao. Hồi đầu vụ chính vào tháng 7, hàng chong đèn nghịch vụ từng được thương lái săn đón ở mức 30.000 đến 32.000 đồng/kg, trong khi hàng ra bông tự nhiên cũng chạm ngưỡng 26.000 đến 29.000 đồng/kg.
Theo phân tích của giới thu mua, sự sụp đổ về giá bắt nguồn từ hiệu ứng tâm lý dây chuyền. Thời điểm đầu vụ, do lo ngại thua lỗ nên nhiều hộ dân đã chủ động bẻ bỏ bớt trái non, vô tình làm khan hiếm nguồn cung cục bộ và đẩy giá bán bật tăng cao. Thấy giá lên nhanh, người dân lập tức đổi ý, ồ ạt dừng việc tỉa trái non và đồng loạt chong đèn xuyên đêm để đón đầu đợt thu hoạch cao điểm phục vụ dịp rằm tháng 8 âm lịch. Việc hàng loạt nhà vườn cùng dồn sản lượng vào một thời điểm đã tạo ra cuộc khủng hoảng dư cung trầm trọng.
Bên cạnh yếu tố dội chợ nội địa, kênh tiêu thụ xuất khẩu cũng gặp bế tắc lớn. Ông Huỳnh Cảnh, Chủ tịch Hiệp hội Thanh long Bình Thuận tỉnh Lâm Đồng cho biết lượng hàng tồn từ lứa tháng 7 âm lịch tại các kho bãi và chợ đầu mối ở Trung Quốc hiện vẫn chưa giải tỏa hết. Đáng lo ngại hơn, diện tích trồng thanh long tại chính thị trường Trung Quốc cũng đang bước vào mùa thu hoạch rộ, khiến sức mua đối với hàng nhập khẩu sụt giảm nghiêm trọng.
Trước diễn biến bất lợi trên, Hiệp hội Thanh long khuyến cáo, bà con nông dân tuyệt đối không vội vàng chong đèn sản xuất nghịch vụ khi nguồn cung chính vụ vẫn còn quá dồi dào, tránh làm gia tăng thêm áp lực tiêu thụ. Toàn tỉnh Lâm Đồng sau đợt sắp xếp hành chính hiện có hơn 26.000 ha thanh long, chủ yếu tập trung tại vùng Bình Thuận cũ với sản lượng trên 500.000 tấn mỗi năm. Dù sản phẩm đã vươn tới hơn 20 quốc gia trên thế giới, thị trường Trung Quốc vẫn tiếp tục nắm giữ vai trò sống còn đối với đầu ra của loại trái cây này.
Tâm An
