Giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai tại Đà Nẵng

Trong bối cảnh đó, kiến trúc và quy hoạch đang được nhìn nhận lại, không chỉ dừng ở việc tổ chức không gian sống, mà còn đóng vai trò như một hệ thống thích ứng chủ động, góp phần giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng chống chịu của đô thị.

Ngày 16/5, Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng UBND TP. Đà Nẵng tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia: “Kiến trúc thích ứng biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai: Giải pháp từ quy hoạch đến thiết kế công trình”.

Hội thảo nhằm tạo dựng một diễn đàn trao đổi học thuật và thực tiễn, kết nối đa ngành giữa quy hoạch, kiến trúc, kỹ thuật, môi trường và quản lý; với sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành quốc tế và trong nước.

Xây dựng Đà Nẵng an toàn, chuyển từ “thụ động” sang “thích ứng chủ động”

Phát biểu khai mạc, TS. Lê Quang Nam - Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng cho biết, trong những năm gần đây, Việt Nam chứng kiến diễn biến của thiên tai ngày càng khốc liệt, khó lường, ngày càng phức tạp và thiệt hại lớn. Đây là một thách thức rất lớn, kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng về an sinh, kinh tế và an ninh lương thực nếu không có giải pháp ứng phó kịp thời.

Đáng lo ngại hơn, nhiều nguyên lý và giải pháp phòng chống thiên tai được nghiên cứu, hình thành và ứng dụng trong giai đoạn trước đang bộc lộ nhiều bất cập, không hiệu quả trước các kịch bản khí hậu mới.

Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổng kết thực tiễn từng vùng, miền; học tập kinh nghiệm quốc tế; ứng dụng kịp thời các thành tựu khoa học, công nghệ và chuyển đổi số để có những cập nhật, giải pháp mới hiệu quả hơn.

Cũng theo ông Lê Quang Nam, trước những trận lũ lịch sử liên tiếp xảy ra trong thời gian ngắn đang cho thấy những kịch bản từng được coi là “trăm năm có một”, nay có thể trở lại chỉ sau vài năm. Đà Nẵng là địa phương đầu tiên trong cả nước ban hành Đề án xây dựng Đà Nẵng an toàn trong thiên tai giai đoạn 2022-2030, tầm nhìn đến 2045, chuyển từ tư duy phòng thủ thụ động sang tư duy thích ứng chủ động. Tuy nhiên, từ chủ trương đến từng giải pháp cụ thể trong quy hoạch, kiến trúc và quản lý xây dựng vẫn còn một khoảng cách không nhỏ.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng, các tham luận trình bày tại hội thảo cùng các nghiên cứu được tổng hợp trong kỷ yếu sẽ gợi mở những vấn đề tiếp biến và bổ sung cho các giải pháp hiện hành, trên tinh thần thích ứng - sống chung - nương tựa vào thiên nhiên; kết hợp với các biện pháp kỹ thuật được ứng dụng kịp thời, chuẩn đúng khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Thích ứng, nâng cao khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu

Phát biểu kết luận hội thảo, TS. KTS Phan Đăng Sơn - Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho biết: “Trong quá trình phát triển của Việt Nam, với tình hình thiên tai ngày càng nghiêm trọng, chúng ta thấy rằng hậu quả để lại cho vấn đề này cũng ngày càng nghiêm trọng. Và phải nói rằng là những cái giải pháp thích ứng, giải pháp cố gắng của giới chuyên môn cũng như từ chính sách của Nhà nước, rồi các hệ thống mà triển khai trong thời kỳ vừa rồi cũng đạt được những cái kết quả nhất định, nhưng còn rất nhiều vấn đề mà chúng ta không lường được và cũng có những cái điểm nghẽn rất là rõ ràng. Vì vậy hiệu quả của các giải pháp cũng còn rất là nhiều hạn chế.

Và trong cái sự hạn chế đó thì vai trò của giới chuyên môn ấy cũng rất là quan trọng. Cũng phải nói rằng là chúng ta cũng đang đi những cái lý thuyết nó mang tính dị biệt, mang tính nguyên lý nhiều hơn là cái giải pháp thực tế mà có thể ứng dụng đầy đủ được cho tất cả các cái mọi vùng, miền.

Với tinh thần như vậy, cũng là một tinh thần mà theo cái chủ trương, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam là trong 2 năm, cuối năm 2025 là Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã có một Kết luận số 213-KL/TW cho cái vấn đề phòng chống bão lụt này. Và vừa rồi có Kết luận số 26-KL/TW ngày 24/4/2026 về phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn vùng đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2026 - 2035. Điều này chứng tỏ công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai, bão lụt hiện nay đối với Việt Nam là những vấn đề cực kỳ quan trọng và hết sức là cấp thiết”.

Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho biết thêm, hội thảo hôm nay chúng ta đã được nghe 8 diễn giả trình bày các cái vấn đề từ tổng quan cho đến chi tiết, từ những cái vấn đề chính sách, rồi vấn đề quy hoạch, vấn đề công trình, vấn đề cảnh quan, về vấn đề kết nối cộng đồng.

Và chúng ta có thời gian đề nghị nghiên cứu sâu kỹ trong cái kỷ yếu của hội thảo gồm 26 bài tham luận. Tôi có đọc tất cả những cái bài này thì phải nói rằng là những bài trình bày cho hội thảo hôm nay là những bài rất xuất sắc rồi, nhưng những bài mà trình bày cho tham luận hội thảo cũng xuất sắc không kém.

Và đặc biệt lần này, chúng ta có một cái cách nhìn nhận, một cách tiếp cận mới. Và vì vậy, nó len lỏi ra những cái điểm mới hơn trước đây, đấy chính là cái vấn đề mà chúng ta đi hai chân trên mặt đất, bàn những vấn đề cụ thể, đưa ra những cái giải pháp có thể ứng dụng được ngay: Từ quy hoạch, từ công trình, rồi kết nối đến cộng đồng, rồi đến cảnh quan, làm sao cái khả năng sống sót và tiếp tục phát triển sau những thiên tai và biến đổi khí hậu này là nó có những cái hiệu suất ngày càng cao và nó thực sự là phù hợp và phục vụ cho cái vấn đề phát triển bền vững của cộng đồng nhân dân.

Và phát triển bền vững này góp phần chính là như đã nói lúc nãy, tức là từ giới làm chuyên môn, tức là giới kiến trúc chúng ta cho các các khâu quy hoạch, khâu thiết kế công trình, khâu làm về cảnh quan, khâu làm cho cộng đồng thấu hiểu và cùng đồng hành, và khâu góp phần cho các các chính sách của Nhà nước kịp thời được diễn ra.

Thông qua phần trình bày và các tham luận trong kỷ yếu hội thảo, hội thảo không chỉ phản ánh tính cấp thiết của vấn đề mà còn cho thấy nhu cầu kết nối liên ngành giữa kiến trúc, quy hoạch, kỹ thuật và quản lý đô thị nhằm hướng tới những giải pháp có khả năng ứng dụng cao trong thực tiễn Việt Nam, đặc biệt tại khu vực miền Trung.

Thanh Hải