Theo báo cáo tài chính của NHNN, tính đến cuối tháng 5/2013, nợ xấu của toàn hệ thống giảm còn 4,65%; đến cuối tháng 6/2013, con số này tiếp tục giảm về mức 4,46%. Lần đầu tiên, trong 2 tháng liên tiếp, nợ xấu liên tục giảm và giữ mức giảm đến thời điểm hiện tại, khiến NHNN kỳ vọng đến năm 2015, nợ xấu sẽ giảm xuống mức 3%.


Nỗ lực tự giải quyết nợ xấu

Đến cuối tháng 5/2012, nợ xấu toàn hệ thống NH là 117.000 tỷ đồng, chiếm 4,47% so với tổng dư nợ tín dụng. Trong đó, các NH như BIDV, Vietcombank và VietinBank nợ xấu đã chiếm khoảng 23.100 tỷ đồng. Cụ thể, nợ xấu của BIDV chiếm 9.400 tỷ đồng, của Vietcombank 6.687 tỷ đồng và VietinBank là 7.027 tỷ đồng. Tổng mức nợ xấu của 3 NH này lớn hơn nhiều tổng các tổ chức tín dụng khác cộng lại…

Con số nợ xấu được công bố từ NHNN và theo tính toán của các chuyên gia kinh tế là khác nhau. Tuy nhiên, không thể phủ nhận sự nỗ lực giải quyết nợ xấu của NHNN và Chính phủ, thông qua việc thành lập Công ty Quản lý và Khai thác tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) chuyên mua bán và xử lý nợ xấu và việc nỗ lực tự giải quyết nợ xấu của các NH.

Báo cáo của NHNN cho biết, tính đến thời điểm hiện tại, hệ thống NH đã tự giải quyết được khoảng 85.000 tỷ đồng nợ xấu, thông qua việc trích lập quỹ dự phòng rủi ro và cơ cấu lại nợ theo Quyết định số 780/QĐ-NHNN. Chính vì nỗ lực của hệ thống NH mà nợ xấu không tăng tới 11,5% (tương đương khoảng 362.800 tỷ đồng), mà đã giảm đáng kể, xuống mức 4,67% vào cuối tháng 4/2013. Cùng với cam kết xử lý được khoảng 30.000 tỷ đồng nợ xấu của VAMC đến hết năm 2013, NHNN kỳ vọng nợ xấu đến 2015 sẽ giảm xuống còn 3%.

Trả lời trước báo giới về con số khả quan này, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình cho biết, cùng với việc rà soát, phân loại nợ xấu, khuyến khích các NH tự bù đắp xử lý nợ xấu, hiện NHNN đã chuẩn bị xong 4 thông tư hướng dẫn VAMC làm việc với các NHTM, mua lại các khoản nợ xấu từ nguồn vốn nhà nước.

Đồng thời,  xin ý kiến Chính phủ về việc áp dụng lãi suất tái cấp vốn thấp hơn cho các NH đi vay bằng công cụ trái phiếu đặc biệt, so với lãi suất tái cấp vốn thông thường trên thị trường. Mục tiêu là giúp các NH có điều kiện mở rộng tín dụng, góp phần đạt được mục tiêu tăng trưởng tín dụng 12% của năm nay.

Liệu có hết “xấu”?

Tuy nhiên, theo một số chuyên gia kinh tế, việc công bố nợ xấu đang ở mức 4,46%, chưa thể khẳng định, liệu đây có phải là con “số thực”?

Lý giải về con số nợ xấu giảm, các chuyên gia kinh tế cho rằng, nợ xấu giảm được cấu thành từ nhiều nguyên nhân, trong đó, có nguyên nhân các NH bắt buộc phải giảm lợi nhuận, thông qua việc trích lập quỹ dự phòng rủi ro để bù đắp nợ. Bên cạnh đó, sự ra đời của VAMC cũng góp phần thúc đẩy việc giải quyết nợ xấu, nhiều NH sẵn sàng bán nợ xấu cho VAMC. Đơn cử, Agribank tuyên bố sẵn sàng bán cho VAMC tới 10.000 tỷ đồng nợ xấu, cộng với khả năng huy động vốn và quyết tâm xử lý nợ xấu của VAMC, đã dẫn đến con số nợ xấu có chiều hướng giảm tích cực.

Dưới góc nhìn là một chuyên gia kinh tế độc lập, TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, nếu con số nợ xấu giảm thực, thì đó là tín hiệu đáng mừng cho việc khơi thông dòng tín dụng, đảm bảo tăng trưởng kinh tế ổn định, bền vững. Tuy nhiên, người ta hoàn toàn có quyền nghi ngờ con số công bố từ NHNN chưa phải là con “số thực”. Bởi không thể loại trừ nguyên nhân nhiều NH đang đảo nợ cho nhau, hoặc hợp thức hóa nợ xấu thành nợ tốt, thông qua các chiêu trò nhằm làm đẹp sổ sách.

PGS. TS. Ngô Trí Long, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả, cũng cho rằng, điều cơ bản trong giải quyết nợ xấu quốc gia, không phải là nỗ lực làm nhỏ con số, mà cần nhìn vào bản chất của nợ xấu, để giải quyết bền vững tận gốc rễ vấn đề. Việc xử lý nợ xấu đến thời điểm hiện tại mới chỉ đẹp trên sổ sách, nhưng nợ vẫn còn đó, mới chỉ được khoanh, và giãn nợ, chứ chưa được xử lý triệt để. Vì vậy, NHNN cần có những chính sách cụ thể, những phán quyết tỉnh táo, kết hợp đồng bộ nhiều giải pháp, để giải quyết nợ xấu đến đâu dứt điểm đến đấy.

TS. Nguyễn Trí Hiếu: “Theo tính toán của tôi, nợ xấu mới chỉ được giải quyết ở các món nợ xấu mới phát sinh, từ cuối tháng 5/2012 cho đến nay, còn những món nợ xấu cũ chưa hoàn toàn được kiểm soát và vẫn khó giải quyết. Thậm chí, nhiều món nợ xấu đã nhảy từ nhóm có khả năng thu hồi vốn xuống nhóm 5 (nhóm nợ xấu mất vốn) và hiện nợ xấu nhóm 5 vẫn chiếm khoảng 50% trong tổng số nợ xấu quốc gia”.

Nguyễn Hạnh