UBND thành phố Hà Nội vừa trình HĐND thành phố xem xét thông qua danh mục các công trình, dự án thu hồi đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng giai đoạn 2026 - 2030 với quy mô đặc biệt lớn.
Theo tờ trình, toàn thành phố dự kiến triển khai 5.822 công trình, dự án với tổng diện tích đất cần thu hồi khoảng 50.062ha. Danh mục này được tổng hợp từ đề xuất của 112 phường, xã trên địa bàn sau quá trình rà soát nhu cầu sử dụng đất cho giai đoạn 5 năm tới.
Con số hơn 50.000ha không chỉ phản ánh tốc độ mở rộng đô thị rất mạnh của Hà Nội trong giai đoạn mới mà còn cho thấy áp lực ngày càng lớn về hạ tầng, dân số và nhu cầu phát triển các không gian công cộng, giao thông và dịch vụ đô thị.
Hàng loạt dự án hạ tầng, đô thị sẽ được triển khai đồng loạt
Điểm đáng chú ý trong kế hoạch lần này là phạm vi các dự án trải rộng trên nhiều lĩnh vực, từ giao thông, trường học, công viên, bệnh viện đến khu tái định cư, khu đô thị và hạ tầng kỹ thuật.
Theo UBND thành phố Hà Nội, việc xây dựng danh mục thu hồi đất nhằm tạo cơ sở pháp lý để chủ động triển khai công tác giải phóng mặt bằng, chuẩn bị quỹ đất phục vụ phát triển hạ tầng và huy động nguồn lực đầu tư trong giai đoạn tới.
Trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa và mở rộng không gian phát triển, nhiều khu vực ven đô được dự báo sẽ thay đổi mạnh về diện mạo khi hàng loạt dự án mới được triển khai đồng thời.
Các công trình giao thông tiếp tục giữ vai trò trọng tâm trong kế hoạch sử dụng đất của thành phố. Nhiều tuyến đường kết nối liên vùng, các trục giao thông hướng tâm, vành đai, cầu vượt sông Hồng và hệ thống hạ tầng kỹ thuật sẽ cần diện tích đất lớn để triển khai trong giai đoạn 2026 - 2030.
Song song với đó, Hà Nội cũng đặt mục tiêu tăng mạnh quỹ đất dành cho công trình công cộng như trường học, công viên, bệnh viện và các khu tái định cư nhằm đáp ứng nhu cầu dân số ngày càng tăng nhanh tại nhiều khu vực đô thị mới.
Theo giới chuyên gia quy hoạch, kế hoạch thu hồi đất quy mô lớn lần này phản ánh xu hướng phát triển mới của Hà Nội: không chỉ mở rộng đô thị theo chiều rộng mà còn tái sắp xếp lại cấu trúc không gian đô thị theo hướng hiện đại và đồng bộ hơn.
Áp lực giải phóng mặt bằng sẽ ngày càng lớn
Dù mở ra dư địa lớn cho phát triển hạ tầng và kinh tế đô thị, việc triển khai gần 6.000 dự án cũng đồng nghĩa Hà Nội sẽ đối mặt áp lực rất lớn về giải phóng mặt bằng và tái định cư trong những năm tới.
Thực tế nhiều năm qua cho thấy đây luôn là một trong những khâu khó khăn nhất đối với các dự án đầu tư công và dự án hạ tầng lớn tại Thủ đô. Không ít công trình trọng điểm từng chậm tiến độ nhiều năm do vướng mắc trong bồi thường, hỗ trợ hoặc thiếu quỹ nhà tái định cư.
Theo UBND thành phố Hà Nội, kinh phí bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng sẽ được phân bổ theo từng nguồn vốn cụ thể. Với các dự án sử dụng vốn ngân sách thành phố, nguồn lực sẽ được cân đối trong kế hoạch đầu tư công trung hạn và dự toán ngân sách đã được HĐND thành phố thông qua.
Đối với các dự án thuộc ngân sách cấp xã, địa phương sẽ chủ động bố trí nguồn lực triển khai. Trong khi đó, các dự án ngoài ngân sách yêu cầu chủ đầu tư tự bảo đảm đủ kinh phí phục vụ công tác giải phóng mặt bằng theo tiến độ.
Một điểm đáng chú ý khác là hiện Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn chưa quy định cụ thể tiêu chí lập danh mục dự án thu hồi đất của địa phương. Vì vậy, Hà Nội đã chủ động xây dựng nhóm tiêu chí riêng để lựa chọn các dự án đưa vào danh mục.
Theo đề xuất của thành phố, các dự án phải đáp ứng yêu cầu phù hợp với Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất theo quy định; phù hợp với kế hoạch đầu tư công trung hạn và bảo đảm khả năng huy động nguồn lực thực hiện.
Giới chuyên gia đánh giá, nếu được triển khai đúng tiến độ, kế hoạch thu hồi hơn 50.000ha đất sẽ tạo cú hích lớn cho phát triển hạ tầng và tái cấu trúc đô thị Hà Nội trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, cùng với tốc độ phát triển, thành phố cũng sẽ phải đối mặt bài toán rất lớn về cân bằng lợi ích giữa phát triển đô thị với ổn định đời sống người dân tại các khu vực nằm trong diện thu hồi đất.
Minh Thắm
