Từ tiếng loa quen thuộc đến truyền thông đa nền tảng
Ở địa bàn cơ sở, tiếng loa truyền thanh từ lâu là kênh thông tin gần gũi. Qua các bản tin hằng ngày, người dân nắm được chủ trương, chính sách, lịch hoạt động, tình hình thời tiết, phòng chống dịch bệnh, vệ sinh môi trường và an ninh trật tự. Ưu thế của phương thức này là trực tiếp, rộng khắp, đặc biệt phù hợp với người cao tuổi hoặc người thường xuyên lao động ngoài trời.
Tuy nhiên, điện thoại thông minh và mạng xã hội đã làm thay đổi thói quen tiếp nhận. Người dân muốn có thông tin nhanh, có thể đọc lại, xem hình ảnh, video và tra cứu khi cần. Một cảnh báo thời tiết, thông báo sự kiện hay khuyến cáo phòng chống lừa đảo chỉ phát huy tác dụng khi đến đúng người, đúng thời điểm và qua kênh phù hợp. Vì vậy, truyền thông cơ sở phải kết hợp độ phủ của hệ thống truyền thanh với tốc độ, khả năng lưu trữ và tương tác của nền tảng số.
Đây không đơn thuần là đưa nguyên một văn bản hành chính lên Internet. Chuyển đổi số đòi hỏi đổi mới toàn bộ quá trình từ tiếp nhận, kiểm chứng, biên tập đến lựa chọn hình thức thể hiện. Cùng một nguồn thông tin có thể được phát triển thành bản tin phát thanh, bài viết, bộ ảnh, áp phích điện tử hoặc video ngắn; mỗi sản phẩm phải phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh tiếp nhận.
Một đầu mối thông tin và sinh hoạt cộng đồng
Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Quang Minh là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND xã. Trung tâm không phải điểm tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính; nhiệm vụ trọng tâm là thông tin, tuyên truyền; tổ chức hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao; quản lý, khai thác một số thiết chế được giao và cung ứng dịch vụ công phục vụ đời sống cộng đồng.
Trong hoạt động thường xuyên, đội ngũ của Trung tâm bám sát nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội; phản ánh hoạt động của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và phong trào thi đua trong nhân dân. Những đóng góp này đã được lãnh đạo xã ghi nhận trong dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam. Sự ghi nhận không chỉ động viên người trực tiếp làm nội dung mà còn khẳng định vai trò của nguồn tin chính thống trong việc tạo đồng thuận ở cơ sở.
Bên cạnh tuyên truyền, Trung tâm tổ chức các giải cầu lông, pickleball và nhiều chương trình, sự kiện thu hút cán bộ, nhân dân tham gia. Những hoạt động này góp phần tạo sân chơi lành mạnh, nâng cao đời sống tinh thần và tăng cường kết nối giữa các cơ quan, đơn vị, khu dân cư. Giá trị nổi bật của Trung tâm vì thế nằm ở khả năng đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ: chuyển tải thông tin, phản ánh đời sống địa phương, phục vụ sự kiện và phát triển phong trào quần chúng.
Kết quả bước đầu từ cách làm mới
Trong 9 tháng năm 2026, 4 cán bộ phụ trách thông tin, biên tập và phát thanh của Trung tâm đã thực hiện 89 chương trình phát thanh thời sự tổng hợp, gồm 416 tin và 178 bài phát thanh. Trên Cổng thông tin điện tử xã, đơn vị sản xuất, đăng tải 482 tin, bài; trên Zalo cùng các nền tảng mạng xã hội của xã như Facebook, fanpage và TikTok, Trung tâm đăng 501 tin, bài và video ngắn. Tổng lượng tiếp cận đạt hơn 10.000 lượt.
Các con số cho thấy hoạt động truyền thông đã vượt ra ngoài khung giờ phát thanh truyền thống. Việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất, biên tập và phát hành giúp rút ngắn thời gian xử lý, tăng khả năng cập nhật và tạo thêm lựa chọn cho người dân. Loa truyền thanh vẫn phù hợp với thông tin thiết yếu, ngắn gọn, có tính thời điểm; cổng thông tin và mạng xã hội cung cấp nội dung chi tiết, hình ảnh, video để công chúng chủ động xem lại.
Ông Đỗ Văn Chiến, Giám đốc Trung tâm cho biết: “Ngay từ khi tiếp nhận thông tin, cán bộ phải xác định nội dung phù hợp với hình thức nào, dành cho đối tượng nào và truyền tải qua kênh nào hiệu quả nhất. Thông tin đưa đến người dân phải bảo đảm chính xác, dễ hiểu, kịp thời và thiết thực. Quan trọng nhất là không chạy theo số lượng sản phẩm mà phải quan tâm người dân có thực sự tiếp nhận và hiểu đúng thông tin hay không”.
Giữ nhịp cầu thông tin chính thống
Mạng xã hội giúp tin tức lan nhanh nhưng cũng tạo điều kiện để hình ảnh cũ, video thiếu bối cảnh hoặc lời đồn chưa kiểm chứng gây hiểu lầm. Lợi thế của Trung tâm là gần địa bàn, hiểu cộng đồng và có thể phối hợp trực tiếp với bộ phận chuyên môn, công an, trạm y tế, trường học, thôn và các đoàn thể. Khi xuất hiện vấn đề được dư luận quan tâm, mạng lưới này giúp xác minh từ nguồn có trách nhiệm trước khi công bố.
Tốc độ không thể tách rời độ chính xác. Quy trình xác minh nguồn tin, duyệt nội dung, bảo vệ dữ liệu cá nhân và xác định trách nhiệm đăng tải cần được thực hiện chặt chẽ với cả sản phẩm ngắn. Đồng thời, chuyển đổi số không có nghĩa loại bỏ loa truyền thanh. Trong mưa bão, hỏa hoạn, dịch bệnh hoặc sự cố an ninh trật tự, đây vẫn là phương tiện hữu hiệu để chuyển thông báo nhanh đến một khu vực dân cư.
Đổi mới phải đi vào chất lượng và hiệu quả
Khối lượng nội dung ngày càng lớn trong khi nhân lực, thiết bị và kinh phí còn hạn chế là khó khăn hiện hữu. Người làm truyền thông cơ sở hiện không chỉ viết và đọc bản tin mà còn phải chụp ảnh, quay phim, xử lý âm thanh, dựng video, quản trị nền tảng và theo dõi phản hồi. Công nghệ thay đổi nhanh cũng khiến thiết bị dễ lạc hậu, còn kỹ năng cần được cập nhật thường xuyên. Nếu chỉ mua sắm mà thiếu quy trình và người vận hành thành thạo, chuyển đổi số khó tạo hiệu quả thực chất.
Vì vậy, Trung tâm cần ưu tiên ba nhóm giải pháp. Trước hết là bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, truyền thông đa phương tiện, quản trị nền tảng và an toàn thông tin cho đội ngũ. Tiếp đó là chuẩn hóa cơ chế phối hợp với các đơn vị trên địa bàn để thông tin được cung cấp đúng nguồn, đúng thời điểm. Cuối cùng, kết quả không nên chỉ đo bằng số tin, bài hay chương trình đã phát, mà phải gắn với lượng tiếp cận, mức độ hiểu đúng, phản hồi của cộng đồng và tác động đối với việc giải quyết vấn đề thực tế.
Nội dung cũng cần gần đời sống hơn: Giải thích chính sách bằng ngôn ngữ dễ hiểu; nêu rõ thủ đoạn, dấu hiệu và cách xử lý khi cảnh báo lừa đảo; cung cấp đủ thời gian, địa điểm, đối tượng, cách đăng ký khi thông báo sự kiện; lan tỏa mô hình sản xuất hiệu quả, gương người tốt, việc tốt và nét đẹp văn hóa địa phương. Người dân cần được xem là chủ thể của quá trình truyền thông, không chỉ là người nhận tin. Một cơ chế tiếp nhận, kiểm chứng và phản hồi rõ ràng sẽ giúp Trung tâm sớm nhận diện vấn đề và lựa chọn đề tài sát thực tế.
Theo ông Đỗ Văn Chiến, thời gian tới Trung tâm sẽ tiếp tục ứng dụng nền tảng số trong các khâu tiếp nhận, biên tập, sản xuất và phát hành; tăng kết nối giữa hệ thống truyền thanh, Cổng thông tin điện tử và mạng xã hội. Mục tiêu là nâng chất lượng nội dung, mở rộng khả năng tiếp cận và xây dựng phương thức hoạt động phù hợp với yêu cầu mới.
Những kết quả đã đạt được là nền tảng để Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Quang Minh tiếp tục hoàn thiện mô hình truyền thông cơ sở đa nền tảng. Khi công nghệ được sử dụng đúng mục đích, nội dung thiết thực và đội ngũ được đầu tư tương xứng, chuyển đổi số sẽ được thể hiện trong từng bản tin, từng hoạt động cộng đồng và trong niềm tin của người dân đối với thông tin chính thống.
Nhóm PV
