Mưa kéo dài do dải hội tụ nhiệt đới và nguồn ẩm liên tục
Theo Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội, do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới kết hợp dải hội tụ nhiệt đới, từ sáng 14/9 đến ngày 17/9, Hà Nội xảy ra mưa dồn dập trên diện rộng.
Tính đến 14h ngày 17/9, lượng mưa tích lũy tại nhiều khu vực ở mức rất lớn. Yên Sở đạt 600,3mm, Hai Bà Trưng 598,6mm, xã Vĩnh Thanh 531,2mm, xã Mỹ Đức 530,8mm, Cầu Giấy 473,2mm, Thanh Liệt 459,5mm, Văn Miếu - Quốc Tử Giám 444,4mm, xã Phú Xuyên 434,8mm, Ô Chợ Dừa 433,4mm và Hoàn Kiếm 432,2mm.
Mưa kéo dài khiến mực nước nhiều sông tiêu duy trì ở mức cao, ảnh hưởng đến khả năng tiêu thoát nước. Sông Tô Lịch tại Hoàng Quốc Việt đạt 5,27m; sông Nhuệ tại trạm bơm Đồng Bông 1 ở mức 5,38m và tại cầu Hà Đông 5,28m, vượt báo động II 0,09m. Sông Tích dao động từ 8,33-8,64m, vượt báo động III từ 0,24-0,33m; sông Bùi đạt 7,45m, vượt báo động III 0,45m.
TS Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu khí tượng và khí hậu, Viện Khoa học khí tượng thủy văn, môi trường và biển, cho biết đợt mưa lớn kéo dài ở Trung Bộ, sau đó mở rộng ra Bắc Trung Bộ và đồng bằng Bắc Bộ, trong đó có Hà Nội, chủ yếu liên quan đến hoạt động của dải hội tụ nhiệt đới, áp thấp nhiệt đới và hoàn lưu sau áp thấp nhiệt đới, kết hợp nguồn ẩm liên tục được đưa từ Biển Đông và Vịnh Bắc Bộ vào đất liền.
Theo ông Kiên, khoảng ngày 12-13/9, trục dải hội tụ nhiệt đới nằm qua Trung Bộ, đồng thời trên dải hội tụ xuất hiện áp thấp nhiệt đới. Hệ thống này tạo vùng hội tụ gió và ẩm mạnh, trước hết gây mưa lớn tại khu vực Đà Nẵng - Huế, sau đó trọng tâm mưa dịch dần lên Hà Tĩnh, Nghệ An và Thanh Hóa.
Sau khi áp thấp nhiệt đới tan, hoàn lưu còn lại vẫn duy trì một vùng ẩm lớn khiến mưa tiếp tục xảy ra. Từ ngày 14-16/9, dải hội tụ nhiệt đới có xu hướng nâng trục lên phía Bắc, kéo theo vùng mưa dịch chuyển từ Bắc Trung Bộ lên đồng bằng Bắc Bộ, phía nam trung du Bắc Bộ và Hà Nội.
Đặc biệt, trong các ngày 15-16/9, dải hội tụ nhiệt đới gần như án ngữ trên khu vực Bắc Bộ trong thời gian khá dài. Trường gió Đông - Đông Nam hoạt động liên tục, vận chuyển lượng lớn hơi ẩm từ Vịnh Bắc Bộ vào đồng bằng Bắc Bộ. Nguồn ẩm liên tục được bổ sung trong khi vùng hội tụ ít dịch chuyển khiến các vùng mây mưa hình thành và tái phát triển nhiều lần trên cùng khu vực, làm mưa kéo dài qua nhiều ngày.
Bắc Bộ ít mưa, nhưng cuối năm vẫn còn nhiều đợt thiên tai
Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia, cho biết theo dự báo mới nhất, từ nay đến cuối tháng 9/2026, thời tiết Bắc Bộ cơ bản tạnh ráo, chưa có dấu hiệu của một đợt mưa lớn diện rộng. Không khí lạnh cũng chưa có dấu hiệu xuất hiện.
Thời tiết chủ đạo trong những ngày tới là ít mưa, trời nắng, nhiệt độ ban ngày phổ biến dưới 34 độ C, tương đối thuận lợi cho các hoạt động du lịch, nhất là tại khu vực vùng núi phía Bắc. Tuy nhiên, diễn biến thời tiết những tháng cuối năm vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố đáng lưu ý.
Theo ông Vũ Xuân Thành, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Đê điều và Phòng chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ đầu năm 2026 đến ngày 14/9, cả nước đã xảy ra 20/22 loại hình thiên tai. Khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ đã xuất hiện 6 đợt lũ, thiên tai làm 63 người chết, mất tích, thiệt hại vật chất ước tính hơn 2.221 tỷ đồng.
Từ nay đến hết năm, trên Biển Đông còn khoảng 3-5 cơn bão, trong đó có khả năng 1-2 cơn ảnh hưởng đến đất liền Việt Nam. Cùng với đó, còn khoảng 8-10 đợt mưa lớn. Đỉnh lũ trên các sông nhỏ khu vực Bắc Bộ và các sông từ Quảng Trị đến Đắk Lắk có thể đạt báo động 2 đến trên báo động 3, tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất và ngập lụt.
Để ứng phó với mưa lũ, ngập lụt, các lực lượng và cộng đồng dân cư được khuyến cáo chủ động khơi thông dòng chảy, cắm biển cảnh báo và tổ chức di dời người dân tại những khu vực thường xuyên bị ngập lụt sâu đến nơi an toàn. Việc vận hành hợp lý các hồ chứa cũng được xác định là giải pháp nhằm không làm gia tăng ngập lụt khu vực hạ du.
Về lâu dài, các địa phương cần rà soát, xác định cụ thể nguyên nhân gây ngập để đề xuất giải pháp phù hợp; đẩy nhanh các dự án tiêu thoát lũ, hồ điều hòa, nâng cao năng lực hệ thống tiêu thoát nước và bố trí, sắp xếp ổn định dân cư tại những khu vực thường xuyên bị ngập lụt sâu.
El Nino được dự báo đạt cường độ rất mạnh
Một yếu tố đáng chú ý trong diễn biến thời tiết những tháng cuối năm là trạng thái El Nino.
Theo ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, El Nino đang ở cường độ rất mạnh. Trong tuần thứ hai của tháng 9/2026, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực xích đạo Trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương, khu vực NINO3.4, ở mức 2 độ.
Dự báo trong thời kỳ từ tháng 10-12/2026, El Nino có khả năng đạt cường độ rất mạnh với xác suất 98%.
Trong bối cảnh này, từ nay đến cuối năm, Biển Đông có khả năng xuất hiện 1-2 cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng đến đất liền nước ta, thấp hơn trung bình nhiều năm. Không khí lạnh cũng có xu hướng hoạt động yếu hơn, rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện muộn và số ngày rét đậm, rét hại thấp hơn trung bình nhiều năm.
Cơ quan khí tượng đặc biệt lưu ý khả năng thiếu hụt mưa trong các tháng chính mùa mưa, tháng 10-11/2026, tại khu vực miền Trung. Mùa mưa tại Tây Nguyên và Nam Bộ cũng có thể kết thúc sớm.
Do đó, dòng chảy trên các lưu vực sông và hồ chứa trong thời gian còn lại của năm có xu thế thấp hơn trung bình nhiều năm, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn nước diện rộng tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ trong mùa khô 2026.
Thiên Trường
