Hà Nội: Người dân “khát” vườn hoa, sân chơi

THCL Hà Nội được xây dựng - định hướng phát triển không gian công cộng với 50 - 60% diện tích cho cây xanh và sân chơi, sân chung, lối đi trong khu dân cư… Song vì nhiều lý do, các vườn hoa, sân chơi ngày càng bị lấn chiếm, thậm chí biến mất, trong khi dân số ngày một tăng dẫn đến sự thiếu hụt nơi vui chơi, giải trí.

Hà Nội đang thiếu sân chơi cho trẻ em

Quá ít vườn hoa, sân chơi

Mặc dù được coi là không gian rất quan trọng đối với cảnh quan đô thị cũng như cuộc sống của người dân, song hiện nay, hệ thống vườn hoa, sân chơi ở Hà Nội được đánh giá là rất thiếu, việc bố trí không hợp lý và chất lượng của các vườn hoa, sân chơi nhìn chung còn thấp. Sự cố xảy ra tại Công viên nước Hồ Tây vào ngày được miễn vé vào cửa tháng 4 vừa qua cho thấy, thiếu vườn hoa, sân chơi đã khiến chất lượng sống của người dân đô thị bị giảm sút.

Theo đánh giá hiện trạng tại Quy hoạch hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa và hồ thành phố Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tỷ lệ diện tích đất công viên, vườn hoa trên diện tích đất tự nhiên tại 10 quận nội thành là 1,92%  (tương đương mỗi người dân nội thành chỉ có 2,08 m2 vườn hoa, sân chơi).

Thống kê cho thấy, tỷ lệ đất vườn hoa, sân chơi ở quận Hai Bà Trưng là cao nhất, cũng chỉ chiếm 12,83% diện tích đất tự nhiên, trong khi ở quận Thanh Xuân, tỷ lệ này là 0%, nghĩa là không có công viên/vườn hoa. Khu đô thị Trung Hòa - Nhân Chính chỉ có diện tích giữa các tòa nhà cho người dân đi lại, chứ không có vườn hoa, sân chơi; phường Trung Phụng (Đống Đa) có khoảng 18.000 dân, nhưng chỉ có 1 sân chơi rộng 30 m2, chưa kể nhiều phường, khu dân cư khác vẫn đang là điểm “trắng” vườn hoa, sân chơi. Hoặc nếu có một chút diện tích thì lại bị tư nhân, tổ chức chiếm dụng để kinh doanh dịch vụ, đỗ xe máy, ô tô, chứa vật liệu xây dựng…

Đánh giá về thực trạng trên, bà Lã Thị Kim Ngân, nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội nhận định, phần lớn không gian công cộng như vườn hoa, sân chơi đã xuống cấp, thiếu tiện nghi, không an toàn, nhiều khu bị lấn chiếm biến thành chợ cóc, vườn rau, nơi bán hàng ăn, gửi xe... Ở những khu xây dựng tự phát, khu ven đô, vườn hoa, sân chơi không được quan tâm, nếu có thì nằm ở những vị trí không phù hợp, không an toàn, đầu thừa đuôi thẹo, nằm rìa dự án, quy mô không đủ tiêu chuẩn và rất sơ sài.

Có một nghịch lý là, bên cạnh sự thiếu hụt diện tích vườn hoa, sân chơi, theo TS. Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Kiến trúc sư trưởng Thành phố Hà Nội, chúng ta đối mặt với sự lãng phí khi có những công viên được đầu tư xây dựng khá tốn kém, nhưng trên thực tế lại ít được sử dụng như công viên Hòa Bình (Bắc Từ Liêm)…

Các chuyên gia cho rằng, chính sự thiếu vắng các vườn hoa, sân chơi là một trong những tác nhân gián tiếp đẩy trẻ em đến những quán Internet, chơi lang thang trên các đường phố hoặc phải ở trong nhà, xa lánh dần các hoạt động giao lưu cộng đồng.

Quỹ đất sai mục đích ưu tiên cho vườn hoa công cộng

Thực tế, Hà Nội còn nhiều không gian có thể khôi phục, tạo dựng thành các vườn hoa, sân chơi. Chẳng hạn, nhiều diện tích đất xen kẹt, diện tích đất công đang bị bỏ trống, sử dụng lãng phí hoặc chuẩn bị được đem đấu giá bán cho tư nhân - có thể được xem xét ưu tiên để xây dựng thành các vườn hoa sân chơi.

Bên cạnh đó, chủ trương của Thành phố Hà Nội là di dời các nhà máy công nghiệp ô nhiễm, trụ sở các cơ quan nhà nước... ra vùng ngoại thành, điều này sẽ tạo ra một quỹ đất công có thể sử dụng được để phát triển các vườn hoa, sân chơi cho người dân. Đồng thời, thành phố cần có những cơ chế khuyến khích, huy động các nguồn lực xã hội tham gia xây dựng và quản lý vườn hoa sân chơi, đặc biệt là những sáng  kiến xây dựng sân chơi sáng tạo, giá rẻ với sự tham gia của cộng đồng.

Các chuyên gia cũng thống nhất đề xuất, cần phải kiểm soát việc kiểm kê quỹ đất có thể phát triển vườn hoa, sân chơi trong khu dân cư, trong đó lồng ghép với nhiệm vụ kiểm kê quỹ đất, đặc biệt các quỹ đất công đang sử dụng lãng phí, sai mục đích để ưu tiên phát triển vườn hoa, sân chơi.

Về vấn đề này, theo KTS. Nguyễn Thị Hiền, chuyên gia tư vấn độc lập của Tổ chức HealthBridge, một chương trình nâng cấp đô thị Hà Nội trong khuôn khổ của Chương trình nâng cấp đô thị Quốc gia cần sớm được xây dựng, trong đó mạng lưới vườn hoa, sân chơi là một phần không thể tách rời.

Tuyết Hoa