Phát biểu khai mạc hội nghị, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng khẳng định, các đô thị đang giữ vai trò trung tâm trong quá trình phát triển kinh tế, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng sống của người dân. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa nhanh, áp lực hạ tầng, biến đổi khí hậu cùng sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số cũng đặt ra nhiều thách thức mới đòi hỏi các thành phố phải có những giải pháp quản trị hiện đại và linh hoạt hơn.
Theo Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, hội nghị là cơ hội để các đô thị ASEAN trao đổi sáng kiến, chia sẻ kinh nghiệm và xây dựng các mô hình hợp tác mới nhằm khai thác hiệu quả các cơ hội từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Hà Nội đang đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số; tăng cường ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành đô thị và cung cấp dịch vụ công thuận tiện hơn cho người dân và doanh nghiệp.
Đô thị thông minh - Động lực cho tương lai ASEAN
Tại hội nghị, các đại biểu cho rằng, tương lai của ASEAN sẽ ngày càng gắn liền với sự phát triển của các đô thị. Hiện hơn một nửa dân số ASEAN đang sinh sống tại các thành phố và tỷ lệ này dự kiến tiếp tục tăng mạnh trong những thập niên tới. Điều đó đòi hỏi các địa phương không chỉ đầu tư hạ tầng mà còn phải đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mới và xây dựng các mô hình phát triển có khả năng thích ứng cao trước những biến động toàn cầu.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường nhận định, hợp tác giữa các thành phố đang trở thành một hình thức “ngoại giao đô thị” ngày càng quan trọng, góp phần bổ trợ hiệu quả cho hợp tác giữa các quốc gia và đóng góp thiết thực vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ trên toàn khu vực, việc tăng cường kết nối và chia sẻ kinh nghiệm giữa các địa phương không chỉ phục vụ nhu cầu phát triển của từng thành phố mà còn là sự đầu tư cho tương lai chung của ASEAN.
Các đại biểu cũng nhấn mạnh vai trò của công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và các nền tảng quản trị thông minh trong việc nâng cao hiệu quả điều hành đô thị. Đây được xem là những công cụ quan trọng giúp các thành phố giải quyết các vấn đề về giao thông, môi trường, năng lượng, dịch vụ công và nâng cao chất lượng sống cho người dân. 
Tăng cường kết nối nguồn lực cho phát triển bền vững
Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cho rằng, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và liên kết khu vực là những trụ cột có mối quan hệ chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau trong quá trình phát triển đô thị hiện đại. Đây không chỉ là những xu hướng phát triển tất yếu mà còn là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực chống chịu của các thành phố trước những thách thức trong tương lai.
Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng Thường trực đề xuất bốn định hướng lớn gồm: Xây dựng các đô thị tự cường và lấy người dân làm trung tâm; tăng cường huy động và kết nối các nguồn lực phục vụ phát triển đô thị; xây dựng mạng lưới tri thức và đổi mới sáng tạo giữa các thành phố ASEAN; đồng thời đẩy mạnh triển khai các chương trình hợp tác cụ thể để biến các cam kết thành kết quả thực chất.
Theo các chuyên gia, sự kết hợp giữa chuyển đổi số và phát triển xanh sẽ là chìa khóa giúp các đô thị ASEAN nâng cao năng lực cạnh tranh, tối ưu hóa nguồn lực và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó, việc hình thành các mạng lưới hợp tác đô thị trong khu vực không chỉ tạo điều kiện chia sẻ kinh nghiệm quản trị mà còn mở ra cơ hội kết nối nguồn lực tài chính, công nghệ và nhân lực chất lượng cao.
Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN 2026 được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho những sáng kiến hợp tác mới, góp phần xây dựng mạng lưới đô thị ASEAN ngày càng thông minh, kết nối và bền vững. Đồng thời, khẳng định vai trò ngày càng chủ động của các địa phương trong việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của Cộng đồng ASEAN trong kỷ nguyên số.
Hậu Thạch (t/h)
