Lần đầu hỗ trợ cụ thể cho chuyển đổi số hợp tác xã
Bộ Tài chính vừa hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 113/2024/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Hợp tác xã 2023. Điểm đáng chú ý là dự thảo đã bổ sung nhiều cơ chế hỗ trợ mới theo hướng thực chất, dễ tiếp cận hơn cho các hợp tác xã trên cả nước.
Theo đề xuất, hợp tác xã có thể được hỗ trợ tối đa 100% chi phí thuê hoặc mua các giải pháp chuyển đổi số, với mức hỗ trợ không quá 100 triệu đồng mỗi năm. Đây được xem là bước tiến đáng kể trong bối cảnh nhiều hợp tác xã còn hạn chế về nguồn lực tài chính, công nghệ và nhân sự số.
Không dừng lại ở hỗ trợ kinh phí, các hợp tác xã còn được tư vấn miễn phí về chuyển đổi số, sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ. Dự thảo cũng mở thêm cơ chế hỗ trợ lãi suất vay thương mại cho các dự án thuộc danh mục xanh, tạo điều kiện để hợp tác xã tham gia sâu hơn vào kinh tế xanh và mô hình kinh tế tuần hoàn.
Nới điều kiện để hợp tác xã dễ tiếp cận chính sách hơn
Một thay đổi đáng chú ý khác là việc giảm bớt điều kiện để được hưởng chính sách hỗ trợ của Nhà nước.
Nếu quy định hiện hành yêu cầu số lượng thành viên hợp tác xã phải tăng liên tục trong hai năm liền kề thì dự thảo mới chỉ yêu cầu tăng trong một trong hai năm gần nhất. Điều chỉnh này được đánh giá phù hợp hơn với thực tế, nhất là đối với các hợp tác xã nông nghiệp thường có biến động thành viên theo mùa vụ và điều kiện sản xuất.
Bên cạnh đó, thủ tục chứng minh đào tạo thành viên cũng được đơn giản hóa. Hợp tác xã chỉ cần cung cấp giấy tờ chứng minh thành viên tham gia học tập thay vì hồ sơ xác nhận phức tạp như trước, trong khi tỷ lệ thành viên được đào tạo vẫn duy trì tối thiểu 5%.
Đối với hoạt động tư vấn quản trị, dự thảo quy định mức hỗ trợ tối đa 100% chi phí tư vấn về tài chính, nhân sự, sản xuất, bán hàng và quản trị nội bộ, nhưng không quá 50 triệu đồng mỗi năm. Việc quy định cụ thể mức hỗ trợ được kỳ vọng sẽ giúp các địa phương thuận lợi hơn trong quá trình triển khai.
Giảm thủ tục trung gian, bổ sung hỗ trợ giải thể hợp tác xã
Dự thảo cũng đề xuất thay đổi quy trình thực hiện chính sách theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp gồm cấp tỉnh và cấp xã, đồng thời bỏ khâu trung gian cấp huyện.
Theo đó, hợp tác xã sẽ nộp hồ sơ trực tiếp tại UBND cấp xã. Sau khi tổng hợp, cấp xã sẽ báo cáo lên UBND cấp tỉnh trước ngày 31/5 hằng năm. Thời gian thông báo tiếp nhận hồ sơ cũng được rút ngắn từ 10 ngày xuống còn 7 ngày làm việc.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung cơ chế rút gọn đối với các khoản hỗ trợ tư vấn dưới 20 triệu đồng hoặc các khóa đào tạo trong nước dưới 5 ngày. Với trường hợp này, hợp tác xã có thể làm việc trực tiếp với đơn vị cung cấp dịch vụ mà không cần trải qua nhiều thủ tục hành chính như trước.
Ngoài ra, lần đầu tiên cơ chế hỗ trợ kinh phí giải thể hợp tác xã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục pháp lý cũng được đưa vào dự thảo. Đây được xem là giải pháp tháo gỡ thực trạng nhiều hợp tác xã “treo” nhiều năm do thiếu kinh phí kiểm toán, thanh lý tài sản và hoàn thiện hồ sơ giải thể.
Theo đề xuất, kinh phí giải thể sẽ ưu tiên sử dụng từ nguồn tài chính còn lại của hợp tác xã. Nếu không đủ, ngân sách địa phương sẽ hỗ trợ phần thiếu hụt.
Vẫn còn một số băn khoăn cần hoàn thiện
Dù được đánh giá tích cực, dự thảo vẫn còn một số nội dung gây tranh luận như mức trần hỗ trợ tư vấn 50 triệu đồng/năm có đáp ứng đủ nhu cầu thực tế hay không; cách xác định tổng giá trị dự án phải kiểm toán; hay khả năng đáp ứng nhiệm vụ mới của cấp xã khi được giao thêm trách nhiệm.
Một số ý kiến cũng lo ngại cơ chế rút gọn đối với các khoản hỗ trợ nhỏ có thể phát sinh xung đột lợi ích nếu đơn vị cung cấp dịch vụ đồng thời tham gia đánh giá điều kiện thụ hưởng của hợp tác xã.
Hiện dự thảo Nghị định đang được công khai lấy ý kiến trước khi hoàn thiện và trình Chính phủ xem xét ban hành.
Hoàng Phương (t/h)
