Báo cáo cho biết, việc triển khai các cơ chế theo Nghị quyết số 38/2021/QH15 của Quốc hội: “Về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Thừa Thiên Huế” được Quốc hội khóa 15 ban hành tháng 11/2021 và có hiệu lực ngày 1/1/2022 đã đạt một số kết quả tích cực, góp phần tăng cường nguồn lực đầu tư, nhất là trong lĩnh vực hạ tầng và bảo tồn di sản.
Cụ thể, chính sách nâng trần dư nợ vay lên 40% đã giúp địa phương mở rộng khả năng huy động vốn, với hạn mức khoảng 3.500–4.000 tỷ đồng mỗi năm, gấp đôi so với trước đây. Nhờ đó, nhiều dự án ODA được triển khai, đồng thời tạo điều kiện chuẩn bị các dự án mới như cải thiện môi trường nước và phát triển đô thị thích ứng biến đổi khí hậu.
Đối với cơ chế bổ sung 70% số tăng thu từ hoạt động xuất nhập khẩu, giai đoạn 2022–2024, thành phố được bổ sung khoảng 120 tỷ đồng để đầu tư hạ tầng, dù việc áp dụng còn phụ thuộc vào các điều kiện chặt chẽ. Trong khi đó, nguồn thu từ bán tài sản công chưa phát huy hiệu quả do phụ thuộc tiến độ sắp xếp nhà, đất của các cơ quan Trung ương.
Đáng chú ý, cơ chế phí tham quan di tích được xem là điểm sáng, với tổng thu gần 700 tỷ đồng từ năm 2022 đến nay; trong đó hơn 634 tỷ đồng đã được bố trí để trùng tu, tôn tạo gần 70 di tích. Quỹ Bảo tồn di sản Huế cũng huy động khoảng 8,3 tỷ đồng, góp phần hỗ trợ một số dự án bảo tồn.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn nhiều hạn chế. Một số cơ chế chưa đủ mạnh để tạo đột phá; việc huy động nguồn lực xã hội, khai thác tài sản công, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai còn gặp khó khăn. Nguồn thu từ di sản phụ thuộc lớn vào du lịch trong khi nhu cầu bảo tồn ngày càng tăng. Bên cạnh đó, các vướng mắc pháp lý liên quan đến khai thác tài sản di sản, cơ chế PPP trong lĩnh vực văn hóa, cũng như hạn chế tiếp cận đất đai đang ảnh hưởng đến tiến độ đầu tư và thu hút nhà đầu tư chiến lược.
Tại cuộc họp, đại diện các sở, ngành đã tham gia nhiều ý kiến góp ý đề xuất điều chỉnh, bổ sung các cơ chế theo hướng vượt trội hơn đối với Nghị quyết 38. Theo đó, UBND TP Huế kiến nghị tiếp tục duy trì các chính sách hiệu quả như phí tham quan di tích và Quỹ Bảo tồn di sản, đồng thời đề xuất nới lỏng điều kiện đối với cơ chế bổ sung thu từ xuất nhập khẩu. Một số chính sách như nâng trần dư nợ vay, phân bổ chi thường xuyên và nguồn thu từ bán tài sản công được đề xuất dừng thực hiện do đã có quy định mới thay thế hoặc không còn phù hợp thực tiễn.
Đáng chú ý, thành phố định hướng xây dựng các cơ chế đặc thù mới theo ba nhóm: huy động nguồn lực, hoàn thiện thể chế và tăng cường phân cấp, phân quyền. Trong đó, đề xuất tăng hỗ trợ từ ngân sách Trung ương cho các dự án hạ tầng động lực; thí điểm cơ chế tài chính carbon, PPP trong lĩnh vực văn hóa; đồng thời trao thêm thẩm quyền cho địa phương trong quản lý đất đai, khai thác di sản và thu hút đầu tư. Hiện Đề án đang được khẩn trương hoàn thiện, dự kiến trình xin ý kiến các cấp từ tháng 5 đến tháng 6/2026, hoàn chỉnh hồ sơ và trình Chính phủ trong giai đoạn tháng 7 đến tháng 10/2026.
Trần Minh Tích
