Tại cuộc họp do Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì với các bộ, ngành liên quan, vấn đề được đặt lên hàng đầu không phải là mở rộng thị trường hay xúc tiến thương mại, mà là xử lý những vướng mắc trong khâu thủ tục đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu, nhất là đối với sầu riêng khi mùa thu hoạch đang bước vào giai đoạn cao điểm.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quá trình triển khai Nghị định số 38/2026/NĐ-CP đã bộc lộ nhiều bất cập trong công tác cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Một số quy định chưa theo kịp thực tiễn sản xuất khiến thời gian xử lý hồ sơ kéo dài, phát sinh thêm chi phí cho doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân, đồng thời làm giảm tính chủ động của các địa phương.
Trong bối cảnh những lô sầu riêng đầu tiên của Tây Nguyên chuẩn bị bước vào mùa xuất khẩu, nếu chờ hoàn tất quy trình sửa đổi nghị định thì sẽ không đáp ứng yêu cầu thực tế. Vì vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị Chính phủ ban hành một Nghị quyết để áp dụng ngay các giải pháp cấp bách, tạo hành lang pháp lý cho việc cải cách thủ tục trong thời gian chờ nghị định mới.
Theo đề xuất, toàn bộ quy trình cấp mới và cấp lại mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói sẽ được đơn giản hóa theo hướng giảm hồ sơ, rút ngắn thời gian xử lý và tăng cường ứng dụng công nghệ số. Người dân, doanh nghiệp có thể thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử thay cho hình thức nộp hồ sơ giấy như trước.
Một thay đổi đáng chú ý khác là định hướng chuyển mạnh từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cách làm này vừa giảm áp lực thủ tục hành chính, vừa nâng cao trách nhiệm của địa phương và doanh nghiệp trong việc duy trì các điều kiện sau khi được cấp mã số, đồng thời vẫn đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc của các thị trường nhập khẩu.
Hoàn thiện khung pháp lý đi đôi với tăng cường trách nhiệm địa phương
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tiếp tục là một trong những động lực tăng trưởng của nền kinh tế trong nửa đầu năm 2026. Tuy nhiên, ông cho rằng các rào cản về thủ tục hành chính cần được xử lý nhanh để không làm ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam.
Phó Thủ tướng thống nhất chủ trương sửa đổi toàn diện Nghị định số 38/2026/NĐ-CP theo trình tự rút gọn, phấn đấu hoàn thành trong tháng 9/2026. Song song với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị quyết về đơn giản hóa thủ tục cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, trình Chính phủ xem xét ban hành trước ngày 15/7 để đáp ứng yêu cầu cấp bách của mùa vụ.
Theo chỉ đạo, việc cải cách phải bảo đảm hài hòa giữa tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu và duy trì hiệu quả quản lý nhà nước. Thủ tục cần được cắt giảm nhưng không làm suy giảm chất lượng kiểm soát, tránh ảnh hưởng đến uy tín của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Sau khi Nghị quyết được ban hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ thành lập các tổ công tác trực tiếp làm việc với địa phương trong thời gian 30 ngày nhằm hỗ trợ giải quyết các vướng mắc liên quan đến mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, kiểm nghiệm và truy xuất nguồn gốc. Các tổ công tác đồng thời rà soát nhu cầu nhân lực, hướng dẫn xử lý những tình huống phát sinh trong quá trình triển khai.
Chính phủ cũng yêu cầu các địa phương, đặc biệt là các tỉnh Tây Nguyên, nâng cao vai trò trong quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ chịu trách nhiệm trực tiếp về tiến độ và kết quả triển khai, bảo đảm việc cấp mã số được thực hiện kịp thời, đúng quy định để phục vụ xuất khẩu.
Bên cạnh việc tháo gỡ thủ tục trong nước, Bộ Công Thương được giao tiếp tục theo dõi sát các yêu cầu mới từ những thị trường nhập khẩu lớn như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc, đồng thời tăng cường cảnh báo sớm để doanh nghiệp chủ động thích ứng.
Trong khi đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp với Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương tiếp tục mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản, đặc biệt đối với sầu riêng. Cùng với đó là nghiên cứu hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và cơ chế truy xuất nguồn gốc nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường nhập khẩu và tạo nền tảng phát triển bền vững cho xuất khẩu nông sản trong thời gian tới.
Nam Sơn (t/h)
