Nâng cao trách nhiệm doanh nghiệp trong bảo vệ người tiêu dùng
Tháng 5/2026, Chính phủ và Bộ Công Thương liên tiếp phát đi những thông điệp mạnh mẽ về siết chặt quản lý thị trường, xử lý hàng giả và nâng cao trách nhiệm doanh nghiệp trong bảo vệ người tiêu dùng. Ngay sau Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về mở đợt cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Bộ Công Thương đã triển khai hàng loạt cuộc kiểm tra quy mô lớn tại nhiều địa phương, đặc biệt ở Hà Nội – một trong những trung tâm thương mại lớn nhất cả nước. Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều cơ sở kinh doanh sản phẩm thời trang có dấu hiệu giả mạo thương hiệu đã bị phát hiện, hàng trăm sản phẩm không hóa đơn, chứng từ bị niêm phong ngay tại chỗ.
Những động thái quyết liệt này cho thấy thực tế đáng lo ngại: Hàng giả, hàng nhái và hành vi gian lận thương mại vẫn đang len lỏi sâu vào thị trường, đe dọa trực tiếp quyền lợi của người tiêu dùng cũng như làm xói mòn niềm tin xã hội. Đáng chú ý, không ít doanh nghiệp vẫn chạy theo lợi nhuận trước mắt, xem nhẹ trách nhiệm kiểm soát chất lượng sản phẩm hoặc cố tình “đánh tráo” khái niệm minh bạch thông tin bằng những chiêu trò quảng cáo.
Trong môi trường kinh doanh số hiện nay, người tiêu dùng không chỉ đối diện nguy cơ mua phải hàng giả mà còn phải đối mặt với rủi ro mất an toàn dữ liệu cá nhân. Theo Bộ Công Thương, cùng với sự phát triển của thanh toán điện tử, ví số và thương mại điện tử, các hành vi lừa đảo thông qua mã QR, giả mạo thương hiệu uy tín hay đánh cắp thông tin người dùng đang gia tăng nhanh chóng. Đây là lý do chủ đề Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam năm 2026 được xác định là: “An toàn thông tin – Gắn kết niềm tin – Tiêu dùng bền vững”.
Từ góc độ pháp lý, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 cùng các văn bản hướng dẫn đang từng bước siết chặt trách nhiệm doanh nghiệp. Các quy định mới yêu cầu doanh nghiệp phải minh bạch thông tin sản phẩm, bảo vệ dữ liệu khách hàng, có cơ chế tiếp nhận – xử lý khiếu nại và bồi thường thiệt hại nếu gây ảnh hưởng tới người tiêu dùng. Đặc biệt, nhiều hành vi vi phạm trong hoạt động kinh doanh trực tuyến, đa cấp hay cạnh tranh không lành mạnh đang bị tăng cường xử lý bằng chế tài mạnh hơn.
Điều đáng nói là trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng hiện nay không còn đơn thuần là tuân thủ pháp luật. Đó đã trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh và sự tồn tại của doanh nghiệp trong dài hạn. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm tới nguồn gốc sản phẩm, chất lượng dịch vụ và đạo đức kinh doanh, doanh nghiệp nào xem nhẹ niềm tin khách hàng sẽ phải trả giá bằng chính thương hiệu của mình.
Niềm tin của người tiêu dùng hiện là “tài sản vô hình”
Nhiều chuyên gia kinh tế nhận định, niềm tin của người tiêu dùng hiện là “tài sản vô hình” có giá trị lớn nhất đối với doanh nghiệp. Một vụ việc bán hàng giả, lộ dữ liệu khách hàng hay quảng cáo sai sự thật có thể khiến doanh nghiệp mất nhiều năm gây dựng uy tín. Không ít thương hiệu từng bị người tiêu dùng quay lưng chỉ sau một scandal liên quan đến chất lượng sản phẩm hoặc hành vi thiếu minh bạch.
Thực tế cho thấy, bảo vệ người tiêu dùng không đối lập với lợi nhuận doanh nghiệp, mà ngược lại chính là nền tảng tạo ra tăng trưởng bền vững. Những doanh nghiệp duy trì được chất lượng sản phẩm ổn định, minh bạch thông tin và đặt trải nghiệm khách hàng lên hàng đầu thường có khả năng giữ chân người tiêu dùng lâu dài hơn. Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh, uy tín thương hiệu có thể lan tỏa rất nhanh, nhưng khủng hoảng niềm tin cũng có thể xảy ra chỉ sau vài giờ.
Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển kinh tế số và tiêu dùng xanh, yêu cầu về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp ngày càng rõ nét hơn. Người tiêu dùng hiện đại không chỉ quan tâm sản phẩm có rẻ hay không, mà còn chú ý doanh nghiệp có trung thực hay không, có bảo vệ quyền lợi khách hàng hay không, có minh bạch trong hoạt động sản xuất – kinh doanh hay không.
Các chuyên gia cho rằng, để xây dựng một thị trường lành mạnh, ngoài sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan quản lý, điều quan trọng nhất vẫn là ý thức tự giác và đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp. Một nền kinh tế không thể phát triển bền vững nếu quyền lợi người tiêu dùng liên tục bị xâm hại. Và một thương hiệu cũng không thể đi xa nếu chỉ chăm chăm vào lợi nhuận mà quên mất trách nhiệm với khách hàng.
Trong cuộc cạnh tranh của thời đại số, doanh nghiệp có thể đầu tư hàng tỷ đồng cho quảng cáo, truyền thông hay xây dựng hình ảnh thương hiệu. Nhưng suy cho cùng, “lá chắn” vững chắc nhất để giữ thị trường vẫn là sự tử tế trong kinh doanh và trách nhiệm thực chất với người tiêu dùng. Khi người tiêu dùng được tôn trọng, doanh nghiệp mới có thể phát triển bền vững; ngược lại, mọi sự đánh đổi niềm tin để lấy lợi nhuận ngắn hạn cuối cùng đều sẽ phải trả giá.
Hà Trần
