Trong nhiều năm qua, cuộc chiến phòng, chống tác hại thuốc lá luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược bảo vệ sức khỏe cộng đồng của Đảng và Nhà nước. Năm 2026, hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 2026 và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá diễn ra từ ngày 25/5 đến 31/5/2026, Tổ chức Y tế Thế giới lựa chọn thông điệp mang tính cảnh báo mạnh mẽ: “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”.
Thông điệp này không chỉ là lời cảnh tỉnh toàn cầu, mà còn phản ánh thực trạng đáng báo động tại Việt Nam khi thuốc lá điện tử (vape) và thuốc lá nung nóng đang len lỏi mạnh mẽ vào giới trẻ bằng những chiêu trò tiếp thị đánh vào tâm lý “thời thượng”, “sành điệu”, “ít độc hại”.
Đằng sau lớp vỏ công nghệ bắt mắt và hương liệu trái cây hấp dẫn là nguy cơ nghiện nicotine cực mạnh cùng hàng loạt hệ lụy sức khỏe nghiêm trọng.
Lâm Đồng siết chặt phòng chống thuốc lá thế hệ mới
Thực hiện chỉ đạo của Trung ương, Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Kế hoạch số 4440/KH-UBND ngày 2/4/2026 về thực hiện Chiến lược quốc gia phòng, chống tác hại của thuốc lá đến năm 2030 và Kế hoạch số 6340/KH-UBND ngày 7/5/2026 về phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2026.
Theo đó, Sở Xây dựng tỉnh Lâm Đồng khẳng định quyết tâm xây dựng môi trường sống, làm việc và giao thông công cộng không khói thuốc, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá ở nam giới từ 15 tuổi trở lên xuống dưới 39,5% và nữ giới xuống dưới 2,6% trên toàn tỉnh.
“Sự hấp dẫn giả tạo” đang che giấu điều gì?
Các chuyên gia y tế cảnh báo, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng không hề “an toàn hơn” như nhiều quảng cáo đánh lừa người dùng.
Hóa chất độc hại vẫn hiện diện. Nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy khói từ thuốc lá điện tử chứa các hợp chất độc hại tương tự khói thuốc truyền thống, thậm chí xuất hiện cả kim loại nặng và hóa chất độc có trong thuốc trừ sâu, khí thải công nghiệp.
Tổn thương phổi, tim và não bộ. Nicotine cùng các chất phụ gia có thể gây tổn thương nghiêm trọng hệ hô hấp, tim mạch và thần kinh. Người sử dụng có nguy cơ cao mắc ung thư phổi, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).
Đặc biệt, thanh thiếu niên là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi nicotine tác động trực tiếp đến quá trình phát triển não bộ, làm gia tăng nguy cơ rối loạn hành vi và nghiện chất kéo dài.
Không có loại thuốc lá nào “an toàn”. Giới y học khẳng định: không tồn tại sản phẩm thuốc lá an toàn cho sức khỏe. Việc chuyển từ thuốc lá truyền thống sang thuốc lá điện tử không giúp loại bỏ nguy cơ mà chỉ thay đổi hình thức tiếp xúc độc chất.
Việt Nam chính thức mạnh tay với thuốc lá điện tử
Trước sự bùng phát nhanh của thuốc lá thế hệ mới, hệ thống pháp luật Việt Nam đã áp dụng các biện pháp quản lý nghiêm khắc hơn.
Theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 ban hành ngày 30/11/2024, Việt Nam nghiêm cấm các hành vi sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, vận chuyển, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Bên cạnh đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt hành chính từ 3 đến 5 triệu đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
Điều này cho thấy việc phòng, chống tác hại thuốc lá không còn dừng ở mức khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu pháp lý bắt buộc nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
“Hành trình xanh – Xe khách, xe buýt không khói thuốc”
Một trong những điểm nhấn của chiến dịch năm nay tại Lâm Đồng là chương trình “Hành trình xanh – Xe khách, xe buýt không khói thuốc” do Sở Xây dựng tỉnh Lâm Đồng chủ trì triển khai. Chiến dịch hướng tới mục tiêu tối thiểu 90% doanh nghiệp vận tải hành khách trên địa bàn thực hiện nghiêm quy định cấm hút thuốc trên phương tiện công cộng.
Các doanh nghiệp vận tải được yêu cầu: Niêm yết biển “Cấm hút thuốc” tại vị trí dễ quan sát trên xe; Quán triệt tài xế và nhân viên phục vụ không sử dụng thuốc lá khi làm nhiệm vụ; Chủ động nhắc nhở hành khách tuân thủ quy định pháp luật; Xây dựng môi trường vận tải văn minh, an toàn cho sức khỏe cộng đồng.
Mỗi chuyến xe lưu thông trên các cung đường của Lâm Đồng không chỉ là hành trình di chuyển mà còn phải trở thành “hành trình xanh” – nơi mọi người được hít thở bầu không khí sạch, không khói thuốc.
Không khói thuốc – trách nhiệm của cả cộng đồng
Theo Sở Xây dựng tỉnh Lâm Đồng, mỗi người dân đều có quyền được sống, làm việc và di chuyển trong môi trường trong lành, không bị ảnh hưởng bởi khói thuốc lá.
Cơ quan này kêu gọi toàn thể cán bộ, công chức, người lao động, doanh nghiệp vận tải và người dân trên địa bàn tỉnh cùng hành động bằng những việc làm thiết thực: Nói không với thuốc lá và thuốc lá điện tử; Chủ động từ bỏ nicotine ngay hôm nay; Không hút thuốc nơi công cộng; Chung tay bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên khỏi nguy cơ nghiện thuốc lá thế hệ mới.
“Bỏ thuốc lá không chỉ là bảo vệ chính mình mà còn là trách nhiệm đối với gia đình, cộng đồng và tương lai của thế hệ trẻ” – thông điệp được nhấn mạnh trong chiến dịch năm nay của tỉnh Lâm Đồng.
Hoàng Phương
