Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với sự tham gia của đại diện các sở, ngành, hiệp hội, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia phát triển nhãn hiệu cùng đại diện 124 xã, phường, đặc khu trên địa bàn tỉnh.
Quyền sở hữu trí tuệ – nền tảng bảo vệ đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh
Phát biểu khai mạc hội nghị, bà Phạm Thị Nhâm, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh, quyền sở hữu trí tuệ ngày càng trở thành một trong những trụ cột của nền kinh tế tri thức, góp phần bảo vệ thành quả nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế.
Đối với Lâm Đồng – địa phương có nhiều lợi thế về nông nghiệp công nghệ cao, du lịch, sản phẩm OCOP và các đặc sản địa phương, việc bảo vệ, khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong xây dựng thương hiệu, gia tăng giá trị sản phẩm và nâng cao vị thế trên thị trường.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình trạng hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, vi phạm bản quyền trên môi trường số và trong hoạt động thương mại truyền thống vẫn diễn biến phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường đầu tư, kinh doanh, quyền lợi người tiêu dùng và các chủ thể quyền.
Tăng cường năng lực thực thi, siết chặt kiểm tra và xử lý vi phạm
Hội nghị được tổ chức trong bối cảnh toàn tỉnh đang triển khai đợt cao điểm thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường đấu tranh chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ từ ngày 7/5 đến 30/5/2026.
Trước đó, UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, đồng thời thành lập Tổ công tác liên ngành do Chủ tịch UBND tỉnh làm Tổ trưởng nhằm điều phối, chỉ đạo công tác kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm trên phạm vi toàn tỉnh.
Tại hội nghị, Luật sư Lê Quang Vinh, Giám đốc Công ty Sở hữu trí tuệ Bross & Partners đã trao đổi chuyên sâu về các quy định pháp luật, kỹ năng nhận diện hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và các cơ chế xử lý phù hợp.
Theo chuyên gia, việc xử lý một vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cần tập trung vào ba nội dung cốt lõi gồm: xác định quyền được bảo hộ và chủ thể quyền; nhận diện chính xác hành vi vi phạm; lựa chọn cơ chế xử lý phù hợp thông qua biện pháp hành chính, dân sự, hình sự hoặc thông qua cơ quan hải quan.
Đặc biệt, các cơ quan thực thi cần sử dụng chính xác thuật ngữ pháp lý trong quá trình xử lý vi phạm. Những khái niệm thường dùng như “hàng nhái” không phải là thuật ngữ pháp luật. Thay vào đó, cần xác định đúng bản chất hành vi như hàng giả mạo nhãn hiệu, hàng hóa sao chép lậu, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp hoặc hành vi cạnh tranh không lành mạnh để áp dụng đúng căn cứ pháp lý.
Một nội dung đáng chú ý khác là quy trình xử lý các vụ việc nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ dựa trên hệ thống kiểm tra và đánh giá chứng cứ. Theo đó, văn bằng bảo hộ là căn cứ xác lập quyền nhưng không mặc nhiên chứng minh có hành vi xâm phạm; kết luận giám định mang tính hỗ trợ chuyên môn, còn quyết định xử lý thuộc thẩm quyền của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Nguyên tắc xuyên suốt được nhấn mạnh là không hình sự hóa các quan hệ dân sự, đồng thời không bỏ lọt các hành vi có dấu hiệu tội phạm.
Đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, phát triển bền vững
Bên cạnh nội dung lý thuyết, hội nghị dành nhiều thời gian phân tích các tình huống thực tiễn gắn với đặc thù phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lâm Đồng.
Trong lĩnh vực văn hóa, du lịch và tổ chức biểu diễn nghệ thuật, các chuyên gia lưu ý cần phân biệt rõ giữa thủ tục cấp phép biểu diễn với việc thực hiện quyền tác giả và quyền liên quan. Việc được cấp phép tổ chức chương trình không đồng nghĩa với việc được sử dụng tác phẩm, bản ghi âm hoặc bản ghi hình nếu chưa có sự cho phép của chủ sở hữu quyền theo quy định.
Đối với lĩnh vực nông sản, đặc sản địa phương và sản phẩm OCOP, vấn đề sử dụng trái phép danh tiếng của các địa danh như “Đà Lạt”, “Lâm Đồng” tiếp tục được quan tâm. Chuyên gia cho rằng đối với các địa danh chưa được bảo hộ dưới hình thức chỉ dẫn địa lý hoặc nhãn hiệu chứng nhận, việc xử lý cần căn cứ vào các quy định về ghi nhãn hàng hóa, xuất xứ hàng hóa hoặc hành vi cạnh tranh không lành mạnh.
Đối với hoạt động livestream bán hàng trên các nền tảng số, việc xử lý vi phạm cần được thực hiện trên toàn bộ chuỗi hoạt động liên quan, từ tài khoản phát trực tiếp, kho chứa hàng hóa, đơn vị vận chuyển đến các tài khoản thanh toán và dòng tiền phát sinh, thay vì chỉ tập trung vào hành vi livestream.
Các đại biểu cũng phân tích nhiều vụ việc điển hình về xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã được xử lý trong thời gian qua, qua đó cho thấy vai trò quan trọng của sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng công an, quản lý thị trường, hải quan và các đơn vị liên quan trong công tác phát hiện, điều tra và xử lý vi phạm.
Tại phiên thảo luận, nhiều đại biểu đã trao đổi những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Các ý kiến thống nhất cho rằng bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước mà còn đòi hỏi sự chủ động của doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân trong việc đăng ký bảo hộ, quản lý tài sản trí tuệ cũng như phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện hành vi vi phạm.
Thông qua hội nghị tập huấn, đội ngũ cán bộ thực thi, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức trên địa bàn tỉnh được cập nhật kiến thức pháp luật, nâng cao kỹ năng nhận diện, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây là một trong những giải pháp thiết thực góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, bảo vệ hoạt động đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh Lâm Đồng trong giai đoạn mới.
Hoàng Phương (t/h)
