Phát biểu tại Diễn đàn Thương mại điện tử với chủ đề “Nâng cao năng lực quản lý: Định hướng chiến lược phát triển bền vững”, trong khuôn khổ Hội chợ Mùa xuân 2026, ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) khẳng định, chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử không chỉ là kênh phân phối mới mà đã trở thành cấu phần quan trọng của nền kinh tế.
Theo số liệu từ Bộ Công Thương, thương mại điện tử Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 25% mỗi năm. Riêng năm 2025, quy mô thị trường bán lẻ trực tuyến ước đạt 31 tỷ USD, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng, với gần 60% dân số tham gia mua sắm trực tuyến.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng nhanh cũng bộc lộ nhiều vấn đề. Thực tế cho thấy sự phát triển thương mại điện tử giữa các địa phương còn thiếu đồng đều, chênh lệch rõ rệt giữa các đô thị lớn với khu vực miền núi, biên giới. Hạn chế về hạ tầng số, logistics, nguồn nhân lực và mức độ sẵn sàng chuyển đổi số của doanh nghiệp đang tạo ra khoảng cách đáng kể trong khả năng tham gia thị trường.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trần Văn Chín, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Công nghệ Arobid, nhận định, thương mại điện tử Việt Nam hiện nay vẫn thiên về mô hình B2C, trong khi thiếu các nền tảng B2B đủ mạnh. Điều này khiến doanh nghiệp sản xuất và bán lẻ trong nước phải cạnh tranh trực diện về giá với hàng hóa ngoại nhập trên các sàn số, tạo áp lực lớn cho chuỗi cung ứng nội địa.
Về quản lý nhà nước, thách thức lớn nhất hiện nay là tình trạng dữ liệu phân tán, thiếu kết nối. Việc giám sát hoạt động của doanh nghiệp trên môi trường số, đặc biệt là các mô hình kinh doanh đa nền tảng, xuyên biên giới, vẫn gặp nhiều khó khăn do chưa có công cụ quản lý đồng bộ.
Trong bối cảnh đó, việc Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử vào ngày 10/12/2025 được đánh giá là bước đi mang tính chiến lược. Theo ông Nguyễn Văn Thành, Trưởng Phòng Chính sách, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Luật đã hoàn thiện hành lang pháp lý, đặt nền móng cho một hệ sinh thái thương mại điện tử minh bạch, có trách nhiệm và phát triển dài hạn.
Điểm mới nổi bật của Luật là việc phân loại rõ bốn mô hình thương mại điện tử, gồm: Nền tảng bán hàng trực tiếp; nền tảng trung gian; mạng xã hội có chức năng mua bán; và nền tảng tích hợp đa chức năng. Việc phân loại này giúp xác định rõ trách nhiệm pháp lý của từng chủ thể, khắc phục tình trạng “né” quản lý trước đây, đặc biệt với hoạt động kinh doanh trên mạng xã hội.
Luật cũng quy định chặt chẽ nghĩa vụ minh bạch thông tin, trách nhiệm kiểm soát nội dung, bảo vệ người tiêu dùng và yêu cầu hiện diện pháp lý tại Việt Nam đối với các nền tảng có yếu tố nước ngoài. Theo đánh giá của cơ quan quản lý, đây sẽ là “tay lái” quan trọng giúp thị trường thương mại điện tử Việt Nam chuyển từ tăng trưởng nóng sang phát triển ổn định, bền vững và lành mạnh hơn trong giai đoạn tới.
Nam Sơn (t/h)
