Tăng trần hỗ trợ, mở rộng đối tượng tham gia
Theo dự thảo, mức hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp sẽ được điều chỉnh theo hướng tăng đáng kể: Hộ nghèo: được hỗ trợ tối đa 95% phí bảo hiểm, tăng thêm 5% so với hiện hành. Cá nhân không thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo: mức hỗ trợ dự kiến nâng từ 20% lên 50%. Tổ chức sản xuất nông nghiệp: được đề xuất hỗ trợ 30% phí bảo hiểm, tăng 10%.
Việc điều chỉnh này nhằm khuyến khích đông đảo nông dân và doanh nghiệp tham gia, thay vì tập trung chủ yếu vào nhóm hộ nghèo như trước đây. Theo tổng hợp đề xuất của UBND các tỉnh, thành phố, ngân sách nhà nước dự kiến cần khoảng 151,8 tỷ đồng mỗi năm để thực hiện chính sách.
Bên cạnh việc tăng mức hỗ trợ, dự thảo cũng mở rộng danh mục đối tượng được bảo hiểm. Ngoài các nhóm hiện hành như lúa, cao su, hồ tiêu, điều, cà phê, cây ăn quả, rau; trâu, bò, lợn, gia cầm; tôm sú, tôm thẻ chân trắng, cá tra…, chính sách sẽ bổ sung thêm các cây trồng, vật nuôi và thủy sản chủ lực theo đặc thù từng địa phương. Điều này giúp chính sách linh hoạt, sát thực tế sản xuất vùng miền.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai và dịch bệnh diễn biến phức tạp, việc nâng mức hỗ trợ được xem là “đòn bẩy” tài chính quan trọng, giúp nông dân giảm bớt rủi ro, ổn định sinh kế và mạnh dạn đầu tư sản xuất.
Đề xuất cho vay đóng phí bảo hiểm
Một điểm mới đáng chú ý là cơ chế cho phép tổ chức tín dụng cấp khoản vay để người sản xuất đóng phần phí bảo hiểm ngoài mức được ngân sách hỗ trợ. Hợp đồng bảo hiểm có thể được xem là một phần tài sản bảo đảm cho khoản vay (nếu có).
Theo Bộ Tài chính, quy định này mang ý nghĩa an sinh rõ rệt, tháo gỡ rào cản tài chính ban đầu, giúp người dân dễ dàng tiếp cận bảo hiểm hơn. Khi có “tấm lá chắn” bảo hiểm, nông dân có thể yên tâm mở rộng quy mô sản xuất trong điều kiện thị trường và thời tiết nhiều biến động.
Thực tiễn triển khai còn nhiều thách thức
Dù đã rút kinh nghiệm từ giai đoạn thí điểm 2011–2013, bảo hiểm nông nghiệp vẫn là sản phẩm phức tạp. Không chỉ người dân mà cả cán bộ thực thi ở cơ sở còn lúng túng trong tổ chức triển khai.
Nhận thức của một bộ phận nông dân về vai trò của bảo hiểm còn hạn chế; tâm lý trông chờ hỗ trợ sau thiên tai vẫn tồn tại, khiến tỷ lệ tham gia chưa cao. Thực tế, nhóm tham gia chủ yếu vẫn là hộ nghèo và cận nghèo – đối tượng được hỗ trợ mức cao, trong khi các cá nhân, tổ chức khác còn tham gia khiêm tốn.
Về phía doanh nghiệp bảo hiểm, đây là nghiệp vụ có rủi ro lớn do phụ thuộc nhiều vào thiên tai, dịch bệnh khó lường. Để triển khai hiệu quả, doanh nghiệp cần năng lực tài chính vững mạnh, đội ngũ chuyên môn cao, mạng lưới phân phối rộng đến tận cơ sở; đồng thời cần sự tham gia của các nhà tái bảo hiểm quốc tế và sự phối hợp chặt chẽ của chính quyền địa phương.
Kinh nghiệm quốc tế và số liệu triển khai
Theo Bộ Tài chính, nhiều quốc gia có mức hỗ trợ phí bảo hiểm cao, thậm chí tương đương hoặc vượt Việt Nam. Chẳng hạn: Hoa Kỳ: hỗ trợ khoảng 69% phí. Canada: khoảng 66%. Tây Ban Nha và Nhật Bản: khoảng 50%.
Ngoài hỗ trợ phí, nhiều nước còn hỗ trợ chi phí quản lý cho doanh nghiệp bảo hiểm, tham gia tái bảo hiểm, hoặc cung cấp miễn phí hợp đồng bảo hiểm năng suất thiên tai cơ bản cho toàn bộ diện tích cây trồng.
Theo số liệu của Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính), giai đoạn 2019–2024 có 4 địa phương triển khai chính sách hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp gồm Nghệ An, Thái Bình (đối với cây lúa); Hà Giang, Bình Định (đối với trâu, bò). Hơn 20.000 hộ/tổ chức đã tham gia, với tổng giá trị bảo hiểm đạt 217 tỷ đồng; tổng phí gần 9,5 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ 8,02 tỷ đồng.
Hoàng Phương (t/h)
