Tại tỉnh Lâm Đồng, Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Bộ vừa tổ chức hội nghị nhận định tình hình khí tượng thủy văn (KTTV) mùa năm 2026, đặt trọng tâm vào công tác dự báo sớm và chủ động ứng phó thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện tượng El Nino đang được theo dõi chặt chẽ với cảnh báo nguy cơ thiếu hụt nguồn nước ngay từ mùa khô năm 2026, đặc biệt kéo dài từ cuối năm 2026 sang đầu năm 2027. Trước đó, ngày 17/4, Bộ đã ban hành công văn số 3764/BNNMT-KTTV gửi Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia nhằm cung cấp thông tin và nhận định sớm về tình hình này.
ENSO chuyển pha, xác suất El Nino lên đến 90%
Dữ liệu quan trắc và mô hình khí hậu cho thấy hệ thống ENSO đang chuyển từ La Nina sang trạng thái trung tính và có khả năng cao chuyển sang El Nino trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8/2026, với xác suất 80–90%. Đáng chú ý, El Nino có thể đạt cường độ trung bình đến mạnh vào cuối năm, thậm chí có khoảng 20–25% khả năng xuất hiện El Nino rất mạnh trong quý IV/2026 và kéo dài sang năm 2027.
Thực tế từ đầu năm 2026, nắng nóng đã xuất hiện sớm và gia tăng nhanh. Lượng mưa từ đầu năm đến giữa tháng 4 thiếu hụt phổ biến 10-40% so với trung bình nhiều năm. Dòng chảy và mực nước tại nhiều lưu vực sông xuống mức thấp kỷ lục trong cùng kỳ, phát tín hiệu cảnh báo sớm về nguy cơ thiếu nước diện rộng.
Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Lê Văn Hưng, Giám đốc Đài KTTV khu vực Nam Bộ nhấn mạnh vai trò quan trọng của công tác dự báo KTTV trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống người dân. Việc nâng cao chất lượng dự báo, tăng cường phối hợp giữa các đơn vị là yêu cầu cấp thiết hiện nay.
Nam Bộ đối mặt thời tiết cực đoan
Dự báo trong năm 2026, khu vực Nam Bộ tiếp tục chịu tác động của các hiện tượng thời tiết cực đoan như: Mưa lớn cục bộ, mưa trái mùa. Hạn hán kéo dài. Xâm nhập mặn gia tăng theo từng thời điểm.
Đặc biệt, nếu El Nino diễn biến đúng kịch bản, nhiệt độ trung bình toàn quốc sẽ cao hơn bình thường, số ngày nắng nóng gia tăng và gay gắt hơn năm 2025. Lượng mưa có thể giảm 25–50% trong mùa khô, mùa mưa kết thúc sớm hơn thông lệ.
Nguồn nước và hồ chứa: Áp lực gia tăng. Hiện dung tích các hồ chứa thủy lợi và thủy điện trên cả nước đang ở mức trung bình: Trung Bộ và Tây Nguyên: khoảng 52–71%; Lưu vực sông Đồng Nai: dao động từ 48–99%.
Chủ động kịch bản ứng phó, đẩy mạnh công nghệ. Hội nghị nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết: Xây dựng kịch bản ứng phó thiên tai theo từng cấp độ. Nâng cao năng lực cảnh báo sớm. Tăng cường đầu tư hệ thống quan trắc, dự báo. Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ trong KTTV.
Các địa phương cũng chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong phòng chống thiên tai, đặc biệt là phối hợp liên ngành và quản lý rủi ro.
Cảnh báo kép: Ít mưa nhưng vẫn có mưa cực đoan. Một điểm đáng lưu ý là trong các kỳ El Nino: Tổng lượng mưa giảm. Nhưng vẫn có thể xuất hiện mưa lớn cục bộ, gây lũ quét, sạt lở đất, ngập úng đô thị.
Bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có xu hướng ít hơn trung bình, nhưng tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện các cơn bão mạnh, quỹ đạo phức tạp, khó dự báo.
Nâng cao năng lực chuyên môn đội ngũ cán bộ
Phát biểu kết luận, ông Lê Văn Hưng, Giám đốc Đài KTTV khu vực Nam Bộ nhấn mạnh yêu cầu: “Tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác dự báo KTTV theo hướng hiện đại, chính xác, kịp thời, phục vụ hiệu quả cho công tác chỉ đạo điều hành và phát triển bền vững của các địa phương trong khu vực”.
Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục chỉ đạo theo dõi sát diễn biến ENSO, nguồn nước và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm, đảm bảo cung cấp kịp thời các bản tin dự báo phục vụ điều hành của Chính phủ và địa phương.
Năm 2026 được dự báo là năm có nhiều rủi ro về thời tiết tại Nam Bộ. Việc chủ động dự báo sớm, xây dựng kịch bản ứng phó và nâng cao năng lực quản lý thiên tai sẽ là yếu tố then chốt để giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm phát triển bền vững.
Hoàng Phương
