Ngân hàng Nhà nước “mở van” cho vay đặc biệt: Bảo hiểm tiền gửi lần đầu giữ vai trò kép, lãi suất 0% không cần tài sản bảo đảm

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa ban hành Thông tư số 02/2026/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 35/2025/TT-NHNN, đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong cơ chế cho vay đặc biệt đối với các tổ chức tín dụng.

Điểm nổi bật nhất của Thông tư lần này là việc bổ sung và xác lập rõ vai trò của tổ chức bảo hiểm tiền gửi trong cơ chế cho vay đặc biệt. Nếu trước đây, cơ chế này chủ yếu xoay quanh Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng, thì nay phạm vi đã được mở rộng, bao gồm cả mối quan hệ cho vay giữa Ngân hàng Nhà nước, tổ chức bảo hiểm tiền gửi và các tổ chức tín dụng. Đồng thời, quy định cũng bổ sung trường hợp Ngân hàng Nhà nước cho chính tổ chức bảo hiểm tiền gửi vay.

Sự thay đổi này không chỉ mở rộng phạm vi áp dụng mà còn đưa tổ chức bảo hiểm tiền gửi trở thành một chủ thể chính thức trong hệ thống cho vay đặc biệt. Đáng chú ý, Thông tư đã thiết kế vai trò “kép” cho tổ chức này: vừa có thể đứng ra cho vay hỗ trợ các tổ chức tín dụng gặp khó khăn, vừa có thể vay lại từ Ngân hàng Nhà nước khi cần thiết.

Cơ chế linh hoạt này được đánh giá là giúp tăng khả năng ứng phó với các cú sốc thanh khoản trong hệ thống tài chính – ngân hàng. Trong bối cảnh dòng tiền có dấu hiệu căng thẳng, việc bổ sung thêm một “kênh dẫn vốn” như bảo hiểm tiền gửi được xem là bước đi kịp thời.

Một trong những quy định đáng chú ý khác là việc cho phép tổ chức bảo hiểm tiền gửi được vay đặc biệt từ Ngân hàng Nhà nước với lãi suất 0%/năm và không cần tài sản bảo đảm trong các trường hợp theo luật định. Mục tiêu là tăng nguồn lực chi trả bảo hiểm tiền gửi khi phát sinh nghĩa vụ, qua đó củng cố niềm tin của người gửi tiền.

Ở chiều ngược lại, tổ chức bảo hiểm tiền gửi cũng được phép sử dụng quỹ dự phòng nghiệp vụ để cho vay đặc biệt đối với các tổ chức tín dụng. Đây được xem là công cụ hỗ trợ quan trọng, góp phần giảm áp lực lên Ngân hàng Nhà nước trong việc xử lý các tình huống khẩn cấp.

Thông tư quy định rõ, khoản vay đặc biệt mà tổ chức bảo hiểm tiền gửi nhận được chỉ được sử dụng cho mục đích chi trả bảo hiểm tiền gửi. Số tiền vay sẽ căn cứ vào nhu cầu thực tế và không vượt quá phần thiếu hụt của quỹ dự phòng. Đáng chú ý, mức lãi suất ưu đãi 0%/năm tiếp tục được áp dụng và không tính lãi chậm trả, tạo điều kiện tối đa cho đơn vị này thực hiện nghĩa vụ.

Về quy trình, hồ sơ vay vốn phải nêu rõ số tiền đề nghị, mục đích sử dụng, thời hạn vay và cam kết sử dụng vốn đúng quy định. Trong thời hạn tối đa 20 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét và quyết định việc cho vay.

Tuy nhiên, đi kèm với cơ chế ưu đãi là các quy định chặt chẽ về nghĩa vụ. Tổ chức bảo hiểm tiền gửi phải hoàn trả đầy đủ khoản vay khi đến hạn. Trường hợp vi phạm hoặc sử dụng vốn sai mục đích, Ngân hàng Nhà nước có quyền áp dụng các biện pháp thu hồi, bao gồm cả việc trích tài khoản.

Thông tư có hiệu lực từ ngày 01/05/2026, được ban hành nhằm cụ thể hóa Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025, đồng thời hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động cho vay đặc biệt. Giới chuyên gia kỳ vọng, những điều chỉnh này sẽ góp phần nâng cao khả năng bảo vệ người gửi tiền, củng cố niềm tin thị trường và đảm bảo an toàn cho toàn hệ thống tổ chức tín dụng trong bối cảnh nhiều biến động.

Phương Thảo(t/h)