Quan điểm này được bà Tạ Thu Hương, Giám đốc Truyền thông và Quảng cáo Kỹ thuật số Unilever Việt Nam, chia sẻ tại Hội nghị phổ biến Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số do Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức ngày 22/5.
Tại Hội nghị, đại diện các cơ quan quản lý nhấn mạnh yêu cầu xây dựng một môi trường mạng văn minh, minh bạch và có trách nhiệm, trong bối cảnh không gian số ngày càng ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống xã hội, hoạt động sáng tạo, truyền thông và kinh tế số.
Đây cũng là tinh thần của Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành theo Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL ngày 5/3/2026, nhằm định hướng hành vi của tổ chức, cá nhân theo các giá trị văn hóa, đạo đức và pháp luật; góp phần xây dựng không gian mạng lành mạnh, tôn trọng bản sắc văn hóa Việt Nam và lan tỏa nội dung tích cực.
Theo ông Lê Quang Tự Do, Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, Bộ Quy tắc không chỉ dừng ở các nguyên tắc chung mà đã thiết kế các chuẩn mực ứng xử cụ thể cho từng nhóm đối tượng tham gia môi trường số. Bốn nguyên tắc cốt lõi gồm: tuân thủ pháp luật, ứng xử văn minh, tôn trọng sự khác biệt và có trách nhiệm với nội dung chia sẻ được xem là nền tảng để xây dựng văn hóa ứng xử tích cực trên không gian mạng.
Môi trường số không còn chỉ là kênh quảng cáo
Từ góc nhìn doanh nghiệp, bà Tạ Thu Hương cho rằng sự phát triển của kinh tế số, mạng xã hội và nền kinh tế sáng tạo nội dung đang mở ra cơ hội lớn để thương hiệu kết nối với người tiêu dùng nhanh hơn, gần hơn và tự nhiên hơn. Tuy nhiên, chính sự gần gũi đó cũng đặt ra một chuẩn trách nhiệm cao hơn đối với doanh nghiệp: càng đi sâu vào đời sống và thói quen hằng ngày của người tiêu dùng, thương hiệu càng phải truyền thông đúng hơn, rõ hơn và có trách nhiệm hơn. Bởi niềm tin, một khi đã mất, sẽ rất khó lấy lại.
Theo đại diện Unilever, thách thức của truyền thông số hiện nay nằm ở chỗ nội dung không còn đi theo một đường thẳng. Lấy ví dụ tại Unilever Việt Nam, bà Hương cho biết có 9 ngành hàng, 24 thương hiệu, mỗi thương hiệu tạo ra hàng nghìn nội dung thông qua đội ngũ của chúng tôi, các agency, các nền tảng và hàng trăm nhà sáng tạo nội dung. Một thông điệp hôm nay có thể được chia sẻ lại hàng nghìn lần vào ngày mai, được diễn giải trong nhiều bối cảnh khác nhau và tiếp cận các nhóm công chúng khác nhau.
Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là có một chuẩn mực đúng trên giấy, mà là xây dựng một hệ thống quản trị nội dung đủ rõ ràng, nhất quán và linh hoạt để chuẩn mực đó trở thành phản xạ chung trong toàn bộ quá trình sáng tạo, kiểm soát và lan tỏa nội dung.
Từ thực tiễn đó, Unilever Việt Nam nhìn nhận Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số là một điểm tham chiếu quan trọng để các bên cùng thống nhất chuẩn mực trong truyền thông số. Với doanh nghiệp, đây không phải là một lớp ràng buộc mới, mà là cơ sở giúp thị trường truyền thông và quảng cáo vận hành minh bạch, có trách nhiệm và bền vững hơn.
“Unilever đánh giá cao Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số mà cơ quan quản lý đã xây dựng và phổ biến. Chúng tôi không nhìn nhận Bộ Quy tắc như một sự ràng buộc, mà như một điểm tham chiếu chung để cả ngành cùng hướng tới,” bà Hương nói.
Theo bà, những nguyên tắc như ứng xử văn minh, tôn trọng văn hóa Việt Nam, thông tin đúng sự thật, có kiểm chứng, bảo vệ trẻ em, người yếu thế và dữ liệu cá nhân cũng là các giá trị Unilever theo đuổi trong hoạt động truyền thông và quảng cáo.
“Unilever hoàn toàn ủng hộ định hướng này của Chính phủ và của Bộ. Với chúng tôi, đây là con đường đúng đắn để góp phần xây dựng một không gian số lành mạnh cho Việt Nam,” đại diện Unilever nhấn mạnh.
Đưa chuẩn mực số vào vận hành thực tế
Từ thực tiễn triển khai truyền thông quảng cáo trên quy mô lớn, Unilever Việt Nam cho rằng Bộ Quy tắc chỉ có thể tạo chuyển biến thực chất khi được đưa vào quá trình vận hành của từng chủ thể trong hệ sinh thái nội dung số. Với doanh nghiệp, điều này bắt đầu từ cách xây dựng thông điệp, lựa chọn đối tác, kiểm chứng thông tin, minh bạch yếu tố thương mại và phối hợp xử lý rủi ro khi nội dung được lan tỏa.
Tại Hội nghị, bà Tạ Thu Hương chia sẻ mô hình “4C” như một cách tiếp cận của Unilever để cụ thể hóa tinh thần đó trong hoạt động truyền thông hằng ngày. Theo đó, Chuẩn mực là đưa các nguyên tắc của Bộ Quy tắc vào nhận thức và thực hành của đội ngũ nội bộ, agency và đối tác trên quy mô lớn; Công khai là minh bạch các yếu tố quảng cáo, tài trợ và hợp tác để người tiêu dùng hiểu đúng bản chất thông tin; Chứng thực là bảo đảm các tuyên bố về sản phẩm và nội dung thương hiệu có cơ sở, được kiểm chứng trước khi lan tỏa; và Chung tay là phối hợp với cơ quan quản lý, nền tảng, agency, cộng đồng sáng tạo nội dung và người dùng để xử lý nội dung sai lệch, mạo danh, đồng thời lan tỏa các nội dung tích cực, nhân văn và có ích.
Đại diện Unilever cũng cho rằng, trong bối cảnh khối lượng nội dung ngày càng lớn và tốc độ lan truyền ngày càng nhanh, quy trình là cần thiết nhưng chưa đủ. Công nghệ, bao gồm các công cụ số và trí tuệ nhân tạo, có thể hỗ trợ doanh nghiệp rà soát, phát hiện và xử lý rủi ro nội dung nhanh hơn, nhất quán hơn và trên quy mô lớn hơn. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy ý nghĩa khi được đặt trong một hệ thống chuẩn mực rõ ràng và được vận hành bởi con người có trách nhiệm.
“Unilever sẵn sàng đồng hành trong tiến trình này. Nhưng để một môi trường số lành mạnh thật sự được hình thành, cần có sự chung tay của toàn hệ sinh thái. Đây không phải là việc riêng của Nhà nước, cũng không phải việc riêng của doanh nghiệp. Đây là trách nhiệm chung của tất cả những ai đang tạo ra, phân phối và tiếp nhận nội dung trên môi trường số,” bà Hương nhấn mạnh.
Trong góc nhìn quản lý địa phương, ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở VH&TT TP.HCM, đơn vị đã xây dựng kế hoạch triển khai Bộ Quy tắc, lồng ghép với các nhiệm vụ quản lý nhà nước trên không gian mạng. Dự kiến đầu tháng 6, Sở sẽ tổ chức hội nghị chuyên đề, đồng thời tham mưu UBND TP.HCM cụ thể hóa các nội dung nhằm nâng cao hiệu quả thực thi.
Một trong những định hướng quan trọng là tăng cường liên kết giữa các địa phương trong việc đưa ra khuyến nghị, tạo tính đồng bộ trên phạm vi cả nước. Cùng với đó, TP.HCM tiếp tục triển khai các danh sách phục vụ quản lý người có sức ảnh hưởng như “danh sách trắng”, “danh sách hạn chế” và dự kiến bổ sung “danh sách xanh” để lan tỏa nội dung tích cực.
Cũng tại sự kiện, Cục Phát thanh Truyền hình & Thông tin điện tử cũng chính thức ra mắt sáng kiến “Chung tay xây dựng môi trường văn hóa trên mạng” và Cổng thông tin điện tử và Cơ sở dữ liệu về nhà sáng tạo nội dung số và quảng cáo trực tuyến Việt Nam (kol.gov.vn).. Đây là sáng kiến được triển khai với sự tham gia của các nhóm liên quan như nền tảng số, doanh nghiệp quảng cáo, nhãn hàng, KOL/KOC và cộng đồng sáng tạo nội dung.
Niềm tin số bắt đầu từ trách nhiệm của từng nội dung
Việc ban hành Bộ Quy tắc và triển khai các sáng kiến đồng hành cho thấy quản lý nội dung số đang bước vào giai đoạn thực thi cụ thể hơn, trong đó mỗi chủ thể đều cần rà soát lại vai trò của mình trong cách tạo ra, phân phối và chịu trách nhiệm với thông tin.
Với doanh nghiệp, trách nhiệm đó không chỉ nằm ở việc tuân thủ quy định, mà còn ở khả năng chủ động xây dựng chuẩn mực trong toàn bộ chuỗi hoạt động truyền thông - từ ý tưởng, thông điệp, bằng chứng, đối tác triển khai đến cách nội dung được lan tỏa trên môi trường số.
Ở chiều ngược lại, một môi trường số lành mạnh cũng cần sự phối hợp bền bỉ giữa cơ quan quản lý, nền tảng, doanh nghiệp, agency, nhà sáng tạo nội dung và người dùng. Khi mỗi bên cùng thực hiện đúng vai trò của mình, Bộ Quy tắc mới có thể đi từ một văn bản định hướng thành thực hành chung trong đời sống số.
T.N
