Theo cơ quan quản lý, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thanh toán không dùng tiền mặt, nhiều đối tượng đã lợi dụng kẽ hở trong quản trị rủi ro, quy trình xác thực khách hàng và công nghệ để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản, rửa tiền hoặc giao dịch trái phép. Vì vậy, việc nâng cao năng lực kiểm soát, giám sát và phòng ngừa rủi ro là yêu cầu cấp thiết đối với toàn ngành ngân hàng hiện nay.
Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các đơn vị triển khai nghiêm túc các biện pháp quản lý rủi ro, tăng cường phát hiện sớm và ngăn chặn các giao dịch bất thường liên quan đến tài khoản thanh toán, thẻ ngân hàng và ví điện tử. Đồng thời, các tổ chức phải tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật hiện hành về mở, sử dụng tài khoản thanh toán, cung ứng dịch vụ thẻ và dịch vụ thanh toán điện tử, đảm bảo an ninh, an toàn trong môi trường số.
Đáng chú ý, cơ quan quản lý nhấn mạnh việc thực hiện đúng quy định tại Thông tư 30/2025/TT-NHNN. Theo đó, khi xử lý giao dịch thanh toán, ngân hàng phải kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của lệnh thanh toán; bảo đảm thông tin trên chứng từ giao dịch đầy đủ, chính xác, đặc biệt là số hiệu tài khoản và tên chủ tài khoản. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tình trạng giả mạo, nhầm lẫn hoặc lợi dụng thông tin thanh toán để thực hiện hành vi gian lận.
Bên cạnh việc kiểm soát giao dịch khách hàng cá nhân, Ngân hàng Nhà nước cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng rà soát toàn bộ quy trình phát triển và quản lý đơn vị chấp nhận thanh toán như cửa hàng, doanh nghiệp, điểm bán hàng sử dụng máy POS hoặc cổng thanh toán điện tử.
Các đơn vị này phải được xác minh đầy đủ hồ sơ pháp lý, thông tin người đại diện hợp pháp, ngành nghề kinh doanh và mức độ rủi ro. Trên cơ sở đó, ngân hàng cần phân loại khách hàng doanh nghiệp theo nhóm rủi ro để có biện pháp giám sát phù hợp, tránh tình trạng lợi dụng hình thức thanh toán hợp pháp để che giấu dòng tiền bất minh.
Ngoài ra, hệ thống giám sát giao dịch cần được tăng cường trên cả kênh truyền thống và trực tuyến. Những giao dịch có dấu hiệu bất thường như chuyển tiền liên tục với tần suất cao, giao dịch không phù hợp với lịch sử tài khoản hoặc có liên quan đến danh sách cảnh báo phải được phát hiện và xử lý kịp thời.
Ngân hàng Nhà nước cũng yêu cầu các đơn vị thường xuyên cập nhật tiêu chí nhận diện gian lận, đồng thời báo cáo đầy đủ các trường hợp nghi ngờ vi phạm lên Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO) để phục vụ công tác theo dõi toàn ngành.
Song song với giải pháp kỹ thuật, cơ quan quản lý nhấn mạnh vai trò của truyền thông tới khách hàng. Các ngân hàng cần tăng cường cảnh báo người dân về thủ đoạn lừa đảo trực tuyến, giả mạo nhân viên ngân hàng, dụ cung cấp mã OTP hoặc thuê, mua bán tài khoản thanh toán.
Việc chấn chỉnh toàn diện hoạt động thanh toán lần này được kỳ vọng sẽ góp phần củng cố niềm tin của người dân vào thanh toán số, bảo vệ quyền lợi khách hàng và bảo đảm sự an toàn, minh bạch cho hệ thống tài chính - ngân hàng trong giai đoạn chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay.
Nam Sơn
