Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm chuẩn hóa hệ thống đô thị, tạo nền tảng cho công tác quy hoạch và thu hút đầu tư trong giai đoạn tới.
Theo đó, toàn tỉnh có một đô thị loại II là đô thị Vinh, gồm địa bàn các phường: Thành Vinh, Trường Vinh, Vinh Hưng, Vinh Lộc, Vinh Phú và Cửa Lò.
Đối với đô thị loại III, qua rà soát danh mục được công bố, toàn tỉnh có 22 đô thị, gồm:
Đô thị Thái Hòa (thuộc các phường: Thái Hòa, Tây Hiếu và xã Đông Hiếu); đô thị Hoàng Mai (thuộc các phường: Hoàng Mai, Tân Mai, Quỳnh Mai); đô thị Quán Hành (thuộc xã Nghi Lộc); đô thị Hưng Nguyên (thuộc xã Hưng Nguyên); đô thị Trà Lân (thuộc xã Con Cuông).
Đô thị Nam Đàn (thuộc xã Vạn An); đô thị Dùng (thuộc xã Đại Đồng); đô thị Đô Lương (thuộc xã Đô Lương); đô thị Tân Kỳ (thuộc xã Tân Kỳ); đô thị Hoa Thành (thuộc xã Yên Thành); đô thị Diễn Thành (thuộc xã Diễn Châu); đô thị Cầu Giát (thuộc xã Quỳnh Lưu); đô thị Quỳ Hợp (thuộc xã Quỳ Hợp).
Đô thị Kim Sơn (thuộc xã Quế Phong); đô thị Tân Lạc (thuộc xã Quỳ Châu); đô thị Kim Nhan (thuộc xã Anh Sơn); đô thị Nghĩa Đàn (thuộc xã Nghĩa Đàn); đô thị Thạch Giám (thuộc xã Tương Dương); đô thị Mường Xén (thuộc xã Mường Xén); đô thị Sơn Hải (thuộc xã Quỳnh Phú); đô thị Sông Dinh (thuộc các xã: Tam Hợp và Châu Lộc); đô thị Cây Chanh (thuộc xã Nhân Hòa).
Cùng với việc phân loại đô thị, tỉnh cũng công bố 11 phường đạt trình độ phát triển đô thị. Trong đó, phường Cửa Lò đạt tiêu chí của đô thị loại II; 10 phường còn lại gồm Trường Vinh, Thành Vinh, Vinh Hưng, Vinh Phú, Vinh Lộc, Thái Hòa, Tây Hiếu, Hoàng Mai, Tân Mai và Quỳnh Mai đạt trình độ đô thị loại III.
Việc phân loại này được thực hiện theo Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, áp dụng từ ngày 1/1/2026.
Điểm đáng chú ý là hệ thống đô thị đã được tinh gọn từ 6 loại xuống còn 4 loại, gồm: đô thị đặc biệt, loại I, II và III.
Đồng thời, các tiêu chí đánh giá cũng được rút gọn, tập trung vào ba nhóm chính: Vai trò và vị thế phát triển kinh tế - xã hội; mức độ đô thị hóa; và chất lượng hạ tầng, tổ chức không gian đô thị.
Một thay đổi quan trọng khác là việc phân cấp mạnh mẽ thẩm quyền công nhận đô thị. Theo đó, Bộ Xây dựng chỉ còn thực hiện công nhận đô thị loại I, trong khi UBND cấp tỉnh được trao quyền quyết định đối với đô thị loại II, III và các đơn vị hành chính cấp xã trong đô thị. Cách tiếp cận này giúp giảm bớt thủ tục hành chính, đồng thời tăng tính chủ động cho địa phương trong định hướng phát triển.
Đáng lưu ý, việc công bố danh mục đô thị lần này không đồng nghĩa với việc thành lập mới hay điều chỉnh các đơn vị hành chính như thành phố hoặc thị xã. Đây thuần túy là hoạt động phân loại nhằm đánh giá mức độ phát triển đô thị dựa trên các tiêu chí cụ thể, qua đó làm căn cứ cho quy hoạch, phân bổ nguồn lực và đầu tư.
Trong bối cảnh mô hình tổ chức chính quyền hai cấp đang được triển khai, một đô thị có thể trải rộng trên nhiều xã, phường và không còn là một cấp hành chính độc lập. Do đó, việc xếp loại đô thị chủ yếu mang ý nghĩa định hướng phát triển, thay vì kéo theo sự thay đổi về tổ chức bộ máy.
Việc xác lập lại hệ thống đô thị theo tiêu chí mới không chỉ giúp Nghệ An có cái nhìn toàn diện hơn về hiện trạng phát triển, mà còn mở ra dư địa lớn trong công tác quy hoạch, phân bổ nguồn lực và thu hút đầu tư.
Trên cơ sở phân loại rõ ràng về vai trò, chức năng và mức độ phát triển, các địa phương sẽ có điều kiện định hình chiến lược phát triển phù hợp, từng bước xây dựng mạng lưới đô thị đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Lê Quyết
