Rất nhiều vụ việc khi NTD bị “xâm hại” quyền lợi khi mua, sử dụng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, không đảm bảo các quy định về an toàn thực phẩm (ATTP) và ngại khiếu nại, tâm lý “cho qua”.
Từ năm 2011 đến nay, các cơ quan chức năng tỉnh Vĩnh Phúc chỉ tiếp nhận 59 vụ việc đơn khiếu nại của NTD, trong đó cơ quan Quản lý thị trường giải quyết 24 vụ; Hội Bảo vệ quyền lợi NTD giải quyết 05 vụ và Sở Công thương giải quyết 40 vụ.
Theo lý giải của các cơ quan chức năng, nguyên nhân là do một số NTD chưa quan tâm đến chất lượng cũng như nhãn mác sản phẩm, mà chủ yếu chỉ quan tâm đến giá sản phẩm, việc này đã tạo cho các cơ sở lợi dụng sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng. NTD chưa quan tâm đến quyền lợi được bảo vệ khi mua, sử dụng những sản phẩm không đảm bảo. Công tác phối hợp và xử lý hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ còn hạn chế, gặp nhiều khó khăn khi liên hệ và phối hợp với các doanh nghiệp (DN), Hiệp hội trong việc cung cấp thông tin, hỗ trợ phát hiện trong kiểm tra, xử lý. Phần lớn các DN chưa quan tâm đến công tác chống hàng giả và bảo vệ sản phẩm của mình cũng như xem nhẹ việc cung cấp thông tin cho NTD nhận biết hàng thật, hàng giả. Ngoài ra, chi phí giám định cao, thời gian kéo dài, gây ảnh hưởng đến hiệu quả trong quá trình kiểm tra, xử lý nhất là đối với mặt hàng thực phẩm.
Nhằm bảo vệ quyền lợi NTD, thời gian qua, UBND tỉnh Vĩnh Phúc đã chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường kiểm tra, kiểm soát thị trường; công khai đường dây nóng tiếp nhận thông tin, kịp thời xử lý các hành vi vi phạm xâm phạm quyền lợi NTD; ban hành văn bản gửi các cơ quan đơn vị, DN thực hiện các quy định về bảo vệ quyền lợi NTD; đẩy mạnh tuyên truyền cách nhận biết hàng thật, hàng giả; tổ chức hội nghị, hội thảo, tập huấn cho người sản xuất kinh doanh các quy định của Nhà nước về bảo vệ quyền lợi NTD.
Từ năm 2011-2021, lực lượng quản lý thị trường (QLTT) đã thanh tra, kiểm tra gần 19.500 lượt vụ, tổng số tiền xử phạt khoảng 21 tỷ đồng về các hành vi buôn bán hàng nhập lậu, hàng cấm, hàng giả, vi phạm sở hữu trí tuệ, nhãn hàng hóa, an toàn vệ sinh thực phẩm và các hành vi vi phạm khác.
Chỉ tính riêng quý III/2022, lực lượng QLTT kiểm tra 242 vụ, qua đó phát hiện, xử lý 37 vụ vi phạm, củng cố hồ sơ chờ xử lý 37 vụ. Tổng số tiền lực lượng chức năng ra quyết định xử phạt hành chính, nộp ngân sách nhà nước hơn 500 triệu đồng. Đồng thời, vận động được 242 cơ sở ký cam kết không kinh doanh hàng hoá nhập lậu; không sản xuất, tàng trữ, buôn bán hàng cấm, hàng giả.
Số liệu trên cho thấy, vẫn còn nhiều sản phẩm hàng hoá kém chất lượng, làm nhái, mất an toàn vệ sinh thực phẩm đe dọa đến sức khoẻ, an toàn và tính mạng của người tiêu dùng vẫn được sản xuất, lưu thông trên thị trường, nhiều sản phẩm được “thổi phồng” chất lượng, quảng cáo không đúng sự thật vẫn được tung ra trên nhiều kênh thông tin khác nhau. Mặc dù cơ quan chức năng, nhất là lực lượng QLTT đã vào cuộc quyết liệt, tuy nhiên vẫn chưa thể xử lý, giải quyết dứt điểm.
Đại diện Cục QLTT Vĩnh Phúc cho biết: Các quy định pháp luật hiện hành về bảo vệ quyền lợi NTD chỉ phù hợp với những giao dịch, kinh doanh truyền thống mà chưa theo kịp với sự phát triển của hình thức kinh doanh tiêu dùng mới, hiện đại như thương mại điện tử, giao dịch trên nền tảng kinh tế số, kinh tế chia sẻ với nhiều bên tham gia. Trong khi đó, các đối tượng vi phạm luôn có những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các chế tài xử lý vi phạm hành chính hiện nay chưa đủ tính răn đe và chưa đủ sức bảo vệ quyền lợi NTD...
Để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi NTD trong bối cảnh hội nhập quốc tế, sự phát triển của khoa học, công nghệ và xu hướng phát triển các giao dịch thương mại điện tử, tỉnh đã kiến nghị Trung ương rà soát, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật, tạo hành lang pháp lý thuận lợi và khả năng thực thi hiệu quả công tác bảo vệ quyền lợi NTD theo hướng thống nhất, đồng bộ và phù hợp với tập quán tiêu dùng của người dân.
Chỉ đạo các đơn vị chức năng có giải pháp căn cơ, hiệu quả phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm phạm quyền lợi, sức khoẻ, gây thiệt hại hoặc đe dọa đến tính mạng, an toàn của người tiêu dùng. Bên cạnh đó, NTD cần nâng cao kiến thức nhận biết hàng thật, hàng giả; mạnh dạn lên tiếng phản ánh những hành vi vi phạm trong kinh doanh, nên mua hàng ở nơi bán có uy tín, tránh bị kẻ xấu lợi dụng để trục lợi nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng.
Đức Nam
