Công ty Mua bán nợ Quốc gia (VAMC) vừa tuyên bố, đến hết 2013 sẽ giải quyết được 35.000 -  40.000 tỷ đồng nợ xấu. Tuy nhiên, một số chuyên gia kinh tế lo ngại VAMC sẽ xử lý thế nào cho đầu ra của các khoản nợ xấu?

Không nên mua để đấy

Ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch thường trực hội đồng thành viên công ty VAMC cho biết, sau hợp đồng giao dịch mua nợ với Agribank, VAMC sẽ tiếp tục mua nợ xấu của 3 ngân hàng (NH) SHB, SCB và PGBank với trị giá nợ xấu lên tới hơn 1.000 tỷ đồng. Mục tiêu 2 tháng tới VAMC sẽ mua nợ xấu của 10 NH khác với tổng giá trị nợ khoảng 10.000 tỷ đồng.

Theo quy định, VAMC sẽ ưu tiên mua nợ xấu của các tổ chức tín dụng (TCTD) có nợ xấu trên 3%. Sau quá trình thẩm định, VAMC sẽ tiến hành mua các khoản nợ xấu của các TCTD qua hình thức phát hành trái phiếu đặc biệt (TPĐB), các TCTD sau khi bán nợ cho VAMC có thể dùng TPĐB để thế chấp với NHNN vay lại 70% giá trị TPĐB. Lãi suất cho các NH thông qua việc tái cấp vốn bằng TPĐB đang được đề xuất tối thiểu là 2% nhưng phải thấp hơn mặt bằng lãi suất tín dụng thông thường.

Theo một số chuyên gia kinh tế, trong thời điểm này việc VMAC mua lại nợ xấu là giải pháp đúng đắn để cứu nguy cho các NHTM đang thiếu vốn và chịu sức ép từ nợ xấu. Các NHTM dùng TPĐB từ VAMC để được tái cấp vốn, phối hợp trích lập dự phòng mỗi năm 20% cho VAMC để xử lý nợ, nếu sau 5 năm VAMC không thể xử lý được khoản nợ xấu đã mua thì các NHTM phải nhận lại khoản nợ xấu này. Trên thực tế, dù chỉ được bán nợ và tái cấp vốn trong một thời hạn quy định nhưng các NHTM có thêm nhiều cơ hội để cơ cấu nợ, làm sạch nợ và củng cố lại hệ thống tài chính của mình.

Dù việc mua bán nợ xấu đã được ký kết, dù VAMC cam kết sẽ giúp các NHTM cơ cấu lại nợ, làm sạch nợ nhưng các chuyên gia vẫn lo ngại cho đầu ra của các khoản nợ xấu từ VAMC khi các tài sản định giá, nhất là bất động sản và hàng tồn kho không dễ chuyển đổi và thu hồi vốn. Vì vậy, nếu các NHTM không nỗ lực tự lớn mạnh để xóa nợ, hồi sinh lại mình thì sau 5 năm, cùng với rất nhiều khoản nợ từ việc vay tái cấp vốn, món nợ xấu đã bán cho VAMC sẽ quay lại.

Các NHTM đang cầm cố nợ với lãi suất cao?

Theo chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành, hiện tại tỷ lệ cho vay trong hệ thống liên NH của Việt Nam đã lên tới 100% số tiền huy động, quỹ trích lập dự phòng rủi ro Quốc gia cũng đã cạn, rất nhiều NHTM thực sự không có khả năng hồi sinh, họ bán nợ xấu cho VAMC với mong muốn VAMC sẽ giúp họ thu hồi được vốn từ các khách hàng không có khả năng hoàn nợ, chứ họ không muốn sau 5 năm các khoản nợ xấu lại trở về với mình.

Vì vậy, theo ông Thành, vấn đề lớn nhất hiện nay mà các NHTM cần quan tâm trước khi tiến hành việc ký kết mua bán nợ là sau khi mua nợ của họ, VAMC sẽ xử lý các khoản nợ xấu thông qua tài sản thế chấp, tín chấp và khoản nợ xấu của các khách hàng DN như thế nào? Với các tài sản tín chấp, thế chấp không đủ cơ sở pháp lý để chuyển nhượng, giao dịch thì khả năng không thể chuyển giao các khối tài sản thế chấp, tín chấp hoàn toàn có thể xảy ra. Và sau 5 năm quay vòng, khả năng các NHTM phải nhận lại món nợ xấu đã bán, cũng có thể xảy ra. Với việc cam kết trả 20% nợ xấu cho VAMC mỗi năm thì việc bán nợ xấu của các NHTM cũng giống giải pháp vay vốn trả chậm với lãi suất cao, chỉ có thể giúp các NHTM làm sạch sổ sách, giành lại thế được vay, được tái cấp vốn trong khoảng thời gian 5 năm.

Theo một chuyên gia tài chính của WorldBank, để xử lý nợ xấu, Việt Nam cần học tập kinh nghiệm xử lý nợ xấu của Myanma và Thái Lan, cho phép các TCTD nước ngoài được tham gia mua và xử lý nợ xấu. Việt Nam cũng cần có chiến lược định giá, phân loại, chia nhỏ các khoản nợ xấu và huy động đồng thời các tổ chức tài chính trong nước tham gia xử lý nợ. Bên cạnh đó, chính sách mua, bán và định giá tài sản nợ cũng cần minh bạch và linh hoạt để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài trong việc giải quyết các vấn đề tồn kho, nhất là tồn kho bất động sản.

Nguyễn Hạnh