Lâm Đồng đang ngày càng khẳng định vị thế là một trong những vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa lớn của cả nước, với nhiều sản phẩm có giá trị như sầu riêng, cà phê, thanh long, hồ tiêu, điều, rau, củ, quả và các loại nông sản đặc trưng.
Tuy nhiên, cùng với cơ hội mở rộng thị trường là những yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn kỹ thuật của nước nhập khẩu.
Một lô hàng bị cảnh báo, cả chuỗi có thể bị ảnh hưởng
Thời gian qua, một số lô hàng nông sản của Lâm Đồng xuất khẩu vẫn bị thị trường nhập khẩu cảnh báo do chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về an toàn thực phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, chỉ tiêu vi sinh và một số quy định kỹ thuật khác.
Các mặt hàng từng được cảnh báo gồm thanh long, khoai lang, sầu riêng, chuối và một số sản phẩm nông sản khác.
Theo lãnh đạo ngành Nông nghiệp tỉnh Lâm Đồng, trong bối cảnh nông sản địa phương ngày càng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế, mỗi cảnh báo từ thị trường nhập khẩu không chỉ là vấn đề của một doanh nghiệp hay một lô hàng.
“Mỗi lô hàng bị cảnh báo không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp và giá trị của lô hàng mà còn có thể tác động đến uy tín sản phẩm, vùng sản xuất và thương hiệu nông sản Lâm Đồng. Nếu vi phạm lặp lại, việc duy trì thị trường xuất khẩu, mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói cũng sẽ gặp nhiều khó khăn”, lãnh đạo ngành Nông nghiệp tỉnh nhấn mạnh.
Theo ông Phan Đình Khiêm, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Lâm Đồng, khi thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng, tiêu chuẩn và tính minh bạch, các hợp tác xã không thể chỉ dừng ở vai trò tập hợp thành viên mà phải thực sự trở thành cầu nối giữa nông dân với doanh nghiệp và thị trường.
Thực tế cho thấy, mục tiêu không chỉ là đưa nông sản ra nước ngoài mà quan trọng hơn là giữ được thị trường bằng chất lượng ổn định và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Một vi phạm có thể bắt đầu từ một lô hàng nhưng nếu không được kiểm soát, nguy cơ ảnh hưởng có thể lan rộng đến vùng nguyên liệu, doanh nghiệp, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và uy tín của cả ngành hàng.
Kiểm soát chất lượng phải bắt đầu từ vùng trồng
Để hạn chế nguy cơ bị cảnh báo, chất lượng nông sản xuất khẩu cần được kiểm soát xuyên suốt chuỗi sản xuất, thay vì chỉ tập trung ở khâu cuối trước khi xuất khẩu.
Bà Nguyễn Thùy Quý Tú, Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường Lâm Đồng, cho biết toàn tỉnh hiện có trên 153.000ha được chứng nhận sản xuất an toàn, bền vững; 1.242 mã số vùng trồng và hơn 300 cơ sở đóng gói các loại trái cây xuất khẩu.
Lâm Đồng cũng có 918 sản phẩm OCOP từ 3-4 sao với 518 chủ thể. Trung bình mỗi năm, ngành chức năng lấy khoảng 1.200-1.300 mẫu kiểm nghiệm, tỷ lệ đạt tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm trên 98%.
Ngay tại vùng sản xuất, người dân phải tuân thủ quy trình canh tác, sử dụng giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định. Thuốc phải được sử dụng đúng loại, đúng liều lượng, đúng thời điểm và bảo đảm thời gian cách ly trước thu hoạch.
Đối với những vùng trồng đã được cấp mã số phục vụ xuất khẩu, yêu cầu này càng quan trọng. Người sản xuất phải duy trì đúng quy trình đã đăng ký, ghi chép đầy đủ nhật ký canh tác và phối hợp với hợp tác xã, doanh nghiệp để kiểm soát sản phẩm.
Ông Hà Ngọc Chiến, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng, cho rằng giá trị mới của các vùng nông nghiệp không thể chỉ được đo bằng diện tích và sản lượng mà phải được đánh giá bằng khả năng kiểm soát chất lượng, làm chủ công nghệ, giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu và phát triển thị trường.
Theo ngành Nông nghiệp Lâm Đồng, doanh nghiệp và hợp tác xã cần tăng cường kiểm soát vùng nguyên liệu, thu mua đúng nguồn, không đưa sản phẩm ngoài vùng kiểm soát vào chuỗi xuất khẩu. Những chỉ tiêu có nguy cơ cao cần được chủ động kiểm tra trước khi thu hoạch, thu mua và đóng gói.
Sau thu hoạch, chất lượng tiếp tục phải được bảo đảm tại các cơ sở thu mua, sơ chế, đóng gói và chế biến. Nguyên liệu đầu vào, điều kiện vệ sinh, bảo quản, vận chuyển và nguy cơ nhiễm chéo đều cần được kiểm soát.
Đặc biệt, hồ sơ và thông tin liên quan đến sản phẩm phải được cập nhật đầy đủ để khi phát sinh vấn đề có thể nhanh chóng truy xuất đến vùng trồng, cơ sở sản xuất, cơ sở đóng gói và từng lô hàng.
Trong xuất khẩu nông sản, không có khâu nào có thể đứng ngoài trách nhiệm về chất lượng. Người nông dân sản xuất đúng quy trình, hợp tác xã giám sát vùng nguyên liệu, doanh nghiệp thu mua đúng nguồn, cơ sở đóng gói bảo đảm điều kiện sản xuất và doanh nghiệp xuất khẩu kiểm soát chặt sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, lợi thế của nông sản Lâm Đồng không chỉ nằm ở điều kiện tự nhiên thuận lợi hay sự đa dạng sản phẩm. Chất lượng ổn định, an toàn, minh bạch nguồn gốc và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế mới là yếu tố quyết định khả năng giữ chân người tiêu dùng và đối tác nước ngoài.
Chủ động kiểm soát từ vùng trồng, duy trì chất lượng qua từng công đoạn và tuân thủ nghiêm yêu cầu của thị trường nhập khẩu sẽ giúp nông sản Lâm Đồng hạn chế rủi ro bị cảnh báo, bảo vệ uy tín vùng sản xuất và doanh nghiệp.
Quan trọng hơn, đó là nền tảng để nông sản Lâm Đồng không chỉ vươn ra thế giới mà còn đứng vững lâu dài tại những thị trường khó tính, từng bước nâng cao giá trị và vị thế thương hiệu nông sản của tỉnh.
Hoàng Phương
