Petrolimex bán hơn 23 triệu cổ phiếu quỹ
Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex, mã PLX) vừa công bố kết quả giao dịch bán toàn bộ hơn 23 triệu cổ phiếu quỹ.
Theo công bố, giao dịch được thực hiện bằng phương thức khớp lệnh trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM, trong khoảng thời gian từ ngày 26/8 đến 16/9.
Giá bán bình quân đạt hơn 36.250 đồng/cổ phiếu. Với hơn 23 triệu cổ phiếu được bán ra, Petrolimex thu về tổng cộng hơn 844 tỷ đồng.
Sau giao dịch, Petrolimex không còn nắm giữ cổ phiếu quỹ. Số lượng cổ phiếu đang lưu hành của doanh nghiệp tăng lên hơn 1,29 tỷ đơn vị.
Đáng chú ý, theo báo cáo tài chính hợp nhất quý I, số cổ phiếu quỹ này có giá trị ghi sổ khoảng 233 tỷ đồng, tương ứng giá vốn bình quân khoảng 10.000 đồng/cổ phiếu.
Như vậy, mức giá Petrolimex bán ra cao hơn 3,6 lần so với giá vốn bình quân của số cổ phiếu quỹ.
Doanh nghiệp cho biết việc bán cổ phiếu quỹ nhằm khắc phục tình trạng chưa đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông của công ty đại chúng, đồng thời tăng cường năng lực tài chính và cân đối nguồn vốn dài hạn.
Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu PLX đóng cửa phiên giao dịch ngày 16/9 ở mức 38.200 đồng/cổ phiếu, cao hơn khoảng 5% so với mức giá bán cổ phiếu quỹ bình quân của Petrolimex.
Thanh khoản PLX cũng tăng đáng kể trong hai phiên cuối của đợt giao dịch. Riêng phiên 15/9 và 16/9, khối lượng cổ phiếu PLX được khớp lệnh đều đạt hơn 11 triệu đơn vị mỗi phiên.
Bài toán cơ cấu cổ đông tại doanh nghiệp vốn Nhà nước
Việc Petrolimex bán cổ phiếu quỹ diễn ra trong bối cảnh một số doanh nghiệp có vốn Nhà nước lớn đang phải xử lý bài toán đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông của công ty đại chúng.
Theo quy định được dẫn chiếu trong hồ sơ doanh nghiệp, một trong những điều kiện liên quan đến cơ cấu cổ đông là có ít nhất 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.
Tại Petrolimex, danh sách cổ đông chốt ngày 25/3 cho thấy doanh nghiệp có 43.266 cổ đông. Tuy nhiên, hơn 43.260 cổ đông không phải cổ đông lớn chỉ nắm giữ 9,419% số cổ phiếu có quyền biểu quyết.
Tỷ lệ này thấp hơn mức tối thiểu 10%, khiến Petrolimex phải thực hiện phương án nhằm cải thiện cơ cấu cổ đông.
Việc bán toàn bộ cổ phiếu quỹ ra thị trường làm tăng lượng cổ phiếu lưu hành và phân bổ thêm cổ phiếu tới các nhà đầu tư, qua đó góp phần giải quyết yêu cầu về tỷ lệ sở hữu của nhóm cổ đông không phải cổ đông lớn.
Đây cũng là một trong những vấn đề đang được quan tâm tại nhiều doanh nghiệp lớn có tỷ lệ sở hữu Nhà nước cao đang niêm yết trên thị trường chứng khoán.
Nhiều doanh nghiệp lớn cũng chưa đạt tỷ lệ 10%
Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS, mã GAS) là một trường hợp đáng chú ý. Theo danh sách cổ đông chốt ngày 14/8, PV GAS có 24.743 cổ đông, nhưng nhóm cổ đông không phải cổ đông lớn chỉ sở hữu khoảng 4,24% số cổ phiếu có quyền biểu quyết.
Như vậy, xét theo tỷ lệ được công bố, PV GAS còn thiếu khoảng 5,76 điểm phần trăm để đạt mức 10%.
Tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (mã GVR), tỷ lệ sở hữu của cổ đông Nhà nước cũng ở mức rất cao. Bộ Tài chính đang nắm giữ 96,77% số cổ phiếu có quyền biểu quyết, trong khi hơn 21.400 cổ đông còn lại sở hữu tổng cộng khoảng 3,23%.
Tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại Tổng công ty Đầu tư và Phát triển Công nghiệp (Becamex IDC, mã BCM). Vốn Nhà nước hiện chiếm 95,44%, trong khi 9.220 cổ đông không phải cổ đông lớn chỉ nắm giữ khoảng 4,56% số cổ phiếu có quyền biểu quyết.
Becamex IDC đã xây dựng phương án và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước từ 95,44% xuống trên 65% trong giai đoạn 2026-2030.
Một trong những phương án được doanh nghiệp tính đến là phát hành cổ phiếu ra công chúng, qua đó mở rộng cơ cấu cổ đông và tăng tỷ lệ cổ phiếu được nắm giữ bởi các nhà đầu tư bên ngoài.
Tại Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR), số lượng cổ đông nhỏ lẻ lên tới hơn 56.000 người, nhưng nhóm này chỉ nắm giữ khoảng 7,87% vốn. Trong khi đó, cổ đông lớn là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam sở hữu 92,13%.
Một số doanh nghiệp có vốn Nhà nước khác cũng từng công bố chưa đáp ứng yêu cầu về cơ cấu cổ đông, trong đó có Tổng công ty Khoáng sản TKV và Công ty CP Phân phối khí thấp áp Dầu khí Việt Nam.
Điểm chung tại những doanh nghiệp này là tỷ lệ sở hữu tập trung lớn tại Nhà nước, tập đoàn hoặc công ty mẹ, trong khi tỷ lệ cổ phiếu do các nhà đầu tư bên ngoài nắm giữ còn tương đối thấp.
Tuy nhiên, các doanh nghiệp Nhà nước thực hiện cổ phần hóa, niêm yết và đang triển khai phương án cơ cấu lại đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt có thể tiếp tục duy trì tư cách công ty đại chúng trong thời gian chuyển tiếp theo quy định.
Trường hợp của Petrolimex cho thấy việc đáp ứng yêu cầu về cơ cấu cổ đông đang trở thành một nội dung quan trọng đối với các doanh nghiệp vốn Nhà nước có tỷ lệ sở hữu tập trung. Việc đưa thêm cổ phiếu ra thị trường không chỉ liên quan đến điều kiện duy trì tư cách công ty đại chúng mà còn có thể tác động tới thanh khoản và cấu trúc sở hữu của doanh nghiệp.
Phúc Hưng (t/h)
