Phạt cho tồn tại công trình sai phạm: Đảm bảo tính công bằng?

(TH&CL) Đó là ý kiến của TS. Phạm Gia Yên, Chánh thanh tra Bộ Xây dựng, trong cuộc trao đổi với phóng viên Thương hiệu & Công luận xung quanh những vấn đề liên quan đến nội dung phạt cho tồn tại các công trình vi phạm trật tự xây dựng - được quy định tại Thông tư số 02/2014/TT-BXD Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 121/2013/NĐ-CP của Chính phủ, đang khiến dư luận băn khoăn.

TS. Phạm Gia Yên, Chánh thanh tra Bộ Xây dựng

Bộ Xây dựng ban hành Thông tư số 02/2014/TT-BXD Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 121/2013/NĐ-CP của Chính phủ, trong đó có quy định đối với một số công trình xây dựng không phép, sai phép thì được phạt tiền cho tồn tại. Vậy lý do, mục đích của văn bản này là gì?

Về nguyên tắc, các công trình vi phạm đều phải phát hiện kịp thời, xử lý phạt vi phạm hành chính và cưỡng chế phá dỡ. Tuy nhiên, Nghị định 121/2013/NĐ-CP và hướng dẫn tại Thông tư số 02/2014/TT-BXD có phân ra các loại sai phạm khác nhau để xử lý nhằm đảm bảo tính công bằng. Bởi trong các công trình xây dựng sai phạm đó, có một số công trình là do sự quản lý nhà nước lỏng lẻo gây nên, hoặc do địa phương chưa có hoặc chưa công bố quy hoạch chi tiết 1/500 và thiết kế đô thị được cấp có thẩm quyền phê duyệt cho dân biết, đã để cho công trình xây dựng nhiều tầng, tồn tại mới bị phát hiện.

Hiện có hàng nghìn công trình xây dựng không phép, sai phép tồn tại nhiều năm qua không xử lý được, mặc dù quy định của pháp luật đã rất đầy đủ. Việc tồn tại đó chứng tỏ các quy định của pháp luật chưa thực sự đi vào cuộc sống hoặc thực thi pháp luật chưa nghiêm, điều đó đặt ra cần phải nghiên cứu bổ sung để pháp luật được thực thi hiệu quả.

Bên cạnh đó, thời gian qua, số lượng công trình bị cắt ngọn là không đáng kể, trong khi chủ công trình cũng xin được nộp tiền do sai phạm gây ra để được miễn cắt, một số công trình nếu để tồn tại cũng không ảnh hưởng gì đến đô thị và môi trường xung quanh. Dư luận bức xúc vì lãng phí tiền của Nhà nước và nhân dân. Như vậy, việc bổ sung quy định tại Khoản 9, Điều 13, Nghị định 121/2013/NĐ-CP là phù hợp với tình hình thực tế và phù hợp với lòng dân.

Dư luận lo ngại với quy định phạt cho tồn tại này sẽ dẫn đến vi phạm trật tự xây dựng ngày càng nhiều?

Xin nói rõ là không phải tất cả công trình xây dựng sai phép, không phép đều bị phạt tiền cho tồn tại. Quy định này chỉ áp dụng với các công trình xây dựng không phép, sai phép, sai quy hoạch được duyệt đã đưa vào sử dụng mới bị phát hiện, với điều kiện công trình đó không vi phạm chỉ giới xây dựng, có chủ quyền về đất xây dựng hợp pháp, không tranh chấp, không có khiếu kiện. Ngoài việc bị xử phạt vi phạm hành chính theo hướng tăng nặng, cá nhân tổ chức vi phạm còn bị buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được bằng 40 - 50% giá trị phần xây dựng sai phép, không phép tùy từng công trình cụ thể.

Thưa ông, việc quy định mức phạt 40% - 50% liệu có thấp quá, không đủ sức răn đe và tạo điều kiện cho các sai phạm phát triển không, bởi với mức phạt này, người vi phạm vẫn có lợi ích nhất định?

Không có việc tạo điều kiện cho sai phạm phát triển tại Nghị định và thông tư này, mà các công trình tồn tại có điều kiện đã được nêu cụ thể ở Nghị định và Thông tư như tôi đã nêu ở trên. Vấn đề thu cao hay thấp, trong quá trình soạn thảo đã có tranh luận, một số ý kiến cho rằng phải thu 100% hoặc vài trăm phần trăm đối với diện tích sai phép, không phép mới có tính răn đe. Nhưng trong quá trình nghiên cứu, tiếp xúc hàng trăm trường hợp người dân sai phạm và nghe nguyện vọng của họ thì chúng tôi đã lựa chọn phương án này đưa vào quy định. Trong quá trình thực hiện, nếu đúng mức xử lý này là thấp thì chúng tôi sẽ kiến nghị Chính phủ sửa đổi Nghị định và tiếp tục sửa đổi Thông tư.

Tại một số chung cư cao tầng, chủ đầu tư xây dựng vượt tầng, những căn hộ vượt tầng đó chủ đầu tư đã bán cho người dân và hiện nay họ không được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà. Theo ông, vấn đề này sẽ xử lý như thế nào?

Theo tôi, công trình đó phải được xem xét cụ thể, nếu đủ điều kiện được quy định tại Khoản 9, Điều 13, Nghị định 121/2013/NĐ-CP và hướng dẫn tại Thông tư số 02/2014/TT-BXD thì chính quyền địa phương thực hiện việc thu tiền 50% phần sai phép, đồng thời điều chỉnh quy hoạch, hoặc điều chỉnh giấy phép và sau đó chủ đầu tư làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà cho người dân, tránh khiếu kiện phức tạp. Trường hợp không đủ điều kiện được quy định tại Nghị định 121/2013/NĐ-CP và hướng dẫn tại Thông tư 02/2014/TT-BXD thì buộc phải phá dỡ và chủ đầu tư phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Xin cảm ơn ông!

An Hà