THCL Dự thảo sửa đổi bổ sung một số quy định về thuế nếu được thông qua, cũng chỉ có khoảng 5% số DN đang niêm yết trên thị trường CK chịu ảnh hưởng. Tuy nhiên, quy định mới về tỷ lệ nợ vay/vốn chủ sở hữu, có thể gây khó khăn cho hầu hết DN?

Khống chế tỷ lệ vay

Kể từ ngày 1/1/2016, các DN sẽ bị khống chế về tỷ lệ nợ vay/vốn chủ sở hữu nếu muốn chi phí lãi vay được tính là chi phí hợp lý, hợp lệ khi xác định thuế thu nhập DN. Đây là một trong những nội dung của Dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều các luật về thuế - sẽ được trình UBTVQH tại Kỳ họp thứ 41 vào tháng 9 này.

Cụ thể, nếu chi phí trả tiền lãi cho các khoản vốn vay vượt quá 5 lần vốn chủ sở hữu (tức tỷ lệ nợ vay/vốn chủ sở hữu là 5:1) đối với lĩnh vực sản xuất; vượt quá 4 lần vốn chủ sở hữu (tỷ lệ 4:1) đối với lĩnh vực còn lại sẽ không được tính là chi phí hợp lý, hợp lệ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập DN. Kể từ ngày 1/1/2019, tỷ lệ khống chế này sẽ giảm xuống còn 4:1 và 3:1.

Mục tiêu của chính sách nhằm hạn chế tình trạng đi vay quá nhiều, bảo đảm an toàn tài chính cho DN, phản ánh đúng chi phí lãi vay phục vụ sản xuất kinh doanh và góp phần giảm rủi ro nợ xấy cho hệ thống NH. Đặc biệt, quy định này được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế tình trạng chuyển giá thông qua việc cho vay nội bộ nhằm chống thất thu cho NSNN.

Thống kê từ báo cáo tài chính của các DN niêm yết cho thấy, tại thời điểm 30/06/2015, có 11 DN đang có tỷ lệ nợ vay/vốn chủ sở hữu trên 5 lần và gần 20 DN có tỷ lệ ở mức từ 2,76 - 3,94 lần. Điển hình là DN thuộc lĩnh vực xây dựng và vật liệu xây dựng: CTCP Lương thực Vĩnh Long (mã: VLF) 78 lần. Vinaconex 5 (mã: VC5) 13,7 lần...

Sử dụng vốn vay là một trong những cách tạo ra "lá chắn thuế" cho DN, làm giảm thuế thu nhập DN phải nộp. Nếu dự thảo được thông qua và áp dụng vào thực tế, chi phí lãi vay mà DN được khấu trừ trước khi tính thuế thu nhập DN chỉ nằm trong các khoản vay thỏa mãn tỷ lệ quy định, còn khoản chi lãi vay vượt trên tỷ lệ này sẽ không được khấu trừ. Do đó, chi phí thuế của DN sẽ tăng lên.

Quy định thiếu thực tế?

Theo bà Vũ Thị Mai, Thứ trưởng Bộ Tài chính, việc khống chế chi phí hợp lý đối với khoản lãi vay vượt quá nhiều lần vốn chủ sở hữu là do hiện có nhiều DN "vốn mỏng", hoạt động chủ yếu dựa vào nguồn vốn đi vay, dẫn đến nguy cơ mất an toàn tài chính của DN cũng như chủ nợ. DN mỏng vốn, hoạt động chủ yếu vào nguồn vốn đi vay, nếu không khống chế sẽ gây thất thu NSNN, vì DN vay càng nhiều, thì chi phí trả lãi càng lớn, thu nhập của DN càng giảm.

Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, bà Nguyễn Thị Cúc đồng tình với quan điểm khống chế chi phí được trừ (chi phí hợp lý) đối với lãi vay của khoản vay vượt quá nhiều lần vốn chủ sở hữu. Theo bà Cúc, việc khống chế trong giai đoạn đầu sẽ gây một số khó khăn cho DN hoạt động dựa nhiều vào vốn vay. Song về lâu dài, không chỉ bảo đảm an ninh tài chính cho DN, giảm rủi ro về nợ xấu cho hệ thống NH, mà còn góp phần quan trọng trong việc chống chuyển giá thông qua việc cho vay trong nội bộ công ty mẹ - con, cho vay giữa các DN trong cùng tập đoàn, tổng công ty.

Một số ý kiến cho rằng, quy định này của Bộ Tài chính giúp DN đứng ở ngưỡng an toàn, hạn chế phá sản cho DN, hạn chế nợ xấu cho NH. Tuy nhiên, nhiều DN cho rằng quy định thiếu thực tế. Theo ông Nguyễn Chí Thanh, Giám đốc Công ty Xây dựng Thanh Bình thì: "Chúng tôi đi vay đã khó, bây giờ phần trả lãi bị tính thuế thì càng thêm khó khăn. Cơ hội đầu tư của DN, nếu bị hạn chế về vốn - khác nào kìm hãm sự phát triển của DN?".

Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh nhìn nhận, quy định phân chia tỷ lệ vay là cần thiết, nhưng xét trên thực tế, không hẳn đã bảo đảm an toàn cho DN. Không phải cứ DN có nợ thấp thì rủi ro sẽ thấp, tỷ lệ vay cao thì rủi ro sẽ cao. Vấn đề nằm ở thị trường và chủ yếu liên quan đến trách nhiệm của các bên vay và cho vay. Bộ Tài chính không nên quản lý vấn đề này.

Bình Thanh (Thương hiệu & Công luận)