Theo Nghị định mới, hệ thống hình phạt được phân chia theo mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm. Cụ thể, mức phạt từ 1 đến 3 triệu đồng được áp dụng đối với các vi phạm cá nhân như không khai báo hoặc khai báo không trung thực về diễn biến bệnh truyền nhiễm với nhân viên y tế, không đăng ký theo dõi sức khỏe sau quá trình điều trị đối với bệnh truyền nhiễm nhóm A. Mức phạt này cũng áp dụng đối với các cơ sở y tế không thực hiện đầy đủ việc tư vấn các biện pháp phòng, chống bệnh cho người bệnh và thân nhân, hoặc các cá nhân không tuân thủ biện pháp bảo vệ cá nhân (đeo khẩu trang, sát khuẩn, giữ khoảng cách) tại vùng dịch.
Ở khung hình phạt từ 3 đến 5 triệu đồng, các chế tài chủ yếu hướng đến trách nhiệm của cơ sở khám chữa bệnh, bao gồm các hành vi như không thông báo ca bệnh truyền nhiễm cho cơ quan y tế dự phòng, không theo dõi sức khỏe đối với nhân viên trực tiếp điều trị bệnh truyền nhiễm nhóm A, hoặc không thực hiện các biện pháp phòng, chống lây nhiễm, vệ sinh, khử khuẩn khi phát hiện nguy cơ dịch bệnh thuộc nhóm B và C. Đối với bệnh truyền nhiễm nhóm A, mức xử phạt đối với hành vi không thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện ca bệnh hoặc môi trường có tác nhân gây bệnh sẽ tăng lên mức từ 5 đến 7 triệu đồng.
Đặc biệt, nếu không thực hiện các biện pháp vệ sinh, khử trùng, tẩy uế trong trường hợp này, mức xử phạt được quy định ở mức 10 triệu đồng. Khung tiền phạt từ 5 đến 10 triệu đồng cũng được áp dụng đối với các hành vi như che giấu tình trạng bệnh, từ chối tham gia công tác chống dịch khi được huy động, trốn tránh hoặc từ chối thực hiện cách ly y tế, hoặc thực hiện việc thu tiền khám chữa bệnh đối với bệnh truyền nhiễm nhóm A.
Đối với các vi phạm liên quan đến việc không chấp hành các quyết định hành chính trong khu vực vùng dịch, Nghị định quy định các mức phạt rất nặng. Hành vi không tuân thủ việc tạm đình chỉ hoạt động dịch vụ, không chấp hành lệnh cấm kinh doanh thực phẩm có nguy cơ lây bệnh hoặc không tuân thủ quy định hạn chế tụ tập đông người sẽ bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng. Mức phạt từ 15 đến 20 triệu đồng được áp dụng cho hành vi không tổ chức cách ly người mắc bệnh truyền nhiễm nhóm A, chống đối quyết định cách ly của cơ quan chức năng hoặc tổ chức cách ly tại địa điểm không bảo đảm điều kiện y tế.
Hành vi không thực hiện việc kiểm tra, giám sát y tế khi ra vào vùng dịch hoặc đưa các vật phẩm có nguy cơ lây bệnh ra khỏi khu vực này sẽ chịu mức phạt từ 20 đến 30 triệu đồng. Ở khung xử phạt cao nhất, từ 30 đến 40 triệu đồng, Nghị định quy định áp dụng đối với các hành vi đặc biệt nguy hiểm trong tình trạng khẩn cấp, bao gồm: không thực hiện kiểm tra, xử lý y tế đối với phương tiện vận tải trước khi rời vùng dịch; vi phạm lệnh cấm tụ tập đông người; đưa người và phương tiện không có nhiệm vụ vào ổ dịch; hoặc không chấp hành quyết định tiêu hủy các nguồn lây bệnh.
Liên quan đến việc xác định và phân loại bệnh truyền nhiễm, Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm hiện hành quy định việc phân chia thành ba nhóm: Nhóm A (đặc biệt nguy hiểm, lây truyền rất nhanh, tỷ lệ tử vong cao), Nhóm B (nguy hiểm, lây truyền nhanh và có thể gây tử vong) và Nhóm C (ít nguy hiểm, lây truyền chậm). Gần đây nhất, theo Quyết định 3644/QĐ-BYT ngày 25/11/2025, Bộ Y tế đã tiến hành bổ sung một số tác nhân gây bệnh mới vào danh mục kiểm soát. Cụ thể, bệnh do vi rút cúm A (H5N6), cúm A (H9N2) và vi rút Nipah được bổ sung vào Nhóm A.
Đồng thời, danh mục Nhóm B được bổ sung thêm nhiều loại bệnh như: bệnh do Haemophilus influenzae týp b, phế cầu, viêm đường hô hấp do vi rút hợp bào (RSV), viêm phổi do vi khuẩn Legionella pneumophila, vi rút HPV, vi khuẩn Whitmore, vi rút Chikungunya, ngộ độc thịt do vi khuẩn Clostridium botulinum và bệnh do vi khuẩn Listeria monocytogenes. Sự điều chỉnh này cùng với việc tăng nặng các chế tài xử phạt hành chính được đánh giá là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm kiểm soát hiệu quả dịch bệnh trong tình hình mới.
T.N (t/h)
