Ông Phạm Xuân Hòe, Phó vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước) đã lý giải về thực tế tăng trưởng tín dụng chưa như kỳ vọng, đồng thời đưa ra những bài học thiết thực…
Bốn nguyên nhân chính
Thứ nhất, nền kinh tế vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém, cơ cấu kinh tế chuyển biến chậm, sức cạnh tranh của nền kinh tế vẫn ở mức thấp, năng lực hấp thụ vốn suy giảm. Tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn 2012 - 2015 chủ yếu xuất phát từ khu vực đối ngoại (tăng trưởng xuất khẩu và khu vực FDI), trong khi khu vực DN trong nước vẫn khó khăn, năng suất thấp. Cụ thể, tổng cầu nền kinh tế vẫn yếu, 3 tháng có cả Tết Nguyên đán mà sau khi trừ yếu tố giá, tổng mức bán lẻ chỉ tăng 5,4%, nhích hơn năm 2013 một chút. Con đường an toàn là vốn đang dư thừa lại được đưa vào trái phiếu chính phủ, số dư trái phiếu chính phủ và chính quyền địa phương đã không ngừng tăng lên trong thời gian qua, riêng từ đầu năm đến nay, tiền của TCTD đổ vào trái phiếu đã lên đến gần 60.000 tỷ đồng.
Thứ hai, cơ hội kinh doanh để tạo ra dòng tiền lớn hơn khi vay vốn tín dụng của DN và hộ dân đều suy giảm, câu trả lời tập trung nhất là bí về đầu ra cho sản phẩm. Theo Báo cáo thường niên DN năm 2013 của VCCI công bố mới đây, đa số DN cho rằng, mối lo lớn nhất là tìm đầu ra cho sản phẩm, nhất là khi năng lực tiếp cận thị trường vẫn còn ở mức thấp. Thị trường BĐS thanh khoản kém trong khi phần lớn tài sản thế chấp các khoản vay có nguồn gốc BĐS. Do đó, bên cạnh những DN đủ điều kiện vay vốn, có dự án khả thi có thể tiếp cận vốn dễ dàng và được vay với lãi suất khá thấp so với mặt bằng lãi suất cho vay hiện nay, thì cũng có rất nhiều DN có nhu cầu vay vốn nhưng không đáp ứng đủ các điều kiện vay vốn. Thêm nữa, các cơ chế về bảo lãnh cho DNNVV vay vốn NH đã có nhưng chưa triển khai được nhiều trong thực tế.
Thứ ba, giải quyết nợ xấu đã đạt được kết quả bước đầu, tỷ lệ nợ xấu theo báo cáo của các TCTD đến cuối năm 2013 đã giảm mạnh về mức 3,63%. Tuy nhiên, với góc nhìn của cơ quan Thanh tra giám sát NH khi phản hồi ý kiến xung quanh đánh giá của Moody về nợ xấu đã rất nghiêm túc cho rằng, nợ xấu nếu tính toán thật cẩn trọng (bao gồm cả khoản dư nợ) được cơ cấu lại theo Quyết định 780 cũng chỉ khoảng 9%.
Thứ tư, các TCTD đã tập trung hơn cho quản trị rủi ro tín dụng, có sự thận trọng hơn khi cho vay. Các vấn đề trách nhiệm hình sự, rủi ro đạo đức của một số khoản vay lớn ở các NH phần nào tác động đến tâm lý e ngại trong mở rộng cho vay, nhất là cho vay theo dòng tiền (cho vay tín chấp).
Đâu là bài học?
Đổi mới tư duy thiết kế chính sách tín dụng hướng dòng vốn vào khu vực sản xuất, là một trong những thành công quan trọng trong tổng thể các thành công về cải cách khu vực NH. Qua đây, có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm.
Bài học luôn được nhắc nhở từ các tổ chức tài chính quốc tế với các nước đang phát triển là trong đầu tư vào tài sản tài chính, không được lấn át đầu tư cho kinh tế thực. Đồng thời, cần gắn kết giữa ban hành chính sách và triển khai trên thực tế, kịp thời tiếp thu điều chỉnh những điểm không phù hợp với đòi hỏi từ cuộc sống; triệt để tôn trọng nguyên tắc thị trường trong tư duy làm chính sách.
Cuối cùng, ông Hòe kết luận: Bài học các dòng sông cùng chảy mới có thể giúp tín dụng tăng trưởng mạnh trở lại cũng như bảo đảm chất lượng tín dụng. Toàn NH đã cùng vào cuộc quyết liệt, đưa mặt bằng lãi suất về mức thấp nhất có thể, mang lợi ích cho tổng thể nền kinh tế, nhưng tổng cầu không tăng, cơ cấu lại DNNN, nhất là CPH còn đang ỳ ạch, các chính sách hỗ trợ DNNVV, hay việc quy hoạch cánh đồng mẫu lớn, liên kết chuỗi giá trị trong sản xuất của người nông dân tăng hiệu quả sản xuất vẫn chỉ ở bước “thai nghén”. Điều này cho thấy, một loạt giải pháp mang tính tổng thể từ các bộ, ngành và chính quyền địa phương để tạo ra địa chỉ tin cậy, cho đồng vốn tín dụng tăng lên đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. Nói cách khác, ngành NH không tự mình tạo ra dòng chảy cho tín dụng mà ở đó, đang rất cần các bộ, ngành, cấp ủy, chính quyền địa phương cùng quyết liệt để các dòng sông đều chảy…
Hà Thu
