Tây Ninh đang hướng hoạt động xuất khẩu vào mục tiêu nâng chất lượng tăng trưởng, gắn mở rộng thị trường với phát triển năng lực sản xuất. Với hơn 2.000 doanh nghiệp tham gia xuất nhập khẩu, giao thương cùng hơn 150 quốc gia và vùng lãnh thổ, địa phương có nền tảng để tiến sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.
Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh trong 9 tháng năm 2026 đạt hơn 27 tỷ USD, xuất siêu khoảng 4,23 tỷ USD. Kết quả này đưa Tây Ninh đứng thứ 9 trong 34 tỉnh, thành phố về quy mô kim ngạch xuất nhập khẩu.
Từ quy mô giao thương đã đạt được, tỉnh tập trung giải quyết những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh dài hạn: năng lực cung ứng của doanh nghiệp nội địa, mức độ chủ động nguyên liệu và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu.
Tăng năng lực cung ứng, khai thác dư địa chế biến sâu
Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hiện chiếm khoảng 69,9% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Tây Ninh, đóng vai trò quan trọng trong sản xuất công nghiệp chế biến, chế tạo. Các nhóm hàng dệt may, giày dép, phương tiện vận tải và phụ tùng, máy móc, thiết bị và phụ tùng đạt tổng kim ngạch xuất khẩu 6,55 tỷ USD, tương đương gần 43% kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh.
Quy mô sản xuất này mở ra cơ hội cung ứng nguyên liệu, linh kiện và dịch vụ cho doanh nghiệp trong nước. Tuy nhiên, nhiều đơn vị vẫn gặp trở ngại về vốn, công nghệ và tiêu chuẩn chất lượng; khả năng đáp ứng đơn hàng đồng bộ còn hạn chế. Công nghiệp hỗ trợ phát triển chưa tương xứng khiến cơ hội tham gia sâu vào chuỗi sản xuất của các tập đoàn lớn chưa được khai thác đầy đủ.
Để cải thiện năng lực cung ứng, Tây Ninh triển khai các chương trình phát triển công nghiệp chủ yếu, công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Các hoạt động khuyến công, xúc tiến thương mại, ứng dụng thương mại điện tử và nền tảng số được gắn với nhu cầu tìm đối tác, tiếp cận nhà đầu tư và hệ thống phân phối quốc tế.
Trong chế biến nông sản, ngành sắn cho thấy dư địa tăng giá trị từ đổi mới sản phẩm. Hiện địa phương hiện có hơn 60 nhà máy chế biến, thuận lợi trong kết nối nguồn nguyên liệu trong nước và Campuchia.
Vấn đề đặt ra là nâng hiệu quả sử dụng nguyên liệu và mở rộng danh mục sản phẩm chế biến sâu. Tinh bột biến tính phục vụ công nghiệp thực phẩm, dược phẩm và vật liệu sinh học là những hướng phát triển có thể giúp ngành hàng tiếp cận các phân khúc giá trị cao hơn. Cùng với đó, phát triển kinh tế tuần hoàn sẽ gắn hoạt động chế biến với sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường.
Mở rộng đầu ra, tăng kết nối cửa khẩu với sản xuất
Song song với nâng năng lực sản xuất, Tây Ninh tiếp tục đa dạng hóa thị trường để phân tán rủi ro cho hoạt động xuất khẩu.
Hoa Kỳ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của tỉnh. Trong 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt 5,01 tỷ USD, tăng 18,7% so với cùng kỳ và chiếm 32,8% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh. Những mặt hàng chủ lực gồm dệt may, giày dép, máy móc, thiết bị, túi xách và sản phẩm từ chất dẻo. Trung Quốc, Nhật Bản và Campuchia cũng giữ vị trí quan trọng trong cơ cấu thị trường.
Việc tập trung tỷ trọng lớn vào một số thị trường khiến doanh nghiệp dễ chịu tác động khi sức mua, chính sách thuế quan hoặc yêu cầu về xuất xứ thay đổi. Vì vậy, cùng với duy trì các đối tác hiện có, tỉnh hướng đến mở rộng giao thương tại Trung Đông, Nam Á, châu Phi, Mỹ Latin và những thị trường ngách phù hợp với năng lực sản xuất.
Hoạt động xúc tiến được triển khai thông qua kết nối với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, hiệp hội ngành hàng, nhà phân phối và các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới. Hiệu quả cần được thể hiện bằng khả năng chuyển các cuộc kết nối thành đơn hàng, hợp đồng và quan hệ thương mại ổn định.
Ở tuyến biên giới, lợi thế cửa khẩu với Campuchia tiếp tục tạo dư địa phát triển thương mại gắn với chế biến, xuất khẩu. Trong 9 tháng năm 2026, xuất khẩu theo hợp đồng thương mại qua các cửa khẩu biên giới đạt 813,5 triệu USD, tăng 283,2% so với cùng kỳ. Trị giá mua bán, trao đổi hàng hóa của cư dân biên giới đạt khoảng 62,3 triệu USD.
Để khai thác hiệu quả dòng hàng này, doanh nghiệp cần mở rộng xuất khẩu chính ngạch, thực hiện đầy đủ yêu cầu về xuất xứ, chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Khả năng vận chuyển, giao nhận và phân phối cũng cần được cải thiện để giảm rủi ro trong quá trình thực hiện hợp đồng.
Theo bà Châu Thị Lệ, Phó Giám đốc Sở Công Thương Tây Ninh, ngành công thương sẽ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp phát triển thị trường, đẩy mạnh kết nối giao thương và phối hợp xử lý các vấn đề liên quan đến xuất xứ hàng hóa, phòng vệ thương mại. Việc bảo đảm nguồn nguyên liệu cho sản xuất được thực hiện gắn với quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.
Về dài hạn, tỉnh chú trọng kết nối doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng tỷ lệ nội địa hóa. Hạ tầng logistics giữa cửa khẩu, khu công nghiệp, trung tâm logistics và cảng biển cũng là khâu cần tăng cường liên kết để hỗ trợ lưu chuyển hàng hóa.
Sau kết quả xuất nhập khẩu hơn 27 tỷ USD, yêu cầu tiếp theo của Tây Ninh là chuyển quy mô giao thương thành năng lực sản xuất vững hơn. Doanh nghiệp nội địa tham gia sâu vào chuỗi cung ứng, nông sản được chế biến ở mức cao hơn và thị trường tiêu thụ được mở rộng sẽ giúp tỉnh tăng giá trị thu được từ xuất khẩu, đồng thời chủ động hơn trước những thay đổi của thương mại quốc tế.
L.T
